Το αποκαλούμενο σήμερα και ως έλος Περάματος – Στρουνίου (Αμφιθέας), συνολικής έκτασης 800 στρ. περίπου (330 στρ. κοινόχρηστα και 450 στρ. ιδιωτικά)  δημιουργήθηκε μετά το 1972, όταν η περιοχή την οποία καταλαμβάνει σήμερα, αποκόπηκε από τη λίμνη Παμβώτιδα με την κατασκευή του αναχώματος της Αμφιθέας. Σκοπός κατασκευής του αναχώματος, ήταν η προστασία της περιοχής, όπως και της Εθνικής Οδού Περάματος – Τρικάλων, από τον πλημμυρισμό των νερών της λίμνης Παμβώτιδας, λόγω αύξησης της στάθμης της.      

Τα νερά των πηγών Σεντινίκου, μαζί με κάποια αλλά νερά πηγών (Αμφιθέας, Κιόσκι,  Μπλίτσι, κλπ.) της περιοχής αυτής, που οδηγούνταν πριν με αντίστοιχα ρέματα ελεύθερα στην λίμνη  εμπλουτίζοντάς την, εγκλωβίζονται από το ανάχωμα Αμφιθέας και καταλήγουν με έργο κλειστού  αγωγού ελεγχόμενης ροής (θυρόφραγμα σε κατάντη σημείο), μέσω του οικισμού Περάματος  στην τάφρο της Λαψίστας για τις ανάγκες άρδευσης του κάμπου της Λαψίστας, εκτός των νερών της λίμνης, ως εξωτερική πηγή νερών και εν συνεχεία γίνεται απορροή αυτών στον ποταμό Καλαμά. Ως ενημέρωση αναφέρω ότι μετά την λειτουργιά του Βιολογικού Ιωαννίνων το 1993 προστεθήκαν στην τάφρο Λαψίστας, ως  εξωτερική πηγή νερών και τα νερά του βιολογικού μας, με την ανάλογη χρήση αυτών, την περίοδο  άρδευσης.            

Μια μελέτη του σήμερα προτείνει την αλλαγή του υδρολογικού αυτού κύκλου με νέα έργα, που θα δρομολογήσουν τη μεταφορά των νερών Σεντινίκου προς τη λίμνη Παμβώτιδα, με σκοπό τον εμπλουτισμό της. Στις μέρες μας καλώς ή κακώς δεν μπορούσε να κρίνουμε τις παλαιές αποφάσεις μελέτης και κατασκευής των τότε έργων και να τα χαρακτηρίσουμε άκυρα, ζητώντας την αλλαγή τους, ήταν άλλες εποχές.             

Για μένα σήμερα το κυρίως ζητούμενο είναι οι ανάγκες διαχείρισης του υδατικού ισοζυγίου του υγροτόπου Αμφιθέας, που αποτελούν νερά από εκφορτώσεις του υδροφόρου Μιτσικελίου, συμπεριλαμβανομένης της διατήρησης του οικοσυστήματός του, της άρδευσης του κάμπου Λαψίστας και της εκροής στον Καλαμά. Μετά από έρευνα και μελέτη (προσωπική) προκύπτουν ξανά κάποια ερωτήματα και αναρωτιέμαι, το νέο σχέδιο για τον εμπλουτισμό της λίμνης μας, με τα καθαρά νερά από τις πηγές Σεντενίκου, μήπως αποτελέσει «μια τρύπα στο νερό».                                                                                                                            

Σκοπός του αναχώματος ήταν και η προστασία της περιοχής από τον πλημμυρισμό της λίμνης  Παμβώτιδας. Παρόλα αυτά, η περιοχή ποτέ δεν αποξηράνθηκε από την εισροή σε αυτήν των υδάτων Σεντινίκου και Αμφιθέας καθόσον υπάρχει εκκενωτής με θυρόφραγμα στην χαμηλή –κατάντη θέση (πάρκινκ Περάματος). Το αποτέλεσμα ήταν το σύνολο σχεδόν του έλους να είναι σήμερα πλημμυρισμένο και κατειλημμένο από έναν πυκνό καλαμώνα και ίσως η οικολογική  σημασία της είναι μεγάλη.         

 Σύμφωνα με αναφορές (Τεύχος Τεχνικών Δεδομένων της μελέτης 2015), τα πηγαία ύδατα που θα εισρεύσουν στη λίμνη από τις πηγές Σεντινίκου εκτιμάται ότι έχουν παροχή περίπου 11 εκατ. m3/ έτος, ποσοστό της τάξης του 10% σε σχέση με τον εκτιμώμενο όγκο της λίμνης. Εάν τα πράγματα είναι όπως αναφέρονται, η ετήσια αυτή ποσότητα αποτελεί μια ενίσχυση των νερών της λίμνης μας σε ύψος κατά 0,56 εκατοστά (11 εκατ. μ3 ποσότητα /19,4 τετρ. Χλμ. η έκτασή της) και μέσο όρο παροχής 20,93 μ3/λεππτό. Που πήγαινε ή πηγαίνει αυτή η ποσότητα νερών  όλα αυτά τα χρόνια; Ρωτάω γιατί σε ανάγκη θα χρησιμοποιούσαμε τον υγρότοπο της Αμφιθέας ως φυσικό ταμιευτήρα (καθαρού νερού) και θα εξασφαλίζαμε την άρδευση του κάμπου Λαψίστας. Νομίζω ότι είναι υπερβολική αυτή η παροχή.   

Γνωρίζουμε εάν η στάθμη του νερού στο έλος Αμφιθέας είναι ανεξάρτητη από αυτή της Παμβώτιδας; Ποτέ δεν υπήρχε και δεν υπάρχει παρακολούθηση και  διαχείριση της στάθμης των νερών του έλους Περάματος – Στρουνίου. Εγώ πιστεύω, μετά από ερευνά μου, ότι δεν συμβαίνουν μόνο αυτά που αναφέρονται, αλλά εμπλουτίζουν τα νερά του υγροτόπου (Σεντινίκου)  και εν μέρει την λίμνη Παμβώτιδα, καθόσον το ανάχωμα της Αμφιθέας δεν είναι κατασκευασμένο με υλικά αργιλικά αδιαπέραστα, αλλά έχει κατασκευαστεί και με αδρανή υλικά κροκαλοπαγή, που επιτρέπουν κάποια  αμφίδρομη επικοινωνία των νερών (δότης  - λήπτης).  Σήμερα η στάθμη του υγροτόπου  είναι πολύ χαμηλή και δεν γίνεται  από ότι ξέρω εκροή νερών προς την τάφρο Λαψίστας, καθόσον η πόρτα του θυροφράγματος είναι κλειστή. Μάλιστα, δεν γίνεται και το άθλημα του Θαλασσίου σκι στην «μικρή λίμνη – στίβο σκι», επειδή ακουμπάει στον πυθμένα της η μηχανή του σκάφους.                                            

Κατά τα τελευταία έτη ένα μέρος των υδάτων του έλους διοχετεύεται στην Παμβώτιδα με άντληση, για τον εμπλουτισμό της με καθαρό νερό. Μήπως αυτό αρκεί και να συνεχιστεί ως έχει  αυτό το μοντέλο εμπλουτισμένους της;  Τα νερά του υγροτόπου Αμφιθέας  σήμερα διατηρούν μια οικολογική ισορροπία και βιωσιμότητα της ιχθυοπαγίδας στην περιοχή μας. Στην έκταση αυτή αναφέρεται ότι υπάρχουν ενδημικά είδη που δεν συναντάμε στην Παμβώτιδα, όπως ο γωβιός, το κουνουπόψαρο, υδρόβια είδη φυτών, ίσως επιβιώνει και η τσίμα, ένα σπάνιο είδος, τι γίνεται με αυτά; Ο υγρότοπος αποτελεί τμήμα του ευρύτερου οικοσυστήματος της λίμνης και η εκτίμηση μιας πιθανής περιβαλλοντικής ζημιάς στα σημερινά δεδομένα με νέα έργα, απαιτεί μια επιστημονική οικολογική παρέμβαση.   Ζημία έχει ξανά υποστεί η περιοχή με την κατασκευή του έργου στίβου θαλασσίου σκι.        

Tα προτεινόμενα μέτρα διαχείρισής της λίμνης, ουδέποτε εφαρμόστηκαν, τα νερά των πηγών Σεντινίκου μάλλον δεν την σώζουν (δεν είναι αρκετά) και η λίμνη κινδυνεύει να παραμείνει μια κλειστή δεξαμενή μολυσμένων υδάτων, το δε λιμναίο οικοσύστημα οδηγείται σε ολοκληρωτική και μη αναστρέψιμη καταστροφή. Ο κύριος σκοπός των νέων μελετών, θα πρέπει να είναι η επανεξέταση και τεκμηρίωση των υδατικών αναγκών του Λεκανοπεδίου Ιωαννίνων, δηλαδή των ποσοτήτων των νερών που απαιτούνται για τον εμπλουτισμό της λίμνης, την  άρδευση και  ύδρευση, με μεταφορά νερών από άλλες λεκάνες απορροής, εξετάζοντας όλα τα πιθανά νέα δεδομένα, λειψυδρίας και κλιματικής αλλαγής και εφαρμόζοντας τα αναγκαία έργα προστασίας της από ρύπους, που μεταφέρονται με τα όμβρια, από την γεωργία, τον αστικό ιστό της πόλης, την επαγγελματική δραστηριότητα,  κ.λπ.

 *Ο Δημήτρης Μακρής είναι Πολιτικός Μηχανικός Τ.Ε..