Η υπόθεση της εκταφής του γιου του Πάνου Ρούτσι και η απεργία πείνας που κάνει για 22 περίπου ημέρες, φέρνουν στο προσκήνιο το ανθρώπινο πρόσωπο της Δικαιοσύνης ή αν θέλετε και την απουσία του.

Στο πρόσωπο του Πάνου Ρούτσι δεν βλέπουμε μόνο έναν πατέρα. Βλέπουμε την Ελλάδα του σήμερα. Μια Ελλάδα που θάβει τα παιδιά της κάτω από τα συντρίμμια (κυριολεκτικά και μεταφορικά), μια Ελλάδα που προσπαθεί να σκεπάσει την αλήθεια με χώμα, με γραφειοκρατία, με σιωπή.

Η εικόνα ενός ανθρώπου, καθισμένου στο πεζοδρόμιο έξω από τη Βουλή, σιωπηλός αλλά ανυποχώρητος, δεν είναι συνηθισμένη. Και όμως, ο Πάνος Ρούτσι βρίσκεται εκεί για εβδομάδες, αρνούμενος τροφή και νερό, διεκδικώντας όχι την εκδίκηση, αλλά την αλήθεια.     Το αίτημά του είναι συγκεκριμένο: εκταφή της σορού του γιου του, Ντένις, ο οποίος σκοτώθηκε στην τραγωδία των Τεμπών, ώστε να διενεργηθούν νέες ιατροδικαστικές και τοξικολογικές εξετάσεις.

Το κράτος, όμως, σιωπά. Η Δικαιοσύνη, αργεί. Κι όπως γίνεται σε αυτές τις περιπτώσεις κάποιοι παρακολουθούν με συμπάθεια, κάποιοι με επιφυλάξεις, αλλά κανείς αυτή τη φορά αδιάφορος.

Η απεργία πείνας του Πάνου Ρούτσι δεν είναι απλώς πράξη διαμαρτυρίας. Είναι κραυγή υπαρξιακή. Είναι το έσχατο μέσο που διαθέτει ένας πολίτης όταν οι θεσμοί μοιάζουν κουφοί. Δεν ζητάει χάρη, δεν απαιτεί εύνοιες. Ζητάει το αυτονόητο: να διερευνηθούν ξανά οι συνθήκες θανάτου του παιδιού του. Όχι μόνο για να βρει ενόχους, αλλά για να αναπαυτεί η ψυχή του γιού του.

Το ερώτημα που προκύπτει είναι απλό: γιατί καθυστερούσε η δικαστική απάντηση; Κι αν τελικά ήρθε γιατί να μη γίνουν τοξικολογικές εξετάσεις; Η εκταφή, όσο σκληρή και συναισθηματικά φορτισμένη κι αν είναι, αποτελεί αποδεκτή διαδικασία στο πλαίσιο των  ποινικών ερευνών. 

Η κατάσταση υγείας του Πάνου Ρούτσι είναι πλέον κρίσιμη. Αφού έχασε πάνω από 10 κιλά και παρουσίασε υπογλυκαιμικά επεισόδια, αδυναμία βάδισης και προειδοποιητικά συμπτώματα πολυοργανικής ανεπάρκειας, μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο μόνο όμως για να επιστρέψει στο πεζοδρόμιο, με την ίδια αποφασιστικότητα. Αν ο Ρούτσι καταρρεύσει ή χειρότερα, αν χάσει τη ζωή του η απώλεια αυτή δεν θα είναι μόνο της οικογένειάς του. Θα είναι ηθική ήττα μιας ολόκληρης κοινωνίας.

Ο Πάνος Ρούτσι δεν είναι επαναστάτης. Δεν είναι ακτιβιστής. Είναι πατέρας. Και ως πατέρας, έχει δικαίωμα να απαιτεί ό,τι θεωρεί πως οφείλει στο παιδί του. Ο Ντένις δεν είναι μόνο ένας αριθμός στο μητρώο θυμάτων. Είναι άνθρωπος με ιστορίες, με όνομα, με οικογένεια. Αν υπάρχει έστω και η παραμικρή υποψία ότι κάτι δεν έχει ειπωθεί, τότε η Πολιτεία οφείλει να πράξει το καθήκον της.

Οι αρχές έχουν μια ευκαιρία — ίσως και την τελευταία — να αποδείξουν ότι η Δικαιοσύνη δεν είναι απρόσωπη και σκληρά γραφειοκρατική. Πρέπει να αποδείξει ότι μπορεί να έχει πρόσωπο, φωνή, καρδιά. Ότι μπορεί να δει πίσω από τα έγγραφα, τους φακέλους και τις προθεσμίες, έναν άνθρωπο που «λιώνει» καθημερινά στο πεζοδρόμιο, για να πενθήσει τον γιό του όπως του αξίζει.

Η υπόθεση του Πάνου Ρούτσι αναδεικνύει με ένταση το δίπολο Δίκαιο - Δικαιοσύνη. Η καθυστέρηση ή η αποσιώπηση δεν είναι θεσμικά ουδέτερη πράξη: είναι θέση. Και όταν αυτή η θέση αγνοεί τον ανθρώπινο πόνο, τότε διακυβεύεται η ίδια η υπόσταση του κράτους δικαίου.

Η αναζήτηση της αλήθειας, ακόμη και σε έναν τάφο, είναι πράξη δικαιοσύνης. Και καμία δικαιοσύνη δεν είναι πλήρης όταν δεν κοιτά στα μάτια εκείνους που την αναμένουν.

Την επόμενη μέρα, κανείς δεν θα θυμάται τα νομικά επιχειρήματα, τις δικαιολογίες των γραφείων, τις στρογγυλεμένες δηλώσεις των πολιτικών. Όλοι θα θυμούνται μόνο αν αυτός ο πατέρας πήρε ποτέ την απάντηση που ζητούσε ή αν πέθανε περιμένοντάς την. Η ευθύνη πλέον δεν θα βαραίνει μόνο τους δικαστές. Βαραίνει όλους μας!

Μίλτος Γήτας