Απαιτείται καλύτερος χωροταξικός σχεδιασμός

Μετ’ εμποδίων οι επενδύσεις για «πράσινη» ενέργεια (ΑΠΕ)

ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΑ: Κορεσμένο δίκτυο και αδυναμία αποθήκευσης

Έντονες αντιδράσεις στις τοπικές κοινωνίες για ανεμογεννήτριες 

Είναι γεγονός ότι τα τελευταία χρόνια τα φωτοβολταϊκά πάρκα έχουν ξεφυτρώσει κυριολεκτικά σαν τα… μανιτάρια! Σε πολλές περιοχές, μηδέ εξαιρουμένης της Ηπείρου, αγροτικές εκτάσεις που άλλοτε φιλοξενούσαν καλλιέργειες έγιναν χώροι παραγωγής «πράσινης» ενέργειας, καθώς αρκετοί παραγωγοί είδαν στα φωτοβολταϊκά μια νέα επενδυτική ευκαιρία.

Σήμερα, όμως, η πραγματικότητα αποδεικνύεται πολύ πιο σύνθετη. Το ηλεκτρικό δίκτυο φαίνεται να έχει φτάσει στα όριά του, ενώ η δυνατότητα αποθήκευσης της παραγόμενης ενέργειας δεν αναπτύχθηκε με τον ίδιο ρυθμό. Το αποτέλεσμα είναι να παρατηρείται κορεσμός του συστήματος και να επιβάλλονται συχνές περικοπές στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές. Για αυτή την εξέλιξη σίγουρα δεν μπορούν να θεωρηθούν υπεύθυνοι οι ίδιοι οι παραγωγοί. Οι επενδύσεις έγιναν με βάση το θεσμικό πλαίσιο και τις δυνατότητες που παρείχε η Πολιτεία, η οποία μάλιστα παρουσίαζε τις εν λόγω επενδύσεις ως μια άκρως υποσχόμενη προοπτική!  Ωστόσο, όπως αποδεικνύεται σήμερα, η ανάπτυξη των φωτοβολταϊκών προχώρησε πολύ πιο γρήγορα από τον σχεδιασμό των απαραίτητων υποδομών, όπως είναι τα έργα αποθήκευσης και η ενίσχυση του δικτύου μεταφοράς ενέργειας. 

Πολλές απώλειες 

Το πρόβλημα αυτό επισημαίνει με ανακοίνωσή του ο Πανελλήνιος Σύλλογος ΕΠΑΦΗ (Ένωση Παραγωγών Αποθήκευσης και Φωτοβολταϊκών Ηλεκτροσταθμών). Ο Σύλλογος υποστηρίζει ότι οι παραγωγοί υφίστανται σημαντικές οικονομικές απώλειες από τις περικοπές στην παραγωγή τους και εκφράζει έντονη δυσαρέσκεια για τις καθυστερήσεις στην εφαρμογή μέτρων που είχαν εξαγγελθεί για την αποζημίωσή τους.

Σύμφωνα με την ΕΠΑΦΗ, το ζήτημα δεν αφορά μόνο την καθυστέρηση των αποφάσεων, αλλά και την αλλαγή της φιλοσοφίας του μηχανισμού στήριξης. Όπως επισημαίνει, αντί για πλήρη αποζημίωση όσων χάνουν έσοδα λόγω των περικοπών, προωθείται ένα σύστημα αναδιανομής, όπου το κόστος ουσιαστικά μεταφέρεται μεταξύ των ίδιων των παραγωγών, χωρίς επιπλέον χρηματοδότηση.

Οι αντιδράσεις για τις ΑΠΕ

Θα πρέπει να σημειωθεί ότι τα τελευταία χρόνια, σε πολλές περιοχές της Ηπείρου, η ανάπτυξη έργων Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας συνοδεύεται από έντονες αντιδράσεις των τοπικών κοινωνιών, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για μεγάλες εγκαταστάσεις ανεμογεννητριών σε ορεινές και περιβαλλοντικά ευαίσθητες περιοχές. Μια τέτοια περίπτωση αναμένεται να βρεθεί στο προσκήνιο την ερχόμενη Δευτέρα 15 Ιουνίου, όταν η Επιτροπή Περιβάλλοντος, Χωρικού Σχεδιασμού και Ανάπτυξης της Περιφέρειας Ηπείρου θα κληθεί να γνωμοδοτήσει επί της Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων για αιολικό σταθμό ισχύος 30 MW στη θέση «Σδιργιάνι», σε περιοχή που εκτείνεται μεταξύ του Δήμου Μετεώρων και του Δήμου Μετσόβου. Η συγκεκριμένη επένδυση αποτελεί ακόμη ένα παράδειγμα μεγάλου έργου ΑΠΕ που προκαλεί συζητήσεις και προβληματισμό σε τοπικό επίπεδο.

Ανάλογες αντιδράσεις καταγράφονται και στα Τζουμέρκα. Όπως έγραψε χθες ο «Π.Λ.», η εκπρόσωπος της ΠΕΔ Ηπείρου στο Τοπικό Συμβούλιο Μνημείων, Ελευθερία Κοσσυβάκη, εξέφρασε δημόσια την αντίθεσή της στην εγκατάσταση ανεμογεννητριών στη θέση «Σταυρός» στα Θεοδώριανα, υποστηρίζοντας ότι πρόκειται για παρεμβάσεις που αλλοιώνουν ένα τοπίο ιδιαίτερης φυσικής, ιστορικής και πολιτιστικής αξίας. Παράλληλα, έκανε λόγο για πιθανή κατάτμηση έργων με στόχο τη διευκόλυνση της αδειοδοτικής διαδικασίας, ενώ επικαλέστηκε και την εκκρεμότητα του νέου χωροταξικού σχεδιασμού για τις ΑΠΕ.

Λείπει ο σχεδιασμός 

Οι αντιδράσεις αυτές αναδεικνύουν ένα ευρύτερο ζήτημα που συνοδεύει την ενεργειακή μετάβαση. Από τη μία πλευρά, η χώρα καλείται να αυξήσει την παραγωγή καθαρής ενέργειας. Από την άλλη, η χωροθέτηση των έργων, η προστασία του φυσικού περιβάλλοντος και η αποδοχή τους από τις τοπικές κοινωνίες παραμένουν κρίσιμοι παράγοντες για να ευοδωθεί αυτή η προσπάθεια.

Η εμπειρία από τα φωτοβολταϊκά, όπου η ανάπτυξη των επενδύσεων προηγήθηκε των αναγκαίων υποδομών, δείχνει ότι η ενεργειακή μετάβαση δεν μπορεί να στηρίζεται μόνο στην ταχύτητα υλοποίησης των έργων. Απαιτείται ολοκληρωμένος σχεδιασμός, επαρκείς υποδομές και ουσιαστικός διάλογος με τις τοπικές κοινωνίες. Δεν αρκεί να εγκαθίστανται συνεχώς νέα φωτοβολταϊκά ή να δίνονται ανεξέλεγκτα  εγκρίσεις για έργα ΑΠΕ, χωρίς να λαμβάνονται υπόψιν οι τοπικές κοινωνίες και το περιβάλλον.