Το ερώτημα δεν αφορά θεωρητικά προγράμματα. Αφορά ευκαιρίες που βρίσκονται μπροστά μας και, σε ορισμένες περιπτώσεις, κλείνουν χωρίς καν να έχει προσπαθήσει να τις αξιοποιήσει. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι τα Προγράμματα και οι Εκδηλώσεις «Άθληση για Όλους» για την περίοδο 2026-2027.

Με το ΦΕΚ Β΄5461/9.9.2026 εγκρίθηκε η κατανομή 829 θέσεων Πτυχιούχων Φυσικής Αγωγής (ΠΦΑ) σε Δήμους και φορείς σε ολόκληρη τη χώρα. Η ίδια η απόφαση αναφέρει ότι οι θέσεις προέκυψαν από τις ανάγκες που δηλώθηκαν από τους ΟΤΑ και τις σχετικές οικονομικές βεβαιώσεις τους. 

Η σχετική απόφαση (ΦΕΚ Β΄ 5461, 09.09.2026) του Υπουργού Αθλητισμού, εγκρίνει την κατανομή των 829 ΠΦΑ (πχ. στην Περιφέρεια Αττικής: 359, στην Θεσσαλονίκη 211 κ.τ.λ.) με 8μηνη σύμβαση και συνολικά κόστη άνω των 7.000.000 ευρώ, εκ των οποίων τα 2.300.000 από χρηματοδότηση του Υπουργείου Αθλητισμού.  

Και εδώ προκύπτει ένα παράδοξο που αφορά άμεσα τον Νομό Ιωαννίνων. Ο Δήμος Κόνιτσας πήρε δύο θέσεις. Ο Δήμος Ζίτσας πήρε δύο θέσεις. Ο Δήμος Ιωαννιτών πήρε μηδέν θέσεις! Δεν είναι το σημαντικότερο ζήτημα αν είναι δύο, τέσσερις ή δέκα οι θέσεις. Το σημαντικό είναι το μήνυμα: ενδιαφέρεται πραγματικά ο Δήμος;

Η «Άθληση για Όλους» δεν είναι πολυτέλεια. Το ίδιο το Υπουργείο Αθλητισμού περιγράφει τα προγράμματα ως εργαλείο δια βίου άθλησης, με οφέλη για τη φυσική και ψυχοκοινωνική υγεία και με στόχο τη συμμετοχή των πολιτών στη φυσική δραστηριότητα. Και εδώ λοιπόν προκύπτουν δύο διαφορετικά ερωτήματα.

Πρώτον: ενδιαφέρεται πραγματικά ο Δήμος Ιωαννιτών για την οργανωμένη άθληση των δημοτών του; Για έναν Δήμο των 150.000 κατοίκων, με παιδιά, νέους, ηλικιωμένους και άτομα με αναπηρία και κοινωνικές ομάδες που θα μπορούσαν να ωφεληθούν από οργανωμένα προγράμματα άθλησης, δεν δικαιούνται οι διοικούντες να την θεωρούν αδιάφορη μια τέτοια δυνατότητα.

Δεύτερον: γιατί δεν υπάρχουν θέσεις ΠΦΑ στον Δήμο Ιωαννιτών; Και εδώ δεν πρέπει να κάνουμε αυθαίρετες υποθέσεις. Η δημοτική αρχή οφείλει να απαντήσει ευθέως: Δεν ζητήθηκαν; Δεν υπήρξε ενδιαφέρον; Δεν υπήρξε η απαιτούμενη οικονομική πρόβλεψη; Ή ζητήθηκαν θέσεις και τελικά δεν εγκρίθηκαν;

Η απάντηση έχει σημασία. Γιατί κάθε μία από αυτές τις εκδοχές οδηγεί σε διαφορετικό συμπέρασμα για τον τρόπο με τον οποίο διοικείται ο Δήμος. Και το ζήτημα γίνεται ακόμη πιο ενδιαφέρον όταν βλέπουμε ότι η Κόνιτσα έχει ήδη παράδοση στην υλοποίηση του προγράμματος «Άθληση για Όλους», ενώ ο Δήμος Ζίτσας διατηρεί αντίστοιχα οργανωμένες δράσεις άθλησης για τους δημότες του. 

Ας περάσουμε όμως από την άθληση σε ένα άλλο, πολύ μεγαλύτερο πρόβλημα των Ιωαννίνων: την αιθαλομίχλη. Πριν από περίπου τρεις μήνες κατέθεσα δημόσια μια συγκεκριμένη πρόταση για την (καταρχήν) αντιμετώπιση του φαινομένου. Η πρόταση ήταν η δημιουργία ενός ολοκληρωμένου σχεδίου «LIFE Clean Air Ioannina», σε συνεργασία του Δήμου με το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, με παρεμβάσεις για την αντικατάσταση ρυπογόνων συστημάτων θέρμανσης, την ενεργειακή αναβάθμιση κατοικιών, τη στήριξη ευάλωτων νοικοκυριών, την εγκατάσταση αισθητήρων ποιότητας αέρα και τη δημιουργία συστήματος έγκαιρης προειδοποίησης.

Η ευκαιρία για υποβολή πρότασης υπάρχει ακόμη. Το ευρωπαϊκό πρόγραμμα LIFE έχει ανοικτή πρόσκληση για Circular Economy and Zero Pollution (Κυκλική Οικονομία και Μηδενική Ρύπανση), με καταληκτική ημερομηνία την 22α Σεπτεμβρίου 2026, στις 17:00.

Το πρόβλημα είναι γνωστό εδώ και χρόνια. Η ευρωπαϊκή χρηματοδοτική ευκαιρία είναι συγκεκριμένη. Και παρ' όλα αυτά, μέχρι σήμερα δεν γνωρίζουμε να υπάρχει αντίστοιχη δημοτική πρόταση προς υποβολή. Αν πράγματι δεν υπάρχει ώριμη πρόταση προς υποβολή, αυτό δεν είναι πρόβλημα των τελευταίων ημερών. Είναι ένδειξη ότι ο σχεδιασμός και η προετοιμασία έπρεπε να έχουν ξεκινήσει μήνες νωρίτερα. Τέτοιες χρηματοδοτικές ευκαιρίες δεν αξιοποιούνται την τελευταία βδομάδα. Απαιτούν έγκαιρη προετοιμασία, ώριμες μελέτες και συνεργασίες.

Κι εδώ βρίσκεται, τελικά, η ουσία. Δεν υποστηρίζει κανείς ότι ο Δήμος δεν αντιμετωπίζει οικονομικές δυσκολίες. Ούτε ότι η Αυτοδιοίκηση δεν υποχρηματοδοτείται. Υποχρηματοδότηση και διεκδίκηση χρηματοδοτήσεων όμως είναι δύο έννοιες που δεν αλληλοαναιρούνται.

Ένας Δήμος μπορεί και πρέπει να διεκδικεί περισσότερους τακτικούς πόρους από το κράτος. Ταυτόχρονα, όμως, πρέπει να έχει υπηρεσίες και πολιτική διοίκηση που παρακολουθούν τις προσκλήσεις, προετοιμάζουν μελέτες, αναζητούν συνεργασίες με το Πανεπιστήμιο και άλλους φορείς και καταθέτουν προτάσεις (κύρια) για χρηματοδοτικές ευκαιρίες από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Γιατί αλλιώς φτάνουμε στην στείρα διατύπωση: «Δεν έχουμε χρήματα, άρα δεν μπορούμε να κάνουμε έργα».

Η σύγχρονη Αυτοδιοίκηση όμως πρέπει να λειτουργεί διαφορετικά: «Δεν έχουμε αρκετούς πόρους. Πού υπάρχουν διαθέσιμοι πόροι και τι πρέπει να κάνουμε για να τους διεκδικήσουμε;» Αυτό είναι το πραγματικό στοίχημα.

Η περίπτωση των τεσσάρων θέσεων γυμναστών στον Νομό Ιωαννίνων, αλλά και η ανοιχτή ακόμη πρόσκληση LIFE για την αιθαλομίχλη, θέτουν ένα απλό ερώτημα στη δημοτική αρχή: Μήπως τελικά το πρόβλημα δεν είναι μόνο πόσα χρήματα δίνονται στον Δήμο Ιωαννιτών, αλλά και πόσες ευκαιρίες χάνει ο Δήμος επειδή δεν προετοιμάζεται και δεν διεκδικεί με ώριμες μελέτες;

Η απάντηση δεν χρειάζεται να είναι πολιτική. Χρειάζεται να είναι συγκεκριμένη. Γιατί οι ευκαιρίες δεν περιμένουν. Και όταν κλείσει μια πρόσκληση, δεν έχει ιδιαίτερη σημασία αν είχαμε δίκιο να διαμαρτυρόμαστε ότι δεν έχουμε αρκετά χρήματα. Σημασία έχει αν κάναμε ό,τι μπορούσαμε για να βρούμε περισσότερα…