Ας δούμε τον τουρισμό όχι με φακό διεθνιστικό ή και πανελλήνιο, αλλά με Γιαννιώτικο, ηπειρωτικό κι ας μην αναγκαστούμε απ' την οικονομική αιχμαλωσία της καθημερινότητας να βγάλουμε βιαστικά συμπεράσματα, αφού είναι δοκιμασμένη η αντοχή μας και στη στέρηση και στην οικονομία.

Οι περισσότερες ενέργειες σ' αυτόν τον τομέα άνωθεν κατευθύνονται ή επιβάλλονται. Αποβλέπουν γενικά στην ανακαίνιση με τρόπο σχεδόν αμελέτητο, είτε με κατεδάφιση είτε με ισοπέδωση και νέο χτίσιμο με ξενόφερτα υλικά και πρότυπα.

Σιγά, σιγά όμως ο τόπος μας ξαρματώνεται από τους κληρονομικούς θησαυρούς, η ομορφιά του λιγοστεύει ή σκεπάζεται με βιομηχανικά λαμπερά κουρέλια. Την υλική μεταβολή ακολουθεί και η έμψυχη.

Για να φανούμε σύγχρονοι στους βαλαντοφόρους ξένους περαστικούς, αναπροσαρμόζουμε τη συμπεριφορά μας κρύβοντας τα νόστιμα ήθη και έθιμά μας, φτάνοντας κάποτε και στην άρνησή τους. Και το χειρότερο, που πρόθυμα συρταρώνουμε στο αρχείο κάποιου συλλόγου τη λαογραφική μας σύνθεση για εκμετάλλευση.

* * *

Γυρίζοντας στη γενέτειρά του ο μακρινός απόδημος θα διαπιστώσει τη διπλή αλλαγή και η μνήμη της παλιάς ομορφιάς θα μετατραπεί σε μνήμη οδύνης. Οι ξενιτεμένοι είναι καλύτεροι μάρτυρες αυτής της κατάστασης, γιατί νιώθουν ξεχωριστό πόνο για τον τόπο τους, που τον στερήθηκαν, ενώ οι ντόπιοι συνηθίζουν, χωρίς να καταλαβαίνουν, την ξενική μεταποίηση. Έχουν επομένως χρέος οι μέσα και οι έξω κάτοικοι της Ηπείρου να προστατέψουν τον τόπο από κάθε κακόβουλο τουριστικό επιδρομέα.

Η μεγάλη αρετή της ευεργεσίας είτε εκδηλώνεται από άτομο είτε από ομάδα πολλές φορές ζημιώνει τον τόπο μας. Κι αυτό συμβαίνει όχι από σκοπιμότητα αλλά από τον τρόπο, που πραγματοποιείται και από την άγνοια του αποτελέσματος. Συμφέρουν οι ευεργεσίες με όρους.

Δηλαδή, και η θέληση του ευεργέτη να λαμβάνεται υπόψη και η αναπροσαρμογή της στις ανάγκες του τόπου. Είναι απαραίτητη η χρυσή τομή αυτών των δύο. Θαυμάσιο ρόλο μπορεί να παίξει σε τέτοιες περιπτώσεις μια διαιτητική επιτροπή από ειδικούς ντόπιους και απόδημους. Ο εγωισμός του κάθε δωρητή θα βρει ικανοποίηση, γιατί στον τόπο μας μπορεί να ευδοκιμήσει η ευγνωμοσύνη.

Μερικές χτυπητές περιπτώσεις θα δικαιώσουν την παραπάνω πρόταση: βρέθηκε σε δύσκολη θέση ο παπάς ενός χωριού, που πήρε επιταγές απόδημων για δωρεά στην εκκλησία της ίδιας εικόνας ή ο γυμνασιάρχης, που κλήθηκε να παραλάβει τηλεόραση, ενώ είχε στο γυμνάσιό του άλλες δύο, κ.ά.π.

Ο υπερβολικός ζήλος παρασύρει πολλούς εκπολιτιστικούς συλλόγους, πολλές αδελφότητες και μεταφυτεύουν στα χωριά τους διεθνιστικά αγαθά, που από γρηγορότερα είναι καταδικασμένη η ευδοκίμησή τους. Για παράδειγμα αναφέρω «τις παιδικές χαρές», που σκούριασαν στην άκρη της πλατείας ή μένουν μανταλωμένες σε κάποιον περίβολο, για να αποφεύγουν την καταστροφή. Τα παιδιά του χωριού, όπου υπάρχουν τέτοια, αδιαφορούν γι' αυτά τα χρωματιστά σίδερα και καλά κάνουν.

Ας μείνουν τα παιδιά ήρωες της φύσης του χωριού τους. Οι τέτοιες δωρεές τα αποκόβουν πρόωρα απ' το γάλα της Ηπείρου και βοηθάνε στην αλλαγή ή παραλλαγή του αγέραστου ήθους και ύφους του τόπου μας. Κάνουν τα ήθη πιο νεανικά, πιο ευάλωτα και με ροπή στην κοσμική και κοσμοπολίτικη γονιμοποίηση.

Αξίζει σε τούτο το σημείο να πω δύο λόγια, αντιρρητικά, και για την προσπάθεια ίδρυσης βιβλιοθηκών στα καχεκτικά χωριά μας. Αντί να στήσουν σε εμφανή ράφια το Χρηστοβασίλη, τον Κρυστάλλη, το Σαλαμάγκα, το Χατζή, τον Αραβαντινό και τόσα άλλα παλικάρια του ηπειρωτικού πνεύματος με ευκολοχώνευτη τροφή, στήνουν Ευρωπαίους χοντρότομους, μεταφρασμένους και με δυσπρόφερτα ονόματα. Με τι καρδιά να τους κοιτάξουν χαμογελαστά οι αργόσχολοι των χωριών μας!

* * *

Το ντόπιο στοιχείο είναι άριστος θεματοφύλακας και συντηρητής των πατροπαράδοτων και όσοι κοσμογυρίζουν ας το βοηθήσουν στην άμυνα γι' απόκρουση των εισβολέων και των εξωτερικών πειρασμών, που διοχετεύονται εκεί ποικιλότροπα.

Το γεροντάκι του χωριού μας κάθεται ευχάριστα και άνετα στο πεζούλι της πλακόστρωτης πλατείας, φτάνει μόνο να το αναστυλώσουμε ή δίπλα του να φτιάξουμε κι άλλα τέτοια. Ευρωπαϊκά παγκάκια ή χουμπωτές καρέκλες προσθέτουν μελαγχολία στη γριούλα, που καρτερεί τον ταχυδρόμο και ελάχιστα εντυπωσιάζουν τον επισκέπτη.

Η συντήρηση του παλιού δίνει ζωή και κυνηγάει τους τουριστικούς θεατρινισμούς. Ο τόπος μας γλυτώνει απ' τη λεηλασία και τους βανδαλισμούς των επιδρομέων και το τοπίο δεν τραυματίζεται θανάσιμα.

Τα χαλιά στους ξενώνες ή στα πατρικά σπίτια διώχνουν τις ντόπιες βελέντζες και κάνουν χάλια την αισθητική και καλλιτεχνική τους εμφάνιση. Τα μεγάφωνα στους γάμους, στα πανηγύρια και στις εκκλησίες ξεθωριάζουν τον ηχόκοσμό μας.

Η Ήπειρος δεν πρέπει να πειθαρχήσει άλλο στον κάθε συρμό, στην κάθε εισαγόμενη φόρμουλα, γιατί έχει τουριστική αυτάρκεια, φτάνει να αξιοποιηθεί. Τα παλιά της ρούχα είναι πιο καινούργια κι απ’ τα μοντέρνα, και αυτά ας κρατήσει. Ας μη χαλαρώσουν άλλο οι ντόπιοι δεσμοί και θεσμοί, ας ξανανθίσουν οι ντόπιες τέχνες.... Έτσι μπορεί να ξαναχτυπήσει νεανικά η ηπειρωτική καρδιά και να ξαναροδίσει το πρόσωπο. Είναι καιρός να ανασηκωθούν τα ερείπια και να λειτουργήσει το Δωδωναίο σκηνικό.

Συμφέρει να μείνει η Ήπειρος στο κάτι άλλο, με δικό της νικηφόρο μπαϊράκι και να χτίσει ένα ακόμα ΟΧΙ, αλλά ειρηνικό τούτη τη φορά.