Τη στρατιωτική ήττα της Μικρασιατικής εκστρατείας (1919 – 1922) ακολούθησε η πυρπόληση της Σμύρνης που έλαβε χώρα το 1922 και καμία πράξη που διαπράχθηκε από την τουρκική φυλή, σε όλη την διάρκεια της κηλιδωμένης από αίμα ιστορίας της δεν παρουσίασε κτηνωδέστερα και πιο ακόλαστα χαρακτηριστικά, ούτε χειρότερες μορφές βασανιστηρίων.

Προλάβαμε να γνωρίσουμε και να ζήσουμε τον παππού την γιαγιά να μοιρολογούν τα προσφιλή πρόσωπα που έχασαν στη δραματική περίοδο της Γενοκτονίας. Μπαίνοντας οι Τούρκοι στη Σμύρνη ξεχύθηκαν στους δρόμους, άρχισαν την σφαγή άνδρες, γυναίκες, γέροι και παιδιά, κανείς δεν γλιτώνει.

Απωθημένη βαρβαρότητα αιώνων, ξυπνά μέσα στην ψυχή τους και αίμα βάφει την πολυτραγουδισμένη παραλία της Σμύρνης. Μία μητέρα με το παιδί της στην αγκαλιά τρέχει να κρυφθεί στην εκκλησία της Αγίας Φωτεινής. Ο Τσαούσης, την σταματά, δεν τη σκοτώνει, ξεκοιλιάζει όμως το σπλάχνο της και το πετά στην αγκαλιά της μισοπεθαμένο.

Ο Άγιος Εθνο-ιερομάρτυρας Χρυσόστομος Μητροπολίτης Σμύρνης, ήταν ένα από τα θύματα εκείνης της τραγωδίας, γαλουχημένος με τα νάματα της ελληνοχριστιανικής παραδόσεως. Ανήκει στις όρθιες ψυχές του Έθνους μας. Ο Χρυσόστομος δίκαια ανήκει στους μεγαλομάρτυρες του Έθνους. Όπως μαρτυρήσαντες Εθνομάρτυρες ήταν επίσης οι Γρηγόριος Κυδωνιών, Αμβρόσιος Μοσχωνησίων, Προκόπιος Ικονίου και Ευθύμιος Ζήλων.

Ως Γενοκτονία των Ελλήνων, χαρακτηρίζεται η σκόπιμη και συστηματική εξόντωση των Ελληνικών πληθυσμών της Μικράς Ασίας, της Ανατολικής Θράκης, και του Πόντου, που ξεκίνησε το 1914 και έληξε το 1922. Οι σφαγές, οι λεηλασίες και η προσφυγιά που ακολούθησε, αποτελούν το αποκορύφωμα μιας συστηματικής προσπάθειας εξόντωσης του ελληνικού στοιχείου από τα χώματα της Μικράς Ασίας, που έβαλε τέρμα στην τρισχιλιετή παρουσία του στην πέραν του Αιγαίου Ελλάδα.

Μέσω των ταγμάτων εργασίας, εξοντώθηκαν εκατοντάδες χιλιάδες Έλληνες. Δεν ήταν τάγματα εργασίας, αλλά τάγματα του αργού θανάτου, που αποδείχτηκε εξίσου αποτελεσματική πρακτική με την «κόκκινη σφαγή των Αρμενίων». Σε μια εθνική γενοκτονία εφάμιλλη εκείνης των Αρμενίων, την ίδια ακριβώς εποχή.

Και αν πέρασαν εκατό χρόνια η Μικρά Ασία είναι παρούσα, ζωντανή. Η μνήμη της αφορμή, για να αναβαπτιστούμε στα νάματα της πίστης και του Γένους. Εκατοντάδες χιλιάδες νεκροί, μένουν πίσω θύματα μιας από τις πιο συστηματικές εκκαθαρίσεις που γνώρισε η παγκόσμια ιστορία.

Τίποτα δεν συγκρίνεται με αυτό το τραγικό γεγονός που κυριολεκτικά και μεταφορικά, τραυμάτισε γενιές ολόκληρες. Κανένα άλλο γεγονός και καμιά άλλη ημερομηνία δεν σημάδεψαν ποτέ τόσο βαθιά τον συλλογικό βίο και την συλλογική συνείδηση Ελλήνων και Αρμενίων. Έναν αιώνα μετά το έγκλημα κατά της ανθρωπότητας που λέγεται Γενοκτονία των Ελλήνων και Αρμενίων από την Τουρκία ο γενοκτόνος, όχι μόνο δεν μετανιώνει, αλλά συνεχίζει μαινόμενος με την ίδια λογική και πολιτική.

Για την Ελλάδα η Συνθήκη της Λωζάνης έχει κλείσει οριστικά από το 1923 αυτό το κεφάλαιο. Τα βλέμματά μας είναι από τότε στραμμένα στο σύγχρονο κόσμο στο ΜΕΛΛΟΝ. Δυστυχώς τούτο δεν ισχύει και για τους ανατολικούς γείτονές μας, που διακατέχονται από όνειρα αυτοκρατορικού μεγαλείου, από την αλαζονεία της ισχύος, από τον δαίμονα της εξόντωσης των αλλοεθνών, όπως η Κύπρος και ο Ελληνισμός της πόλης.

Ο αποβατικός στόλος και η στρατιά του Αιγαίου οι επεκτατικές εις βάρος μας προσπάθειες, στέλλουν αδιαλείπτως σήματα κινδύνου που μας επιβάλλουν την επαγρύπνηση. Για να μην ξεχνάμε λοιπόν και εμείς την ιστορία των προγόνων μας, που έζησαν στον Μικρασιατικό χώρο επί αιώνες είναι η μεγαλύτερη και πιο σημαντική προσφορά στην Μνήμη τους.

Αποτελεί μια διαδικασία ευθύνης, για να φωτιστεί το παρελθόν τους, αλλά και μια διαδικασία πρόκλησης, για την αξιοποίηση των ιστορικών ευρημάτων στον δρόμο του μέλλοντος. Ιδίως η νέα γενιά πρέπει να γυρίζει συχνά πίσω και να μελετά τα μεγάλα γεγονότα, τους σταθμούς της φυλής και τους Γένους μας.

Για να αποτρέψουμε τη συρρίκνωση του Ελληνισμού, πρέπει να γίνουμε εύρωστοι, οικονομικά δυνατοί, στρατιωτικά και πολιτιστικά μεγάλοι, έτσι που να μην θρηνήσουμε άλλες αλησμόνητες πατρίδες και με συνείδηση ήσυχη να στείλουμε το μήνυμα στους νεκρούς μας λέγοντάς τους, «να είναι ελαφρύ το χώμα που σας σκεπάζει, και η αύρα του Αιγαίου και Ευξείνου Πόντου, να φέρει το μήνυμα πως τα παιδιά σας και τα παιδιά των παιδιών μας, όσο ζουν δεν θα σας λησμονήσουν».

Και δεν θα σταματήσουμε τον αγώνα, παρά μόνον όταν η Τουρκία αναγκαστεί, να αναγνωρίσει την γενοκτονία σε βάρος του Ελληνισμού της Μικράς Ασίας και του Ποντιακού Ελληνισμού εν γένει…

Η Μικρά Ασία έκανε την ιστορική διαδρομή της, έλαμψε ανά τους αιώνες. Ήρθε όμως η παρακμή, η πτώση, ο ξεριζωμός. Υπάρχει όμως η ελπίδα της ανάστασης, θα ΄ρθει μία ώρα που η καμπάνες της Μικρά Ασίας θα ηχήσουν και θα καλέσουν τον Μικρασιατικό Ελληνισμό να σηκωθεί, να ΑΝΑΣΤΗΘΕΙ!!!