Η οικεία από προηγούμενους χειμώνες «καπνίλα» άρχισε να γίνεται ξανά αισθητή τα τελευταία βράδια στα Γιάννενα. Και καθώς οι βροχές σταμάτησαν και η θερμοκρασία πέφτει, είναι σίγουρο ότι τις επόμενες ημέρες θα γίνει ακόμα πιο έντονη η παρουσία της, αφού οι πολίτες ανάβουν σόμπες και τζάκια για να ζεσταθούν.

Πρόκειται φυσικά για το φαινόμενο της αιθαλομίχλης, στο οποίο η πόλη μας αναδεικνύεται «πρωταθλήτρια» και κατατάσσεται στις πιο επιβαρυμένες ατμοσφαιρικά της Ευρώπης. Φέτος, μάλιστα, με τις τιμές των καυσίμων και της ηλεκτρικής ενέργειας στα ύψη, τα πράγματα αναμένεται να γίνουν ακόμη χειρότερα. 

Πολλή συζήτηση λαμβάνει χώρα τελευταία για την αιθαλομίχλη, το θέμα όμως είναι αν μπορεί να αλλάξει κάτι. Παρεμβαίνοντας σχετικά, οι «Πράσινοι-Οικολογία» ζητούν τη λήψη μέτρων όπως η κήρυξη του Λεκανοπεδίου σε ειδικό καθεστώς «έκτακτης ατμοσφαιρικής επικινδυνότητας». Από τη δική του πλευρά, ο πρ. αντιδήμαρχος Θανάσης Μανταλόβας προτρέπει τους τοπικούς φορείς να διεκδικήσουν μεγαλύτερο επίδομα θέρμανσης και να προχωρήσει άμεσα η εγκατάσταση αντλιών θερμότητας.

Ενεργειακή φτώχεια

Για «θλιβερή πρωτιά» των Ιωαννίνων τα οποία στέφονται πρωταθλήτρια πόλη στην ατμοσφαιρική ρύπανση σε όλη τη χώρα, κάνουν λόγο οι «Πράσινοι-Οικολογία» σε χθεσινή τους ανακοίνωση. 

«Η οικονομική κρίση και το πρόσφατο ράλι της τιμής των καυσίμων ανέδειξε ξεκάθαρα την απόλυτη ενεργειακή εξάρτηση και φτώχεια των κατοίκων της ορεινής πόλης, που αναγκάστηκαν να αγοράζουν αντί για πετρέλαιο, καυσόξυλα για να ζεσταθούν τον χειμώνα (ή τα κουβαλούν από το χωριό καταγωγής τους), επιστρέφοντας από την εποχή της τεχνολογικής επανάστασης των κτηρίων μηδενικών εκπομπών, στην εποχή των σπηλαίων», τονίζουν με έμφαση. Προσθέτουν δε πως «το πρόβλημα της ατμοσφαιρικής ρύπανσης είναι γεωπολιτικό και οικονομικό και όχι στατιστικό», ενώ εκτιμούν ότι η φετινή αύξηση της τιμής των πετρελαιοειδών θα εκτινάξει και πάλι την ατμοσφαιρική ρύπανση στο Λεκανοπέδιο.

Πέντε βασικά μέτρα

Για την αντιμετώπιση του προβλήματος της αιθαλομίχλης οι «Πράσινοι - Οικολογία» ζητούν τη λήψη δέσμης πέντε μέτρων ενεργειακής μετάβασης που χαρακτηρίζουν ως άμεσα υλοποιήσιμα. Το πρώτο μέτρο είναι η κήρυξη του Λεκανοπεδίου Ιωαννίνων σε ειδικό καθεστώς «έκτακτης ατμοσφαιρικής επικινδυνότητας», με θεσμοθέτηση ειδικής κατηγορίας αντίστοιχης με την κήρυξη μιας περιοχής σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης πολιτικής προστασίας, λόγω εκτεταμένης και επικίνδυνης για τη δημόσια υγεία, ατμοσφαιρικής ρύπανσης. Όπως υποστηρίζουν, η κήρυξη αυτή μπορεί να ανοίξει μια βεντάλια έκτακτων χρηματοδοτήσεων και ενός γενναίου προγράμματος ενεργειακής αναβάθμισης κατοικιών και δημόσιων κτηρίων.

Ως δεύτερο μέτρο αναφέρουν τη μείωση των εξόδων θέρμανσης, η οποία μπορεί να λειτουργήσει ως επένδυση για απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα με προτεραιότητα στις οικιακές επενδύσεις αυτοπαραγωγής και εξηλεκτρισμού και ενεργειακές αναβαθμίσεις κατοικιών, με εγκατάσταση φωτοβολταϊκών συστοιχιών, ηλιακούς θερμοσίφωνες, μπαταριών αποθήκευσης και αντλιών θέρμανσης.

Κοινότητες - κυκλοφοριακό

Οι «Πράσινοι» προτείνουν επίσης την προώθηση των ενεργειακών κοινοτήτων πολιτών, δήμων, συνεταιρισμών και μικρών επιχειρήσεων, ώστε η αυτοπαραγωγή ενέργειας να ωφελεί άμεσα τα νοικοκυριά και να μειώνει τους λογαριασμούς, καθώς και την ολιστική αντιμετώπιση του κυκλοφοριακού που επίσης συμβάλει στην ατμοσφαιρική ρύπανση. 

Αυτό το τελευταίο υποστηρίζουν πως μπορεί να επιτευχθεί μέσω της αναθεώρησης του Σχεδίου Βιώσιμης Κινητικότητας και με ολοκληρωμένο σχεδιασμό των δημόσιων συγκοινωνιών, δημιουργία έξι περιφερειακών πάρκινγκ στις εισόδους της πόλης, πλήρη πεζοδρόμηση του ιστορικού κέντρου, σχεδιασμό και υλοποίηση εντός πενταετίας πλήρους δικτύου ποδηλατόδρομων και πατινιών, χάραξη αποκλειστικών διαδρομών ταχείας κυκλοφορίας για ηλεκτρικά μίνι bus, αποκλεισμό εισόδου τουριστικών λεωφορείων στο κέντρο κ.α..

Τέλος, ζητούν επικαιροποίηση της Κοινής Υπουργικής Απόφασης για την ενεργοποίηση έκτακτων μέτρων κατά τις ημέρες αυξημένης ατμοσφαιρικής ρύπανσης, με βάση τα αιωρούμενα σωματίδια (PM10 και PM2.5). 

Αιτία η καύση ξύλου

Στο θέμα της ατμοσφαιρικής ρύπανσης στο Λεκανοπέδιο παρενέβη και ο πρ. αντιδήμαρχος Θανάσης Μανταλόβας, ο οποίος, επικαλούμενος επιστημονική μελέτη του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, κάνει λόγο για επικίνδυνες χειμερινές συγκεντρώσεις τοξικών ενώσεων και του καρκινογόνου βενζοπυρενίου, οι οποίες έχουν ως βασική πηγή την καύση ξύλου. 

Ο κ. Μανταλόβας τονίζει πως «αντί να αναζητούμε κάθε χειμώνα έκτακτες λύσεις μέσω του λεγόμενου «νόμου Μανιάτη», χρειάζεται να περάσουμε σε μόνιμα μέτρα πρόληψης». 

Μεταξύ άλλων, προτείνει να διεκδικηθεί από το σύνολο των φορέων της περιοχής μας μόνιμη περιβαλλοντική προσαύξηση 50% στα ποσά του ετήσιου επιδόματος θέρμανσης και αντίστοιχη αύξηση 50% των εισοδηματικών ορίων επιλεξιμότητας για τα νοικοκυριά του Δήμου Ιωαννιτών. Η ενίσχυση θα αφορά αποκλειστικά την ηλεκτρική ενέργεια, το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο, όταν καταστούν διαθέσιμες οι οικιακές συνδέσεις. 

Υπάρχουν πηγές…

Παράλληλα, ζητάει να προχωρήσει άμεσα η χρηματοδότηση για την εγκατάσταση αντλιών θερμότητας, η οποία έχει ήδη προβλεφθεί μέσω της Βιώσιμης Αστικής Ανάπτυξης των Ιωαννίνων, με υψηλή προτεραιότητα και επιχορήγηση για τα ευάλωτα νοικοκυριά, ενώ προτείνει να εξεταστεί πιλοτικά η επιδότηση ηλεκτροστατικών φίλτρων σε υφιστάμενες καπνοδόχους τζακιών και ξυλοσομπών.

Τέλος, ο πρ. αντιδήμαρχος προτείνει τα Γιάννενα να διεκδικήσουν την υλοποίηση ενός ολοκληρωμένου προγράμματος μείωσης της αιθαλομίχλης με στοχευμένες παρεμβάσεις, υπενθυμίζοντας πως το ελληνικό σχέδιο για το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα προβλέπει χρηματοδότηση περίπου 4,8 δισ. ευρώ για την περίοδο 2026 – 32, αλλά και συστηματική παρακολούθηση των μικροσωματιδίων και επιλεγμένων τοξικών ενώσεων, με συμμετοχή του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων και άλλων εξειδικευμένων επιστημονικών φορέων.