• Μια σειρά από ενδιαφέρουσες προτάσεις καταθέτει το ΤΕΕ Ηπείρου για την θωράκιση του λεκανοπεδίου από πλημμυρικά φαινόμενα, με επιστολή του προς τον αναπλ. Γ.Γ. Αποκεντρωμένης Διοίκησης, τον Περιφερειάρχη Ηπείρου, τους Δημάρχους Ιωαννίνων, Ζίτσας και Δωδώνης, τον ΓΟΕΒ Ιωαννίνων και τον Φορέα Διαχείρισης Λίμνης.
Κατά το ΤΕΕ, θεωρείται πλέον πολύ σημαντικό οι αρμοδιότητες και ευθύνες για τη συντήρηση και αποκατάσταση του συστήματος αποστράγγισης του Λεκανοπεδίου και η διαχρονική παρακολούθησή του να μεταβιβαστούν στην Τοπική Αυτοδιοίκηση, μιας και φορείς όπως οι ΤΟΕΒ και ΓΟΕΒ έχουν υποβαθμιστεί, αποψιλωθεί από στελέχη και πόρους και η σύγχρονη διοίκηση κρίνεται ότι πρέπει να βασίζεται σε νέα μοντέλα οργάνωσης και καταμερισμού έργου.
Για τη στάθμη της λίμνης
Στην επιστολή τονίζεται ακόμη ότι η διαχείριση της στάθμης της Παμβώτιδας, αλλά και η δημιουργία όλων των μέσων και πρακτικών, που θα εγγυώνται την ισορροπία του οικοσυστήματος με την ευρεία έννοια, πρέπει να είναι αρμοδιότητα και ευθύνη του Φορέα διαχείρισης, ενώ χαρακτηρίζει επιτακτική ανάγκη την θεσμοθέτηση του ΠΔ Προστασίας του οικοσυστήματος της Λίμνης Παμβώτιδας και του Ρυθμιστικού Σχεδίου Ιωαννίνων. «Η υπερβολική καθυστέρηση της θεσμοθέτησης αυτής, βάζει πλέον σε κίνδυνο την αξιοποίηση των μελετών που έχουν εκπονηθεί. Δημιουργεί μη αναστρέψιμες βλαπτικές καταστάσεις που ήδη έχουν προσδιοριστεί και ενισχύουν απόψεις για σκόπιμες παρεμβάσεις στην αειφόρο ανάπτυξη και προστασία των συγκριτικών πλεονεκτημάτων της περιοχής και του οικοσυστήματός της, τελικά στην ποιότητα ζωής των κατοικιών του Λεκανοπεδίου», αναφέρει χαρακτηριστικά.
Τα εγγειοβελτιωτικά έργα
Όπως, μεταξύ άλλων, αναφέρει το ΤΕΕ στην επιστολή του «το αποστραγγιστικό δίκτυο του Λεκανοπεδίου άρχισε να μελετάται τη δεκαετία του 1930. Μετά τον πόλεμο και σταδιακά στις δεκαετίες 50,60 και 70 μελετήθηκαν και κατασκευάστηκαν εγγειοβελτιωτικά έργα, με σκοπό απόδοση στην γεωργία εκτάσεων που μέχρι τότε κατακλυζόταν από τα νερά της λίμνης Παμβώτιδας. Η Λίμνη αντιμετωπίστηκε ως ταμιευτήρας για νερά άρδευσης. Τα έργα προσδιόριζαν την ανώτατη επιτρεπτή στάθμη της λίμνης στο υψόμετρο 469,54 μ., την ανώτατη στάθμη του κλειστού σιδήρου θυροφράγματος του υπερχειλιστή της λίμνης. Βάσει αυτού έχει οριοθετηθεί και η υδάτινη επιφάνεια της λίμνης. Αυτό βέβαια δε συνεπάγεται ότι οι εκτάσεις με υψόμετρο μικρότερου του 469,54 μ. θα είναι κατακλυσμένες μόνιμα με νερά. Το υψόμετρο αυτό είναι το ανώτατο όριο που θα μπορεί να ανέλθει η στάθμη χωρίς να δημιουργούνται συνέπειες σε καλλιέργειες και ιδιοκτησίες. Επίσης με τα έργα προσδιορίζονται και μέγιστες παροχές για τις δύο σήραγγες αποστράγγισης του Λεκανοπεδίου…
…»Η ευθύνη για τη συντήρηση και διαχείριση των έργων αυτών ανατέθηκε στον ΓΟΕΒ».
Παρεμβάσεις
Στην επιστολή του ΤΕΕ καταγράφονται και παρεμβάσεις που πρέπει να γίνουν, οι οποίες συνοψίζονται, μεταξύ άλλων, στις εξής:
• Αναγκαία η ανάκτηση και ψηφιοποίηση των έργων- ώστε να είναι εύχρηστη η διαχείρισή τους με σύγχρονα μέσα- των αρχικών μελετών των έργων (σχέδια, υπολογισμοί, γραπτά τεύχη).
• Βάσει αυτών αξιολόγηση των υπαρχόντων έργων.
Η αναγνώριση στο πεδίο των υπαρχόντων (όσων απέμειναν μετά τόσα χρόνια) έργων, ειδικά αποστράγγισης.
Ο εντοπισμός των τροποποιήσεων που έχουν υποστεί τα έργα (διέλευση πάνω σε αύλακες , μειώσεις διατομών, διακοπή επικοινωνίας των τάφρων κ.λ.π.)
Ο προσδιορισμός των περιοχών του Λεκανοπεδίου όπου τα έργα που προβλέφθηκαν και κατασκευάστηκαν δεν μπορούν να αποκατασταθούν, λόγω αλλαγής του χαρακτήρα των εκτάσεων ή λόγω ανέγερσης κτηριακών έργων.
• Η συντήρηση των έργων, δηλαδή η επαναφορά των έργων στα στοιχεία σχεδιασμού τους.
• Όπου εντοπίστηκαν μη αντιστρεπτές τροποποιήσεις των έργων να δρομολογηθούν ειδικές μελέτες νέων αντιπλημμυρικών έργων.
• Με επικαιροποιημένα τα υδρολογικά στοιχεία, τα αποτελέσματα και δεδομένα των ειδικών μελετών στις περιοχές που χρειάζονται αντιπλημμυρικά έργα, πρέπει να γίνει νέα προσέγγιση των φορτίων των υπαρχόντων έργων αποστράγγισης (τάφρων και σηράγγων) και προσδιορισμός, αν είναι αναγκαίο, έργων ή προβλέψεων για την αποδοτικότητά τους.
• Να επαναϋπολογιστούν, βάσει των σημερινών δεδομένων των νέων συστημάτων άρδευσης, οι απαιτούμενες ποσότητες υδάτων για άρδευση με εντατική προσπάθεια ενημέρωσης των αγροτών για καλές πρακτικές στη γεωργία και εξοικονόμηση υδάτινων πόρων.
Η Λίμνη και η στάθμη της
Στην επιστολή τονίζεται ακόμη ότι με τις παρεμβάσεις των έργων της δεκαετίας του 70 έχουν αποκοπεί σημαντικές πηγές στις υπώρειες του όρους Μιτσικέλι από την κυρίως επιφάνεια της Λίμνης με αποτέλεσμα οι ποσότητες των υδάτων των πηγών αυτών να μην οδηγούνται στο κυρίως σώμα και όγκο της Λίμνης. Διαχρονική απαίτηση και συμπέρασμα όλων των μελετών που έχουν συνταχθεί είναι η αποκατάσταση της επικοινωνίας αυτής των πηγών και της Λίμνης και η εξασφάλιση ότι οι ποσότητες απορροών των πηγών θα συνεισφέρουν στην ισορροπία του οικοσυστήματος και της ποιότητας των νερών της Λίμνης Παμβώτιδας.
Πρέπει να εκπονηθούν μοντέλα προσομοίωσης πλημμυρικών φαινόμενων, ώστε να προσδιοριστούν κανόνες και προτεραιότητες διαχείρισης των υδάτων της Λίμνης - σε τελευταία ανάλυση της στάθμης της Λίμνης - ώστε να εξασφαλίζεται η ασφάλεια του οικοσυστήματός της.
Ως δεδομένο μη αμφισβητήσιμο πρέπει να λαμβάνεται η ανώτατη στάθμη της Λίμνης απόλυτα προσδιορισμένη στο υψόμετρο 469,54μ. στάθμη που θα πρέπει να καταβληθεί κάθε προσπάθεια να μην παραβιαστεί έστω και σε ακραίες καταστάσεις.