H πρόληψη και η έγκαιρη διάγνωση αποτελούν το πιο αποτελεσματικό όπλο για την αντιμετώπιση του καρκίνου του μαστού, μιας νόσου η οποία αποτελεί ίσως την πιο συχνή μορφή καρκίνου που προσβάλλει τα τελευταία χρόνια όλο και περισσότερες γυναίκες κάτω των 40 ετών.
Αν πάλι εκδηλωθεί η ασθένεια, αυτή αντιμετωπίζεται με μαστεκτομή, ενώ στις μέρες μας υπάρχουν πια  αρκετές  αποτελεσματικές μέθοδοι αποκατάστασης του μαστού, ώστε οι γυναίκες που νοσούν να αποφεύγουν την ψυχολογική επιβάρυνση και τον κοινωνικό στιγματισμό. Αυτές τις μεθόδους αναλύει ο Γιαννιώτης Πλαστικός Χειρουργός Γεώργιος Παπανικολάου σε συνέντευξή του στον «Π.Λ.» με αφορμή το γεγονός ότι ο Οκτώβριος έχει καθιερωθεί παγκοσμίως ως μήνας πρόληψη του καρκίνου του μαστού.

Η συνέντευξη
• Κύριε Παπανικολάου, ποιοι είναι οι κυριότεροι παράγοντες κινδύνου εμφάνισης καρκίνου του μαστού;
- Οι βασικές αιτίες ανάπτυξης καρκίνου του μαστού είναι: α) Ηλικία μετά τα 50 έτη, β) oικογενειακό ιστορικό, ιδιαίτερα όταν η μητέρα ή η αδελφή εμφάνισαν καρκίνο του μαστού, γ) πρώιμη εμμηναρχή, πριν από τα 10 έτη και όψιμη εμμηνόπαυση, μετά τα 50 έτη, δ) γυναίκες που δεν γέννησαν ή που τεκνοποίησαν σε ηλικία άνω των 35 ετών, ε) καρκίνος στον ένα μαστό στο παρελθόν, στ) ινοκυστική μαστοπάθεια, η) καθιστική ζωή και παχυσαρκία, θ) κάπνισμα και αλκοόλ.
• Ποιές γυναίκες που νόσησαν με αυτή τη μορφή καρκίνου μπορούν να υποβληθούν σε αποκατάσταση μαστού;
- Πλέον στη σύγχρονη Πλαστική Χειρουργική κάθε γυναίκα μπορεί να υποβληθεί σε αποκατάσταση του μαστού ανεξάρτητα από το είδος της μαστεκτομής (ριζική, μερική, προφυλακτική) ή θεραπείας που θα λάβει (χημειοθεραπεία ή ακτινοβολία). Κάθε περιστατικό αντιμετωπίζεται εξατομικευμένα, λαμβάνοντας υπ’ όψη το είδος της θεραπείας και την επιθυμία της ασθενούς. Στόχος της αποκατάστασης είναι η δημιουργία ενός νέου μαστού όσον το δυνατόν πιο φυσικός σε όγκο, σχήμα και περίγραμμα, καθώς και συμμετρικός με τον ετερόπλευρο. Σημαντική επίσης κρίνεται η διατήρηση του δέρματος στην περιοχή της μαστεκτομής και η δημιουργία νέας θηλής - θηλαίας άλω.
• Πότε ενδείκνυται η αποκατάσταση ενός εγχειρισμένου μαστού;
- Η επέμβαση μπορεί να γίνει συγχρόνως με την μαστεκτομή (άμεση αποκατάσταση) ή αργότερα (απώτερη αποκατάσταση) αφού η ασθενής έχει ολοκληρώσει την Ογκολογική θεραπεία (Ακτινοθεραπεία - Χημειοθεραπεία). Όσον αφορά στην απώτερη αποκατάσταση συστήνεται να γίνει είτε τρεις μήνες μετά την μαστεκτομή εάν δεν ακολουθήσουν συμπληρωματικές θεραπείες τύπου ακτινοθεραπεία και χημειοθεραπεία, είτε έξι μήνες μετά την ολοκλήρωση των συμπληρωματικών αυτών θεραπειών.
• Μπορείτε να μας παρουσιάσετε με συντομία τις τεχνικές αποκατάστασης του μαστού;
- Kαταρχήν, υπάρχει η αποκατάσταση μαστού με χρήση διατατήρα ιστού και ενθέματος σιλικόνης. Ενδείκνυται κυρίως για ασθενείς που δεν έχουν υποβληθεί σε ακτινοθεραπεία. Περιλαμβάνει δύο στάδια:
1ο στάδιο: Κατά τη διάρκεια της μαστεκτομής ή μετά την ολοκλήρωση του Ογκολογικού κύκλου θεραπειών τοποθετείται ο διατατήρας ιστού κάτω από τους μύες του θώρακα. Κατόπιν στο Ιατρείο κάθε 10 - 15 ημέρες γίνεται διάταση (γέμισμα) του διατατήρα μέσω μιας ειδικής βαλβίδας ανώδυνα και χωρίς ταλαιπωρία. Η όλη διαδικασία διαρκεί περίπου 3 - 6 μήνες.
2ο στάδιο: Με την συμπλήρωση των 3 - 6 μηνών γίνεται αφαίρεση του διατατήρα και τοποθέτηση του μόνιμου ενθέματος σιλικόνης. Ταυτόχρονα ενδέχεται να πραγματοποιηθεί και επέμβαση στον υγιή μαστό (αύξηση, μείωση ή ανόρθωση) έτσι ώστε να επιτευχθεί συμμετρία.
Έπειτα έχουμε την αποκατάσταση μαστού με χρήση αυτόλογου ιστού. Ενδείκνυται κυρίως για ασθενείς που έχουν υποβληθεί σε ακτινοθεραπεία. Συνίσταται στη χρήση ιστών που λαμβάνονται από το ίδιο μας το σώμα. Πρόκειται για μια ιδιαίτερα απαιτητική και χρονοβόρα επέμβαση, αλλά έχει το πλέον φυσικό αποτέλεσμα. Συνήθως γίνεται λήψη τμήματος από την κοιλιά που βρίσκεται κάτω από τον ομφαλό και μεταφορά του στο θώρακα και στη περιοχή της μαστεκτομής όπου με μικροχειρουργικές τεχνικές γίνεται η επαναιμάτωση του κρημνού. Αποτελεί διεθνώς την μέθοδο εκλογής για την αποκατάσταση μαστού, αλλά πρέπει να γίνεται σε εξειδικευμένα Κέντρα και από έμπειρους σε αυτή την επέμβαση Πλαστικούς Χειρουργούς.
Υπάρχει, τέλος και η αποκατάσταση μαστού με τεχνικές ογκοπλαστικής. Ενδείκνυται για ασθενείς που έχουν υποβληθεί σε ογκεκτομή ή μερική μαστεκτομή (π.χ τεταρτεκτομή). Σε αυτές τις περιπτώσεις η διαφορά όγκου μεταξύ των μαστών αποκαθίσταται είτε με τη χρήση ενθεμάτων σιλικόνης είτε με τεχνικές μείωσης ή ανόρθωσης των μαστών.  
• Τι νεότερο υπάρχει στην λήψη των αποφάσεων πριν την μαστεκτομή της ασθενούς;
- Η πλέον σύγχρονη πρακτική που ακολουθείται σε διεθνή Κέντρα Αποκατάστασης Μαστού είναι η σύγκληση ογκολογικού και χειρουργικού συμβουλίου πριν την μαστεκτομή, όπου λαμβάνονται αποφάσεις για την διαδικασία της μαστεκτομής και αποκατάστασης. Από πλευράς Πλαστικής Χειρουργικής ακολουθείται η λεγόμενη άμεση - απώτερη αποκατάσταση, όπου αμέσως μετά το πέρας της μαστεκτομής τοποθετείται ο διατατήρας ιστού και μετά την ολοκλήρωση των συμπληρωματικών θεραπειών πραγματοποιείται το τελικό στάδιο αποκατάστασης είτε με ένθεμα σιλικόνης είτε με αυτόλογο ιστό ή ακόμα και συνδυασμό τους. Το βασικό πλεονέκτημα αυτής της μεθόδου είναι ότι η ασθενής εξέρχεται από το χειρουργείο μετά την μαστεκτομή με έναν ήδη ανακατασκευασμένο μαστό και δεν βιώνει την απώλειά του κατά την μετέπειτα πορεία της αποκατάστασης.  
• Πώς γίνεται η επαναδημιουργία της θηλής και θηλαίας άλω;
- Αφού ολοκληρωθεί η διαδικασία αποκατάστασης του μαστού ακολουθεί άμεσα η επαναδημιουργία του συμπλέγματος θηλής - θηλαίας άλω. Πραγματοποιείται υπό τοπική αναισθησία και συνίσταται στη χρήση τοπικού ιστού για τη δημιουργία της θηλής, ενώ η θηλαία άλω αποκαθίσταται με την χρήση δερματικών μοσχευμάτων ή με την τεχνική του τατουάζ. Θα πρέπει όμως να τονίσουμε ότι δεν επανέρχεται η αισθητικότητα και η ανόρθωση της θηλής.
• Σχετίζεται η τεχνική αποκατάστασης του μαστού με την ογκολογική παρακολούθηση και την πιθανότητα υποτροπής της νόσου;
- Σύμφωνα με την διεθνή βιβλιογραφία η χρήση ενθεμάτων σιλικόνης ή αυτόλογου ιστού είναι απόλυτα ασφαλείς τεχνικές και δεν σχετίζονται με την επανεμφάνιση της νόσου. Τα ενθέματα σιλικόνης είναι ασφαλή προϊόντα και φέρουν πιστοποίηση τόσο από την Ευρωπαϊκή Ένωση (CE), όσο και από τον Αμερικανικό Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA). Επίσης θα ήθελα να τονίσω ότι οποιαδήποτε τεχνική αποκατάστασης πραγματοποιηθεί και σε οποιοδήποτε χρονικό σημείο, άμεσα ή απώτερα, δεν επηρεάζουν την λήψη των ιατρικών αποφάσεων ως προς την ογκολογική θεραπεία και παρακολούθηση της ασθενούς.
• Τι είδους επεμβάσεις πραγματοποιούνται στον ετερόπλευρο μαστό;
- Ανάλογα με το περιστατικό μπορεί να γίνει προφυλακτική μαστεκτομή και αποκατάσταση, όταν υπάρχουν ενδείξεις πιθανής εμφάνισης κακοήθειας, αυξητική στήθους, κυρίως σε μικρούς μαστούς και μετά από αποκατάσταση με διατατήρα και ένθεμα σιλικόνης στην περιοχή της μαστεκτομής, ανόρθωση ή μειωτική στήθους, κυρίως σε μεσαίου και μεγάλου μεγέθους μαστούς ή μετά από αποκατάσταση με αυτόλογο ιστό.

* * *

Σύντομο βιογραφικό
• Ο Dr. Γεώργιος Ε. Παπανικολάου είναι πτυχιούχος της Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Πάδοβας (Ιταλία). Εκπαιδεύτηκε αρχικά στη Γενική Χειρουργική στη Κλινική Γενικής Χειρουργικής του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Ιωαννίνων και ειδικεύθηκε στην Πλαστική Χειρουργική στην Κλινική Πλαστικής Χειρουργικής του 401 Γενικού Στρατιωτικού Νοσοκομείου Αθηνών και στην Κλινική Πλαστικής Χειρουργικής, Μικροχειρουργικής, Κέντρου Μελανώματος και Μονάδας Εγκαυμάτων του Γενικού Κρατικού Νοσοκομείου Αθηνών «Γ. Γεννηματάς».
Μετεκπαιδεύθηκε στην Αισθητική και Επανορθωτική Πλαστική Χειρουργική στις Κλινικές του Ομίλου Akademikliniken σε Όσλο και Στοκχόλμη. Από τον Οκτώβριο του 2015 εργάζεται ως ιδιώτης Πλαστικός Χειρουργός στα Ιωάννινα (Δαγκλή 1, www.gp-plasticsurgery.gr), ενώ είναι επιστημονικός συνεργάτης της Βιοκλινικής Αθηνών.