• Κάθε φορά που στις  ειδήσεις ή σε δημοσιεύματα αναφέρεται η λέξη «μηνιγγίτιδα», ειδικά αν αφορά κρούσμα σε κάποιο σχολείο, ένα «καμπανάκι» χτυπάει και ολόκληρες κοινωνίες τίθενται σε συναγερμό.
Αυτό γιατί πρόκειται για μία ιδιαίτερα επικίνδυνη νόσο η οποία μεταδίδεται σχετικά εύκολα, με το μικρόβιό της, μάλιστα, τον μηνιγγιτιδόκοκκο τύπου Β να… υποβόσκει σε πολύ κόσμο!
Υπάρχουν όμως και καλά νέα γι’ αυτήν, τα οποία παρουσιάζει, μιλώντας σχετικά στον «Π.Λ.», ο κ. Τάσος Σέρμπης, Πρόεδρος του Συλλόγου Ιδιωτών Παιδιάτρων Ηπείρου. Η ασθένεια μπορεί μας πλέον να προληφθεί με επιτυχία μέσω του εμβολίου για τη μηνιγγίτιδα Β, για το οποίο ο γνωστός Γιαννιώτης παιδίατρος τονίζει πως είναι και ασφαλές και αποτελεσματικό. Ερωτηθείς δε για την τάση… αντιεμβολιασμού που παρατηρείται τελευταία σε αρκετές οικογένειες και στη χώρα μας, κάνει λόγο για μία πολύ κακή «μόδα», ενώ παροτρύνει και δημόσια τους γονείς να εμπιστεύονται τον παιδίατρό τους.

Η συνέντευξη
• Kύριε Σέρμπη, πολύς λόγος γίνεται τελευταία για την μηνιγγίτιδα τύπου Β. Τι ακριβώς είναι αυτή η νόσος;
-H μηνιγγιτιδοκοκκική νόσος τύπου Β (γνωστή και ως μηνιγγίτιδα Β), είναι μία σοβαρή νόσος που προκαλείται από το βακτήριο του μηνιγγιτιδόκοκκου τύπου Β (Neisseria meningitidis Β). Το μικρόβιο αυτό έχει την τάση να προκαλεί λοίμωξη των μεμβρανών που περιβάλλουν τον εγκέφαλο και τον νωτιαίο μυελό (μήνιγγες), ενώ επιπλέον, μπορεί να προκαλέσει σοβαρή λοίμωξη του αίματος που ονομάζεται μηνιγγιτιδοκοκκική σηψαιμία.
Η νόσος υπάρχει εδώ και πολλά χρόνια, απλά τον τελευταίο καιρό γίνεται περισσότερος λόγος καθώς επιτέλους υπάρχει τρόπος να προληφθεί με ασφάλεια και επιτυχία. Θα πρέπει να θυμόμαστε ότι πρόκειται για ένα σπάνιο νόσημα, ωστόσο είναι υπαρκτό καθώς κάθε χρόνο έχουμε αρκετές δεκάδες κρούσματα στη χώρα μας.

• Ποια είναι τα συμπτώματά της και πώς μεταδίδεται η ασθένεια;
-Δυστυχώς στα αρχικά στάδια, η μηνιγγίτιδα Β εμφανίζεται ως ένα απλό κρυολόγημα κι αυτό κάνει πολύ δύσκολη την έγκαιρη διάγνωσή της. Εξελίσσεται ραγδαία και μέσα σε κάποιες ώρες ο ασθενής μπορεί να εμφανίσει σοβαρά συμπτώματα όπως αυχενική δυσκαμψία, φωτοφοβία, αιμορραγικό εξάνθημα, έντονο πονοκέφαλο, σύγχυση, ακόμη και σπασμούς. Περίπου το 10% των ατόμων που θα νοσήσουν θα καταλήξει, ενώ 1 στους 5 θα εμφανίσει σοβαρά μόνιμα νευρολογικά και άλλα προβλήματα όπως κώφωση, τύφλωση, ακρωτηριασμούς κα.
Η νόσος μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο με τα σταγονίδια του αέρα και το σάλιο, για παράδειγμα με το βήχα, το φτέρνισμα, ή το κοινωνικό φιλί. Είναι εντυπωσιακό ότι περίπου 1 στους 5 ανθρώπους έχουν το μηνιγγιτιδόκοκκο φυσιολογικά στη μύτη και το φάρυγγά τους χωρίς να το γνωρίζουν και χωρίς να νοσούν. Οι άνθρωποι αυτοί λέγονται ‘φορείς’ του μικροβίου και σε κατάλληλες συνθήκες μπορούν να μεταδώσουν το μικρόβιο σε κάποιον άλλον οπότε αυτός θα εμφανίσει τη νόσο.

• Υπάρχουν ομάδες «υψηλού κινδύνου» ή η ασθένεια «χτυπάει» αδιακρίτως;
-Τα επιδημιολογικά δεδομένα δείχνουν ότι τα βρέφη και οι έφηβοι έχουν τη μεγαλύτερη πιθανότητα να νοσήσουν. Υπολογίζεται ότι σχεδόν 50% των περιπτώσεων αφορούν σε παιδιά <2 ετών. Άλλοι παράγοντες εκτός από την ηλικία που αυξάνουν τον κίνδυνο νόσησης είναι το χαμηλό κοινωνικοοικονομικό επίπεδο, το κάπνισμα (ενεργητικό ή παθητικό), η πρόσφατη λοίμωξη του αναπνευστικού (ιογενής ή άλλη) καθώς και κάποιες ανοσολογικές ανεπάρκειες.

• Υπάρχουν προληπτικά μέτρα τα οποία μπορεί να πάρει κάποιος έτσι ώστε να «θωρακιστεί» απέναντι στη μηνιγγίτιδα Β; Ποια είναι τα βασικότερα;
-Κεντρικός πυλώνας της πρόληψης απέναντι στα λοιμώδη νοσήματα είναι ο εμβολιασμός. Για τη μηνιγγίτιδα Β, γινόταν προσπάθεια ανάπτυξης ενός εμβολίου για περισσότερα από 20 χρόνια λόγω των ιδιαιτεροτήτων του συγκεκριμένου μικροβίου. Από το 2013 κυκλοφορεί σε πολλές χώρες του κόσμου (και στη χώρα μας) το σχετικό εμβόλιο το οποίο μπορεί να γίνει παράλληλα με τον υπόλοιπο εμβολιασμό ήδη από την ηλικία των 2 μηνών. Σαφώς βέβαια, παραμένει πολύ σημαντική η σχολαστική τήρηση των κανόνων υγιεινής ως προληπτικό μέτρο ενάντια στις λοιμώξεις. 

• Πόσο ασφαλές είναι το εμβόλιο ενάντια στη μηνιγγίτιδα Β;
-Έχουμε περίπου 4 χρόνια που χρησιμοποιούμε το συγκεκριμένο εμβόλιο και έχουν χορηγηθεί περισσότερες από 17 εκατομμύρια δόσεις στις χώρες που κυκλοφορεί. Στη χώρα μας, αλλά και σε άλλες χώρες με αποτελεσματικό σύστημα καταγραφής των πιθανών παρενεργειών (πχ. Αγγλία) έχει δείξει εξαιρετικό προφίλ ασφάλειας και αποτελεσματικότητας. Μία ήπια τοπική αντίδραση τις πρώτες μέρες μετά τον εμβολιασμό, είναι αυτό που συνήθως παρατηρούμε.

• Πάντως, ο εμβολιασμός για την μηνιγγίτιδα τύπου Β μέχρι πρόσφατα δεν ήταν στο εθνικό πρόγραμμα εμβολιασμού και όσοι γονείς επέλεξαν να εμβολιάσουν τα παιδιά τους το πλήρωσαν από την τσέπη τους και μάλιστα ακριβά…
-Το συγκεκριμένο εμβόλιο είναι από την άνοιξη του 2017 στο Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών και αποζημιώνεται μόνο για πολύ συγκεκριμένες ομάδες ατόμων με ειδικές παθήσεις. Οι υπόλοιπες οικογένειες θα πρέπει να επωμιστούν το κόστος του εμβολίου, θα έλεγα όμως ότι αξίζει τον κόπο καθώς θωρακίζουν το παιδί τους απέναντι σε ένα σπάνιο αλλά πολύ σοβαρό και δυνητικά θανατηφόρο νόσημα.

• Στα Γιάννενα είχαμε πέρυσι, κρούσμα μηνιγγίτιδας Β σε δημοτικό σχολείο, το οποίο, αν δεν κάνουμε λάθος, αντιμετωπίστηκε επιτυχώς. Άλλα κρούσματα υπήρξαν στην πόλη μας;
-Όπως αναφέρθηκε, η συγκεκριμένη νόσος δεν είναι συχνή. Στατιστικά θα μπορούσαμε να πούμε ότι αντιστοιχεί ένα κρούσμα στον πληθυσμό της πόλης μας κάθε 1-2 χρόνια. Ο συγκεκριμένος μαθητής Δημοτικού όντως έχει αναρρώσει χωρίς προβλήματα και ευτυχώς δεν είχαμε άλλα κρούσματα. Τα περισσότερα άτομα που νόσησαν από την αρχή του έτους μέχρι τώρα στην Ελλάδα έχουν αναρρώσει πλήρως εκτός από ένα κορίτσι στην Ελευσίνα που χρειάστηκε ακρωτηριασμό κι ένα προνήπιο από τα Γρεβενά που δυστυχώς κατέληξε.

• Γενικότερα, από την εμπειρία σας, τα παιδιά εμβολιάζονται στην περιοχή μας; Γιατί εσχάτως, διαπιστώνεται η ύπαρξη κι ενός… κινήματος «αντιεμβολιασμού».
-Η αμφισβήτηση των εμβολίων εμφανίστηκε μαζί με το πρώτο εμβόλιο ενάντια στο δαμαλισμό στο τέλος του 18ου αιώνα. Τα τελευταία χρόνια, η ‘μόδα’ του αντιεμβολιασμού έχει επανακάμψει κυρίως λόγω της ευκολίας με την οποία διασπείρονται ψευδείς πληροφορίες και ειδήσεις μέσω του διαδικτύου. Επιπλέον, τα εμβόλια έχουν πέσει ‘θύμα’ της επιτυχίας τους: μειώνοντας στο ελάχιστο τα νοσήματα για τα οποία χρησιμοποιούνται, οι περισσότεροι από εμάς δεν έχουμε ούτε καν θεωρητικά αίσθηση του πώς είναι να ζεις παράλυτος από πολιομυελίτιδα, να πεθαίνεις με σπασμούς από τέτανο, να παθαίνεις εγκεφαλίτιδα από ιλαρά.
Η αίσθηση ωστόσο που έχω είναι ότι οι περισσότεροι γονείς ακολουθούν το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών και λίγοι είναι αυτοί που εκφράζουν επιφυλάξεις ή αντιρρήσεις για τα εμβόλια και τελικά δεν εμβολιάζουν τα παιδιά τους.

• Πώς εξηγείτε το γεγονός ότι «ξεχασμένες» νόσοι όπως η ιλαρά κάνουν την εμφάνισή τους και πάλι στις μέρες μας;
-Το φαινόμενο αυτό οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στο αντιεμβολιαστικό κίνημα σε διάφορες χώρες καθώς και στα πιο εύκολα ταξίδια και μετακινήσεις πληθυσμών που συμβαίνουν στις μέρες μας. Για παράδειγμα, η ιλαρά επανεμφανίστηκε στην Ελλάδα τους τελευταίους μήνες πιθανά από άτομα προερχόμενα από τη Ρουμανία όπου το τελευταίο διάστημα η νόσος ενδημεί. Στην περιοχή μας δεν είχαμε κανένα κρούσμα ούτε σε παιδί, ούτε σε ενήλικο.
Κλείνοντας θα ήθελα μέσα από την εφημερίδα σας να παροτρύνω τους γονείς να εμπιστευτούν τον παιδίατρό τους: συζητήστε μαζί του τις επιφυλάξεις και τους προβληματισμούς σας, κάτι που ακούσατε ή διαβάσατε και σας ανησύχησε. Επιπλέον, προσπαθήστε να ενημερώνεστε από αξιόπιστα sites στο ίντερνετ, sites επιστημονικών φορέων, παιδιατρικών εταιρειών κλπ. και μην παρασύρεστε από «πιασάρικες» αλλά αναληθείς ειδήσεις και πληροφορίες για τα εμβόλια ή για άλλα θέματα υγείας του παιδιού σας. Έτσι μόνο θα παρέχετε στο παιδί σας τις καλύτερες δυνατές συνθήκες εξέλιξης, έτσι θα γίνει το καλύτερο που μπορεί!