• Έγκαιρη διάγνωση και σωστή θεραπεία, μπορούν να φέρουν αποτελέσματα στην αντιμετώπιση της Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας, μιας νόσου που σήμερα, σύμφωνα με τους επιστήμονες, αποτελεί την τρίτη αιτία θανάτου παγκοσμίως.
Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Χ.Α.Π. που γιορτάζεται σήμερα, η Πνευμονολόγος από την Ηγουμενίτσα Βασιλική Λάζου, μιλώντας στον «Π.Λ.» χαρακτηρίζει τη νόσο «ύπουλη» και απαντά σε ενδιαφέρουσες ερωτήσεις, που θα μπορούσαν να λύσουν πολλές απορίες των πολιτών.
Η συνέντευξη
• Τι είναι η Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια (Χ.Α.Π);
- Η Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια είναι ένα νόσημα των πνευμόνων, η οποία χαρακτηρίζεται από χρόνια απόφραξη των αεραγωγών, με αποτέλεσμα δυσκολία στην αναπνοή, κοινώς δύσπνοια ή όπως συνήθως το περιγράφει ο ασθενής δεν χορταίνει ανάσα. Η απόφραξη και η δυσκολία στην αναπνοή συνήθως εμφανίζει προοδευτική επιδείνωση η οποία δεν είναι πλήρως αναστρέψιμη.
• Τι προκαλεί την Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια;
- Η Χ.Α.Π. είναι μία πολυπαραγοντική νόσος, η οποία αγγίζει τόσο άνδρες όσο και γυναίκες συνήθως άνω των 40 ετών. Η βασικότερη αιτία της νόσου είναι το κάπνισμα.  Άλλες αιτίες που προκαλούν την νόσο είναι:  Ανεπαρκείς συνθήκες υγιεινής και διατροφής, γενετικοί παράγοντες δηλαδή κληρονομικότητα, μόλυνση της ατμόσφαιρας και εισπνοή ερεθιστικών ουσιών κατά το μαγείρεμα ιδιαίτερα σε κακώς αεριζόμενο χώρο.
• Πόσο συχνή είναι και τι επίπτωση έχει;
- Σε παγκόσμιο επίπεδο από Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια πάσχουν 329 εκατομμύρια άνθρωποι. Είναι επίσης μια από τις 10 πιο συχνές αιτίες αναπηρίας παγκοσμίως. Σύμφωνα με μία πρόσφατα δημοσιευμένη μελέτη που αφορά τα ελληνικά δεδομένα, ο επιπολασμός της Χ.Α.Π. αγγίζει το 11% στην Ελλάδα. Η μελέτη διεξήχθη το 2015 με τη συνεργασία της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας και της Εθνικής Σχολής Δημόσιας Υγείας. Αυτή τη στιγμή η Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια είναι η τρίτη αιτία θανάτου παγκοσμίως και δυστυχώς βαίνει αυξανόμενη. Το πιο σημαντικό βέβαια είναι ότι μεγάλος αριθμός ασθενών που πάσχουν από Χ.Α.Π. είτε είναι αδιάγνωστοι, είτε καθυστερούν σημαντικά μέχρι να επισκεφθούν ιατρό, οπότε όταν διαγιγνώσκονται είναι ήδη σε προχωρημένο στάδιο νόσου, με μόνιμη απόφραξη αεραγωγών και πολλοί από αυτούς κινδυνεύουν να είναι με μόνιμη οξυγονοθεραπεία κατ’ οίκον.
• Είναι επικίνδυνη νόσος;
- Όπως ανέφερα και νωρίτερα, η Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια συνδέεται άμεσα με νοσηλείες, αναπηρία και θάνατο. Παρά ταύτα το σημαντικό είναι πως όλα αυτά συμβαίνουν προοδευτικά με αποτέλεσμα ο ασθενής να καθυστερεί να αντιληφθεί τη σοβαρότητα της νόσου και να χάνει πολύτιμο χρόνο. Η Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια είναι μία «ύπουλη νόσος» και συχνά οδηγεί τους ασθενείς να συμβιβάζονται με την προοδευτική επιδείνωσή τους, λέγοντας πως είναι φυσιολογική εξαιτίας του καπνίσματος, της ηλικίας ή άλλων αιτιών.
Τα συμπτώματα της Χ.Α.Π. περιλαμβάνουν δύσπνοια, χρόνιο βήχα και αυξημένη παραγωγή φλέγματος. Εξαιτίας αυτών των κοινών συμπτωμάτων, η διάγνωση συχνά διαλάθει. Πολλές φορές ο ασθενής σε παρόξυνση Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας λόγω λοίμωξης θα επισκεφτεί τις υπηρεσίες υγείας Επειγόντων κάποιου Νοσοκομείου, θα λάβει αγωγή που θα τον ανακουφίσει, αλλά δεν θα έχει διαγνωσθεί οριστικά η νόσος. Και άλλες πάλι φορές λόγω δύσπνοιας ο ασθενής θα επισκεφτεί καρδιολόγο, φοβούμενος καρδιακό επεισόδιο όντας καπνιστής και αν και τότε δεν παραπεμφθεί σε Πνευμονολόγο για να ελεγχθεί με σπιρομέτρηση και πάλι δεν θα τεθεί η διάγνωση της νόσου.
Το 29% των ασθενών με Χ.Α.Π. παρουσιάζουν συχνές παροξύνσεις και το 22% των ασθενών με παρόξυνση απαιτεί νοσηλεία σε νοσοκομείο. Τρεις στους τέσσερις ασθενείς με μέτριας βαρύτητας Χ.Α.Π. έχουν περιορισμένη ικανότητα να εκτελούν συνήθεις καθημερινές εργασίες, ενώ περιορίζεται ακόμη και η ικανότητα ενός ατόμου να ανέβει μια σκάλα!
• Υπάρχουν τρόποι πρόληψης, αντιμετώπισης και θεραπείας;
- Ευτυχώς η ιατρική αλλά και η φαρμακευτική επιστήμη έχουν προοδεύσει αρκετά, ώστε να προσφέρουν λύσεις για τους ασθενείς, τόσο φαρμακευτικές όσο και μη φαρμακευτικές. Από τη στιγμή που ένας ασθενής θα διαγνωσθεί με Χ.Α.Π. θα πρέπει να διακόψει το κάπνισμα. Και μόνο αυτό ανάλογα του σταδίου μπορεί να βελτιώσει ή να αναχαιτίσει την εξέλιξη της νόσου. Να τονίσω πως Χ.Α.Π. μπορεί να έχει και ασθενής που έχει ήδη διακόψει το κάπνισμα, αν όταν το διέκοψε είχε ήδη εγκατεστημένη νόσο χωρίς να το γνωρίζει. Για τη διακοπή καπνίσματος υπάρχουν επιστημονικές μέθοδοι που αυξάνουν την επιτυχία.
Άμεσα θα πρέπει να ξεκινήσει φαρμακευτική αγωγή, η οποία συνήθως περιλαμβάνει εισπνεόμενα φάρμακα. Βάση της θεραπείας στη Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια, είναι η βρογχοδιαστολή, δηλαδή εισπνεόμενα φάρμακα που ανοίγουν τους αεραγωγούς και ανακουφίζουν τον ασθενή. Είναι εξαιρετικά σημαντικό να μειωθεί η δύσπνοια, τα φλέγματα, ο βήχας, το «λαχάνιασμα ή φούσκωμα» ακόμα και σε καθημερινές δραστηριότητες.
Σήμερα που μιλάμε, υπάρχουν εξαιρετικές θεραπευτικές επιλογές φαρμάκων, οι οποίες προσφέρουν άμεση ανακούφιση με εύκολο τρόπο χορήγησης ακόμα και μία φορά την ημέρα, με πολύ καλό προφίλ ασφάλειας. Τα φάρμακα αυτά μελετώνται διαρκώς και προκύπτουν όλο και περισσότερα ενδιαφέροντα δεδομένα. Σε χρονικό διάστημα ενός έτους περίπου έχουν έρθει στην δημοσιότητα διάφορες μελέτες σύγκρισης εισπνεόμενων βρογχοδιασταλτικών φαρμάκων που αξίζει να αναφερθώ περιληπτικά.
Έτσι συγκρίθηκε εισπνεόμενο βρογχοδιασταλτικό φάρμακο, όσον αφορά την αποτελεσματικότητα και την ασφάλεια, με άλλο εισπνεόμενο παλαιότερο και πιο καθιερωμένο και έδειξε βελτίωση της δύσπνοιας και της ποιότητας ζωής, όπως και έτερη μελέτη εισπνεόμενου βρογχοδιασταλτικού η οποία συμπεριέλαβε μεγάλο αριθμό ασθενών και για μεγάλο χρονικό διάστημα, και απέδειξε σημαντική μείωση των παροξύνσεων, άρα και βελτίωση της ποιότητας ζωής.
Μάλιστα σε μία πολύ πρόσφατη δημοσίευση μελέτης μεταξύ φαρμάκων ίδιας κατηγορίας, παρουσιάστηκε διαφορά στην αποτελεσματικότητά τους και αυτό μας δίνει ένα πρώτο σημάδι πως τα φάρμακα αυτά διαφέρουν μεταξύ τους, ώστε να ταιριάζουν στον κατάλληλο ασθενή και να εξατομικεύεται η θεραπεία.
Ο ασθενής  με Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια θα πρέπει να ασκείται, επίσης να προσέχει τη διατροφή του και να εμβολιασθεί έναντι του Πνευμονιοκόκκου και έναντι της γρίπης.
Επομένως, το σημαντικότερο βήμα είναι  να ευαισθητοποιηθεί ο καπνιστής και να γίνει έγκυρη διάγνωση μέσω της σπιρομέτρησης.
• Σε ποια ιατρική ειδικότητα πρέπει να απευθυνθεί κάποιος που θέλει να κάνει έλεγχο της αναπνευστικής του λειτουργίας;
- Προφανώς ο ειδικός Πνευμονολόγος είναι αυτός που μπορεί μέσα από εξειδικευμένη εξέταση, την ΣΠΙΡΟΜΕΤΡΗΣΗ, να διαγνώσει τη Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια και να την αντιμετωπίσει.
Η συνεργασία βέβαια και με άλλες ειδικότητες (Παθολόγους, Γενικούς Ιατρούς, Καρδιολόγους) βοηθά τον ασθενή να κατευθυνθεί πιο σωστά και πιο έγκαιρα προς τον ειδικό ιατρό.
Κλείνοντας να αναφέρω το γνωστό «προλαμβάνειν παρά θεραπεύειν» και αυτό για να γίνει πράξη θα πρέπει να υπάρξει ενημέρωση των ασθενών και αυτό είναι καθήκον της ιατρικής κοινότητας και των μέσων μαζικής ενημέρωσης.