Η  φετινή Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος, βρίσκει την χώρα μας και ιδιαίτερα την Ήπειρο σε μια κρίσιμη καμπή της νεότερης ιστορίας της. Η οικονομική κρίση έχει αφήσει παντού το αποτύπωμά της και ζητούμενο πλέον είναι η έξοδος από αυτή, αξιοποιώντας όλες τις πλουτοπαραγωγικές πηγές της. 

Για την Ήπειρο το περιβάλλον αποτελεί έναν «θησαυρό» που παραμένει εν πολλοίς αναξιοποίητος, αλλά δυστυχώς και σε ορισμένες πτυχές του απροστάτευτος.  Η καθιέρωση της Παγκόσμιας Ημέρας Περιβάλλοντος, προσφέρεται για διαπιστώσεις, αλλά και για αναζήτηση τρόπων προστασίας του μέσα από ευρύ πλαίσιο δράσεων. 

 Φέτος το θέμα της Παγκόσμιας Ημέρας αφορά την καταπολέμηση της μόλυνσης από τα πλαστικά. Ένα θέμα που αφορά άμεσα την Ήπειρο με τις απέραντες και καταγάλανες θάλασσες, τα καθαρά ποτάμια, τις προστατευόμενες περιοχές, τα πανέμορφα αλπικά τοπία, με κορυφαίο ίσως το γεωπάρκο Βίκου- Αώου. 

Η κυριαρχία του πλαστικού!

Η ανεξέλεγκτη χρήση πλαστικών είναι ένα ζήτημα που έχει τις ρίζες του στο παρελθόν, έχει μεγεθυνθεί όμως από την ευρεία κατανάλωση αναψυκτικών, καφέδων, πακέτων τσιγάρων και νάιλον σακούλας. Τα σκουπίδια βρίσκονται παντού, δίνοντας την εικόνα μιας τριτοκοσμικής εικόνας. Οι δρόμοι – παρά τις κατά καιρούς προσπάθειες που γίνονται από Περιφέρεια, Δήμους, Κυνηγετικούς, πολιτιστικούς συλλόγους- εξακολουθούν να «στολίζονται» δεξιά και αριστερά από απορρίμματα κάθε φύσεως, απόρροια και της ανυπαρξίας ελέγχων και αστυνόμευσης και αυτό παρά το γεγονός ότι στον Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας προβλέπεται η επιβολή προστίμων. Μέχρι σήμερα δεν έχει καταγραφεί ούτε μια παράβαση της κατηγορίας αυτής, είτε από τα Δασαρχεία στις προστατευόμενες δασικές περιοχές, είτε από την Τροχαία στους δρόμους. 

Η ευθύνη των πολιτών 

Το σοβαρότερο πρόβλημα καταγράφεται στα ποτάμια, στις λίμνες και στη  θάλασσα. Παρά το γεγονός ότι στην Ήπειρο,  εξελίσσεται τα τελευταία χρόνια ένα μεγάλο πρόγραμμα «θωράκισης» των υδάτινων αποδεκτών,  με αποχετευτικά δίκτυα και βιολογικούς καθαρισμούς που με τη λειτουργία τους θα συμβάλλουν ουσιαστικά στην προστασία τους, εν τούτοις το πρόβλημα της ρύπανσης και της μόλυνσης με πλαστικά απορρίμματα θα παραμείνει ενόσω οι πολίτες δεν αποκτήσουν περιβαλλοντική συνείδηση, αλλά και οι αρμόδιες αρχές δεν αρχίσουν να επιβάλλουν την τάξη. 

Πυλώνας ανάπτυξης

Το θετικό βέβαια για την Ήπειρο, είναι ότι το φυσικό της περιβάλλον, δεν έχει υποστεί βάναυσες επεμβάσεις και έτσι κατά γενική ομολογία αποτελεί σήμερα έναν από τους βασικούς πυλώνες για την ανάπτυξή της. Τα «κρυμμένα μυστικά του», όπως ήταν το εύστοχο σύνθημα του προγράμματος τουριστικής προβολής της Ηπείρου, είναι εκείνα που δίνουν και μπορούν να δώσουν ακόμη περισσότερα στον τομέα της οικονομικής ανάπτυξης, με την προϋπόθεση ασφαλώς των ήπιων παρεμβάσεων και της αυστηρής τήρησης των περιβαλλοντικών κανόνων, ιδιαίτερα στις περιοχές φυσικού κάλλους που έχουν χαρακτηριστεί ως «NATURA».  

Η δημιουργία άλλωστε μικρών αγροτουριστικών εγκαταστάσεων, του δικτύου περιπατητικού τουρισμού, του ελεγχόμενου κυνηγίου, των αθλητικών δραστηριοτήτων υπαίθρου κ.α. έχουν δώσει τα πρώτα δείγματα γραφής και είναι εκείνα που στηρίζουν ολόκληρες αγροτικές περιοχές. Στην ακριτική και παραμεθόρια μάλιστα Ήπειρο, που έχει ερημώσει, τέτοιες δραστηριότητες θα έπρεπε και πρέπει να είναι σε προτεραιότητα, γιατί προστασία του περιβάλλοντος δεν μπορεί να επιτευχθεί χωρίς την ανθρώπινη παρουσία. 

Στ. Καλογιάννης: Μείναμε  χωρίς Χωροταξικό

Η αξιοποίηση του Περιβάλλοντος και μέσω αυτής η οικονομική ώθηση στην Ήπειρο, μπορεί να γίνει προς δύο κατευθύνσεις: Η μία αφορά τον τουρισμό. Κι εδώ έχουμε ένα σοβαρό κενό, καθώς όπως επισημαίνει ο πρώην αν. Υπουργός Περιβάλλοντος Σταύρος Καλογιάννης, υπάρχει τεράστια κυβερνητική ολιγωρία, καθώς από το 2017, όταν κατέπεσε στο Συμβούλιο της Επικρατείας το Χωροταξικό Πλαίσιο για τον τουρισμό, η χώρα μας παραμένει χωρίς Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο και μόλις την προηγούμενη εβδομάδα του Υπουργείο Περιβάλλοντος προχώρησε στην ανάθεση μελέτης, που καλώς εχόντων των πραγμάτων θα τεθεί σε εφαρμογή μετά το 2020. Αποτέλεσμα αυτής της κυβερνητικής τακτικής, είναι να καθυστερεί η υλοποίηση μικρών και μεγάλων τουριστικών επιχειρήσεων σε όλη την Ήπειρο. 

Φυσικός πλούτος

Η δεύτερη «πηγή» οικονομικής ανάπτυξης, για την Ήπειρο, είναι η  αξιοποίηση του φυσικού και ορυκτού πλούτου. Στην πρώτη κατηγορία υπάρχει ήδη μια σημαντική δραστηριότητα, όχι όμως στο βαθμό που θα έπρεπε και μπορεί, στην αξιοποίηση των δασικών προϊόντων, του υδάτων (για παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας), της γεωθερμίας (που παραμένει ανεκμετάλλευτη), των αρωματικών – φαρμακευτικών φυτών (που  τα καταληστεύουν οι Αλβανοί) κ.α. Στη δεύτερη κατηγορία, για χρόνια η Ήπειρος και ειδικά ο νομός Ιωαννίνων στήριξε μεγάλο μέρος της οικονομικής του ζωής στην εξόρυξη μαρμάρου. Σήμερα τα αποθέματα έχουν μειωθεί και η ζήτηση επίσης, καθώς για τις κατασκευές χρησιμοποιούνται άλλα είδη, όπως πλακάκια κ.α. 

Στη συγκυρία αυτή, προέκυψε η εκδήλωση ενδιαφέροντος για την εξεύρεση κοιτασμάτων υδρογονανθράκων.  Αν και ακόμη είναι πολύ νωρίς να προεξοφλήσει κανείς αν υπάρχουν ή δεν υπάρχουν εκμεταλλεύσιμα κοιτάσματα, ζούμε το θέατρο του παραλόγου, με τις μικρές μειοψηφικές ομάδες να αρνούνται ακόμη και το δικαίωμα στην έρευνα, ώστε να γνωρίζουμε τελικά τι  έχει (και τι δεν έχει)  στο υπέδαφός της η Ήπειρος. 

Αποστειρωμένο Περιβάλλον; 

Καταληκτικά και με αφορμή τη σημερινή Παγκόσμια Ημέρα, εκείνο που πρέπει να επισημανθεί, είναι ότι η προστασία του Περιβάλλοντος, είναι συλλογική, αλλά κυρίως είναι ατομική υπόθεση. Και δεν κινδυνεύει μόνο από όσους ρυπαίνουν, αλλά και από εκείνους που επιθυμούν να το μετατρέψουν σε … αποστειρωμένο, θεωρώντας ότι αυτοί κατέχουν το αλάθητο, ζώντας στις δικές τους αυταπάτες.