• Ακριβώς 180 χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από την ημέρα που έφυγε από τη ζωή ο Νικόλαος Ζωσιμάς, το τελευταίο μέλος της περίφημης Ζωσιμαίας Αδελφότητας, η οποία «προίκισε» τα Γιάννενα αλλά και όλη τη χώρα με σπουδαία ιδρύματα αφήνοντας παράλληλα και τεράστια για την εποχή χρηματικά ποσά από την περιουσία της.
Παρά τα όσα πρόσφεραν όμως οι Ζωσιμάδες, στα Γιάννενα εκκρεμεί ακόμα η ανέγερση ενός μνημείου αφιερωμένους γενικά στους Ευεργέτες και Δασκάλους του Γένους ως ελάχιστος φόρος τιμής. Το γεγονός επισημαίνει ο Σύνδεσμος Αποφοίτων Ζωσιμαίας Σχολής Ιωαννίνων ζητώντας από τον Δήμο επίσπευση των σχετικών διαδικασιών.

Έτος δράσεων
Μία σειρά από δράσεις αποφάσισε να διοργανώσει ο Σύνδεσμος Αποφοίτων Ζωσιμαίας με αφορμή τη συμπλήρωση 180 ετών από τον θάνατο του τελευταίου της Αδελφότητας Ζωσιμάδων, του Νικόλαου Ζωσιμά.
Καταρχήν, το Διοικητικό του Συμβούλιο αποφάσισε να κηρύξει το 2022 ως «Έτος Ζωσιμάδων». Έπειτα, σχεδιάζει να ολοκληρώσει την έρευνα που διεξάγεται με τη βοήθεια τοπικών ερευνητών για τους Ζωσιμάδες και το έργο τους, προκειμένου, όπως αναφέρει σε έγγραφό του (το υπογράφουν ο Πρόεδρος του Συνδέσμου Ελευθέριος Ζώλας, ο Γεν. Γραμματέας Γιώργος Γκόντζος και ο υπεύθυνος της έρευνας Σπύρος Εργολάβος), να αρχίσουν, μέσα στο 2022, οι προκαταρκτικές εργασίες που θα επιτρέψουν τη συγγραφή και έκδοση, με βάση το πλούσιο αρχειακό και μνημειακό υλικό, του Αναμνηστικού Τόμου που έχει προγραμματίσει, με τίτλο «Οδοιπορικό στη ζωή και το έργο των Ζωσιμάδων».
Επίσης, αναγγέλλει ότι μόλις το επιτρέψει η πανδημία, θα διοργανώσει εκδήλωση αφιερωμένη στη μνήμη των Ζωσιμάδων με ομιλία και προβολή ντοκουμέντων από τη ζωή και τη δράση τους, ενώ απευθύνει έκκληση στις εκπαιδευτικές αρχές της Ηπείρου να πραγματοποιηθούν στα σχολεία ομιλίες «για να πληροφορηθεί η νέα γενιά την προσφορά της Ευεργεσίας με επίκεντρο τους Ζωσιμάδες», όπως αναφέρει χαρακτηριστικά.
Φυσικά, «οι Ζωσιμάδες» δεν παραλείπουν να απευθύνουν έκκληση στο Δήμο Ιωαννιτών «να επισπεύσει τις διαδικασίες που έχουν αρχίσει, με βάση σχετική απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου, για την ανέγερση σε κεντρικό σημείο της πόλης μνημείου Ευεργετών και Δασκάλων του Γένους».

Λίγη ιστορία…
Ακριβώς σαν σήμερα, στις 25 Φεβρουαρίου 1842, απεβίωσε στη Νίζνα της Ουκρανίας ο τελευταίος των Ζωσιμάδων. Στον τάφο του, που σώζεται μέχρι σήμερα στο Ορθόδοξο ελληνικό νεκροταφείο της Νίζνας, τοποθετήθηκε από τους Έλληνες κατοίκους της πόλης επιτύμβια στήλη επί της οποίας αναγράφονται τα εξής: «Νικόλαος Παύλου Ζωσιμάς. Ιππότης του Τάγματος της Ελλάδος των Ταξιαρχών του Σωτήρος, ο εκπληρωτής των φιλάνθρωπων σκοπών της αοιδίμου Ζωσιμαίας Αδελφότητος. Απεβίωσε την 25ην Φεβρουαρίου 1842».
Είχε προλάβει όμως, ένα χρόνο νωρίτερα, στις 18 Μαρτίου 1841, να συντάξει εξ ονόματος της Ζωσιμαίας Αδελφότητας τη Διαθήκη του, με την οποία ολοκλήρωνε τους φιλάνθρωπους σκοπούς της, τους οποίους είχαν απλώσει σε όλα τα μέρη από τα οποία ξεκίνησαν, σ’ εκείνα που έζησαν και έδρασαν και με τους οποίους είχαν αναδειχθεί οι «Μαικήνες» της Νεότερης Ελλάδας πριν και μετά την Επανάσταση του 1821.
Όταν η είδηση του θανάτου του Νικόλαου Ζωσιμά έφτασε στην Ελλάδα, συγκλόνισε το Πανελλήνιο: «Η επί των Εκκλησιαστικών και Δημοσίας Εκπαιδεύσεως Γραμματεία», όπως ονομαζόταν τότε το σημερινό Υπουργείο Παιδείας, εξέδωσε Βασιλικό Διάταγμα στο οποίο αναγράφονται τα εξής: «Επειδή εξέλιπεν ο τελευταίος της Ζωσιμαίας Αδελφότητος Νικόλαος Ζωσιμάς διατάσσομεν: Χάριν των μεγάλων χρηματικών ουσιών τε και προσπαθειών τας οποίας κατέβαλεν η Αδελφότης αύτη υπέρ του φωτισμού και της αναγεννήσεως της Ελλάδος, τριών ημερών πένθος δια τους καθηγητάς και τους μαθητάς των Γυμνασίων και λοιπών Σχολείων του Κράτους. Το πένθος θέλει αρχίσει εις την πρωτεύουσαν από την Πέμπτην τρέχοντος μηνός και εις τας επαρχίας άμα κοινοποιηθή το παρόν διάταγμα».
Στο μεταξύ συνήλθαν οι «λογάδες» του Έθνους με πρωτοβουλία του Δασκάλου του Γένους Κωνσταντίνου Οικονόμου του εξ Οικονόμων αποφάσισαν να τελέσουν μνημόσυνο προς τιμήν «της αειμνήστου εκείνης αδελφικής πεντάδος της μεγαλείως ευεργετησάσης σύμπαν το των Ελλήνων Γένος». Ταυτόχρονα, εξέδωσαν ψήφισμα με το οποίο εξυμνούν τος Ζωσιμάδες, οι οποίοι, όπως αναφέρουν, «με την αγάπην και την εύκλειαν της πατρίδος, αφθόνοις τε δαπάναις και προθυμία λιπαρά την Ελλάδα ευαρεστήσαντες». Παράλληλα, σκέφτηκαν «και περί ανεγέρσεως Μνημείου αξίου της Ζωσιμάδων αρετής, ης επιδεικνύμενοι διετέλεσαν, όπως άπασι κατάδηλον γένηται ότι το τιμάν τους αγαθούς πάτριον τη Ελλάδι».

«Οι Ζωσιμάδες»
Ο Σύνδεσμός Αποφοίτων Ζωσιμαίας Σχολής Ιωαννίνων από την πρώτη στιγμή της ίδρυσής του, το 1995, σύμφωνα με το Καταστατικό του, έθεσε ως βασικό σκοπό την ανάδειξη του έργου και της προσφοράς των Ζωσιμάδων σε συνδυασμό με τους άλλους Μεγάλου Ηπειρώτες Εθνικούς Ευεργέτες και Δασκάλους του Γένους.
Έπειτα από τη συγκέντρωση της σχετικής βιβλιογραφίας έκρινε σκόπιμο να ξεκινήσει μια επιτόπια ερευνητική προσπάθεια στα μέρη όπου έζησαν οι Ζωσιμάδες και άλλοι Ηπειρώτες Ευεργέτες προκειμένου να ανακαλύψει και να φέρει στο φως το πλούσιο αρχειακό και μνημειακό υλικό που παρέμενε αγνοημένο στα Αρχεία, στις Βιβλιοθήκες, στους δρόμους και στις πλατείες των τόπων της δημιουργικής τους δράσης, δηλαδή της Βενετίας, του Λιβόρνου, της Νίζνας, της Μόσχας και αλλού.