Δραματικά έχει αλλάξει τα τελευταία χρόνια η φυσιογνωμία σε αρκετά σημεία της Ηπείρου -όπως η Παραλίμνιος Ιωαννίνων και οι παραποτάμιες εκτάσεις- λόγω του διαδεδομένου μύκητα που έχει εξαπλωθεί αστραπιαία και έχει «νεκρώσει» πολλά πλατάνια, τα οποία κάποτε ήταν το φυσικό «στολίδι» αρκετών περιοχών.

Το σοβαρό αυτό πρόβλημα βρέθηκε στο επίκεντρο μιας διπλωματικής εργασίας στη Σχολή Αγρονόμων και Τοπογράφων Μηχανικών και Μηχανικών Γεωπληροφορικής του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου και στο πλαίσιό της δημιουργήθηκε ένα μοντέλο μηχανικής μάθησης που αναγνωρίζει με ακρίβεια τα πλατάνια που έχουν προσβληθεί από επικίνδυνο μύκητα, ο οποίος μπορεί να νεκρώσει ακόμη και υπεραιωνόβια δέντρα! 

Συγκεκριμένα, αναπτύχθηκε αλγόριθμος, ο οποίος, με βάση τις συντεταγμένες και τις δορυφορικές εικόνες υγιών και ασθενών δέντρων, εντοπίζει τα μολυσμένα πλατάνια, ανάλογα με την ύπαρξη ή μη στις εικόνες συγκεκριμένων χαρακτηριστικών, που είναι ευαίσθητα στις μεταβολές που γίνονται στο φυτό. 

Με τη συγκεκριμένη μεθοδολογία, το μοντέλο της μηχανικής μάθησης (η οποία είναι κλάδος της τεχνητής νοημοσύνης) μπορεί στο μέλλον να εφαρμόζεται σε άγνωστες περιοχές, ώστε να χαρτογραφηθούν μεγάλες εκτάσεις, πιο σύντομα και να γίνεται ευκολότερα η επιτήρηση και παρακολούθηση τέτοιων ασθενειών σε επίπεδο χώρας! 

Κομμάτι του φυσικού κάλλους!

Αξίζει να σημειωθεί ότι ο απόφοιτος της Σχολής Μάρκος Διαμαντόπουλος που κατάγεται από τα χωριά του Σουλίου, άρχισε να παρατηρεί τα πλατάνια στις παραποτάμιες εκτάσεις του ποταμού Αχέροντα και κοντά στη λίμνη των Ιωαννίνων. «Στην τοποθεσία «μύλοι του Σουλίου», που αποτελούσε ένα μέρος απίστευτου φυσικού κάλλους και ομορφιάς, κάθε πλατάνι στην παραποτάμια έκταση νεκρώθηκε, δημιουργώντας έτσι μια εικόνα πολύ διαφορετική και θλιβερή», επεσήμανε ο ίδιος στο ΑΠΕ-ΜΠΕ. 

Εξάλλου, ο πλάτανος πέρα από ένα φυτό που προκαλεί σκίαση, είναι και «σήμα κατατεθέν» των τοπικών κοινωνιών και χωριών στην Ήπειρο, ενώ αρκετά μαγαζιά έχουν το προνόμιο να βρίσκονται γύρω από τον κεντρικό πλάτανο. 

Να σημειωθεί ότι αντίστοιχες καταστροφές με εκείνες της περιοχής του Αχέροντα καταγράφονται στις παραποτάμιες περιοχές του Λούρου (στην Ήπειρο), του Πηνειού (στη Θεσσαλία), του Κηρέα (στην Εύβοια), του Σπερχειού (στη Στερεά Ελλάδα) κ.α. 

Πλήγμα για την περιοχή

Κάθε χρόνο στην Ήπειρο υπολογίζεται ότι χάνονται 500 πλατάνια από «μεταχρωματικό έλκος». Δόθηκε αυτή η ονομασία στο μύκητα, επειδή αλλάζει χρώμα στο εσωτερικό του φλοιού, όπου μεγαλώνει και από άσπρο γίνεται καφέ.

Αρκετά δένδρα στην Παραλίμνιο Ιωαννίνων αρρώστησαν και ξεράθηκαν αλλά και στο υπόλοιπο λεκανοπέδιο, όπως στο Νησί, στη Ντραμπάντοβα, στο Πέραμα, στην Ηλιόκαλη, στην Πλατανιά και αλλού. Αξίζει να σημειωθεί ότι στον αστικό ιστό των Ιωαννίνων και στα χωριά, έχουν φυτευτεί άλλα δένδρα- όπως σφένδαμος- στη θέση των άρρωστων πλατάνων που έχουν κοπεί.

Το πιο στενάχωρο είναι ότι ολόκληρες παραποτάμιες περιοχές, που μέχρι πριν λίγα χρόνια ήταν σημεία περιβαλλοντικής αναφοράς, έχουν κυριολεκτικά απογυμνωθεί από τα πλατάνια, δημιουργώντας μία αποκαρδιωτική εικόνα. Τα  νεκρά δέντρα, αφού ξεραίνονται, πέφτουν μέσα στο ποτάμι και παρασύρονται από τα νερά του. Ας σημειωθεί ότι το μεταχρωματικό έλκος έχει νεκρώσει χιλιάδες δέντρα κατά μήκος ποταμών, όπως ο Καλαμάς…

Σε ό,τι αφορά τις προσπάθειες αντιμετώπισης του προβλήματος, η δημιουργία της μεθοδολογίας εντοπισμού των μολυσμένων πλατανιών, μπορεί να είναι καθοριστικής σημασίας καθώς, σύμφωνα με τον Βασίλη Ανδρώνη, διδάκτορα τηλεπισκόπησης στο Εργαστήριο Τηλεπισκόπησης του Μετσόβιου Πολυτεχνείου που συνεργάστηκε με τον κ. Διαμαντόπουλο, «η μεθοδολογία που αναπτύχθηκε αποτελείται από ένα στατιστικό μοντέλο μηχανικής μάθησης, που εκπαιδεύτηκε σε μολυσμένα δείγματα και μας βρίσκει νέα δείγματα που μπορεί να είναι μολυσμένα».