Τον ρόλο της Γερμανίας απέναντι στην Ευρώπη, τα ναζιστικά εγκλήματα της Κατοχής και το ανοιχτό κεφάλαιο των πολεμικών επανορθώσεων αναδεικνύει, το βιβλίο του γνωστού δημοσιογράφου – πολιτικού αναλυτή Γιώργου Χαρβαλιά, το οποίο θα παρουσιαστεί αύριο, Παρασκευή και ώρα 7 μ.μ. στα Γιάννενα, στον Πολιτιστικό Πολυχώρο «Δημ. Χατζής».

«Γιαβόλ! Αίμα, λήθη και υποτέλεια: Η άγνωστη ελληνογερμανική Ιστορία» είναι ο τίτλος του πολύ σημαντικού βιβλίου για το οποίο στην αυριανή εκδήλωση – που τελεί υπό την αιγίδα του Δήμου Ιωαννιτών - θα μιλήσουν ο Καθηγητής Ορθοπαιδικής Παναγιώτης Σουκάκος, ο Καθηγητής  Ναυτικής Σχολής Πολέμου και Παν/µίου CNAM Γαλλίας Ανδρέας Κούκος, ο πρ. υφυπουργός Αντώνης Μπέζας, αλλά και ο ίδιος ο συγγραφέας. Την παρουσίαση θα συντονίσει ο εκδότης του «Πρωϊνού Λόγου» Γιάννης Κουτσολιόντος.

Με αφορμή την παρουσίαση του βιβλίου στα Γιάννενα, ο συγγραφέας Γιώργος Χαρβαλιάς μιλάει στον «Π.Λ.» για την έρευνα που προηγήθηκε, ενώ αναφερόμενος στις γερμανικές οφειλές απέναντι στην Ελλάδα τονίζει ότι το δίκαιο είναι με το μέρος της χώρας μας που υπέστη τα πάνδεινα στην Κατοχή. 

Στο βιβλίο του γίνονται εκτενείς αναφορές και στην Ήπειρο, όπου έχουν καταγραφεί ειδεχθή εγκλήματα (Κομμένο, Λιγκιάδες, Μουσιωτίτσα, Θεσπρωτία…), ενώ όπως λέει ο συγγραφέας, αυτό που βλέπει ο ίδιος από τις εκδηλώσεις παρουσίασης σε όλη την Ελλάδα, «υπάρχει κόσμος που διψά να ενημερωθεί για την ιστορική αλήθεια και να μάθει γιατί το κεφάλαιο των αποζημιώσεων παραμένει ανοιχτό»!

Η συνέντευξη

Ερ.: Ξεκινάτε το βιβλίο σας με τη διαπίστωση ότι το γερμανικό έθνος δεν έχει λύσει τους λογαριασμούς του με την ιστορία. Θέτετε επίσης το ρητορικό ερώτημα εάν οι Γερμανοί έχουν δικαίωμα να παραδίδουν μαθήματα ηθικής και πολιτικής ορθότητας. Τελικά όμως, οι Γερμανοί  έχουν καταφέρει σε μεγάλο βαθμό να είναι «η φωνή της Ευρώπης»…

-Οι Γερμανοί σίγουρα ξέρουν να εκμεταλλεύονται άριστα τις συγκυρίες. Και να αποσπούν την εύνοια των τρίτων. Κυρίως όμως ξέρουν να προσαρμόζονται. Όταν νοιώθουν ότι οι συνθήκες δεν τους ευνοούν, μαζεύονται. Παριστάνουν τους αναξιοπαθούντες όπως στην περίοδο μετά τις Βερσαλλίες που είχαν ανάγκη τα δάνεια των Αμερικανών, ή τους… ψόφιους κοριούς όπως στα πρώτα χρόνια της μεταπολεμικής περιόδου που εισήλθαν σεμνά και ταπεινά στις ευρωπαϊκές συλλογικές δομές κοιμίζοντας τους Γάλλους. Όταν ανέκτησαν την αυτοπεποίθησή τους, απλά κυριάρχησαν και πάλι, αλλά με λίγο διαφορετικά μέσα. Στην πράξη έφεραν την Ευρωπαϊκή Ένωση στα μέτρα τους. Σήμερα άρπαξαν την ευκαιρία και επανεξοπλίζονται μανιωδώς. Παρασέρνουν ολόκληρη την Ευρώπη σε ένα φιλοπολεμικό κρεσέντο με αφορμή το ανυπόστατο αφήγημα της ρωσικής απειλής.  Όμως όχι, δεν έχουν το ανάστημα για να παραδίδουν μαθήματα ηθικής και πολιτικής ορθότητας. Η ιστορία τους δεν το επιτρέπει. Μην ξεχνάτε άλλωστε ότι και στο επίπεδο δημοσιονομικής πειθαρχίας που σήμερα επικαλούνται ως πρότυπο προς μίμηση, έχουν πολύ βεβαρημένο μητρώο. Επί της ουσίας δεν πλήρωσαν ποτέ χρέη και επανορθώσεις δύο παγκοσμίων πολέμων που οι ίδιοι προκάλεσαν!

Ερ.: Είναι σαφές ότι το έργο σας αποτελεί προϊόν μακράς έρευνας. Τελικά τι ήταν αυτό που σας «έτρωγε» και θέλατε να εξερευνήσετε συγγραφικά;

-Σωστά το πιάσατε. Υπάρχει πάντα φωτιά πίσω από τον καπνό. Πρωτοαντάμωσα τους Γερμανούς-τον γερμανικό μιλιταρισμό για την ακρίβεια-φοιτητής ακόμη, όταν έκανα το Master μου στο Βασιλικό Κολλέγιο του Λονδίνου. Εκεί, θέλοντας και μη, εφόσον μελετάς στρατιωτική ιστορία, έρχεσαι αντιμέτωπος με την Γερμανία, μεγάλη πρωταγωνίστρια των απρόκλητων κατακτητικών πολέμων του 20ου αιώνα. Αυτό ήταν το πρώτο αντάμωμα. Ξανασυναντήθηκα μαζί τους νεαρός διπλωματικός συντάκτης, όταν στην δεκαετία του ’90 κάλυπτα την γιουγκοσλαβική κρίση. Και δεν σας κρύβω ότι θορυβήθηκα βλέποντάς τους να προβάρουν ξανά τα νύχια ενός γεωστρατηγικού γύπα. Θυμάμαι τον Χανς Ντίντριχ Γκένσερ να εκβιάζει στη κυριολεξία την ανεξαρτησία των δύο πρώην γιουγκοσλαβικών δημοκρατιών, της Κροατίας και της Σλοβενίας, που όπως ξέρετε οι Γερμανοί θεωρούν προνομιακό τους χώρο. Θυμάμαι όμως και τη μοχθηρία απέναντι στη Σερβία όπως και την συμμετοχή της Γερμανίας στους ΝΑΤΟικούς βομβαρδισμούς. Επέστρεψαν χωρίς αναστολές στον… τόπο του εγκλήματος. 

Στο Μάαστριχτ, πάλι ως απεσταλμένος ελληνικών μέσων ενημέρωσης, είδα πώς φόρεσαν τον πρώτο «δημοσιονομικό κορσέ» στην Ευρώπη, παγιδεύοντας τους υπόλοιπους «εταίρους». Μετά ήρθε η οικονομική κρίση, η χρεοκοπία των χωρών του Νότου και τα μνημόνια. Ακόμη και σήμερα αυτοί βαρούν το ντέφι και οι υπόλοιποι χορεύουν. Αποφασίζουν από το πότε θα καταργηθούν οι κινητήρες εσωτερικής καύσεως στα αυτοκίνητα, μέχρι το αν θα ασφαλίζονται οι καταθέσεις στις τράπεζες. Ακόμη και τα ρολόγια μας δεν μπορούμε να ρυθμίσουμε χωρίς την άδεια τους. Ε, νομίζω αυτό συνιστά ένα φαινόμενο. Φαινόμενο επιβολής από έναν ηττημένο σε δύο πολέμους…

Ερ.: Αναφέρεστε πάρα πολύ στον υπουργό οικονομικών των ΗΠΑ Μόργκενταου και στο σχέδιό του. Θα μπορούσε πράγματι να αλλάξει το ρου των γεγονότων;

-Α, βέβαια! Ξέρετε το σχέδιο Μόργκενταου δεν ήταν ούτε διαβολικό, ούτε καν απάνθρωπο. Προέβλεπε απλώς την μετατροπή της μεταπολεμικής Γερμανίας σε ένα αγροτοβουκολικό μοντέλο Ελβετίας ή Ολλανδίας. Θα έχανε δηλαδή την δυνατότητα να ανατάξει την βαριά της βιομηχανία. Τα ιμάτια της ναζιστικής παραγωγικής μηχανής θα διαμοιράζονταν ως δίκαια «λάφυρα» στις χώρες που είχαν πληγεί από την γερμανική κατοχή, μεταξύ των οποίων βεβαίως και η Ελλάδα.

Αυτό ήταν το σχέδιο Μόργκενταου. Τίποτα σατανικό. Οι Γερμανοί αντί να παράγουν αυτοκίνητα θα καλλιεργούσαν πατάτες. Ο Ρούζβελτ αποδέχτηκε την ιδέα με τρεις όρους: «Να μην ξαναφορέσουν στολή και πηλίκιο, να μην ξανακάνουν ποτέ παρελάσεις και να μην μπορούν να πετάξουν ούτε ανεμόπτερο».

Δυστυχώς και οι όροι του Ρούζβελτ και το σχέδιο Μόργκενταου κατέληξαν στο καλάθι της ιστορίας. Δυστυχώς, λέω εγώ βέβαια, που εισπράττω πολύ βαρέως το φαινόμενο της γερμανικής ηγεμονίας στη σημερινή Ευρώπη. Άλλοι στη χώρα μας το βλέπουν ως… ευλογία. Γούστα είναι αυτά…

Ερ.: Πάμε τώρα στο βασικότερο ίσως κεφάλαιο του βιβλίου: Είναι πράγματι τόσο δύσκολο να αναγνωριστούν οι γερμανικές οφειλές απέναντι στην Ελλάδα; Πρόκειται για την κλασσική περίπτωση Δαυίδ εναντίον Γολιάθ καταδικασμένη εκ των προτέρων, εκτός και αν προκύψει ένα θαύμα;

-Εντάξει, οι αναλογίες σίγουρα δεν ευνοούν την Ελλάδα. Την ευνοούν όμως τα νομικά δεδομένα τουλάχιστον για το Αναγκαστικό Δάνειο και τις ευρύτερες «Κατοχικές Δαπάνες». Την ευνοεί σίγουρα και η διαφαινόμενη αντιπαράθεση της διοίκησης Τραμπ με την Ευρωπαϊκή Ένωση και το Βερολίνο που καθιστά περισσότερο «εύηχες» σε αμερικανικά αυτιά τις ελληνικές αξιώσεις.

Το δίκαιο είναι με το μέρος της Ελλάδας που υπέστη τα πάνδεινα στην Κατοχή. Επομένως, δεν πρόκειται μόνο για ζήτημα αναλογίας δυνάμεων. 

Ερ.: Η Ήπειρος είναι γεμάτη σταυρούς μαρτυρίου από την περίοδο της Κατοχής. Στο βιβλίο σας έχετε κάποιες εκτενείς αναφορές…

-Ασφαλώς. Ποιος θα μπορούσε να μιλήσει για τόπους μαρτυρίου και να μη θυμηθεί την μοναδική σε τραγικότητα περίπτωση του Κομμένου, την «τιμωρία» των Λιγκιάδων, τις σφαγές της Μουσιωτίτσας και τα εγκλήματα στη Θεσπρωτία από τους Γερμανούς και τους γερμανοντυμένους Αλβανοτσάμηδες. Ολόκληρη η ελληνική επικράτεια υπήρξε ένας τόπος Ολοκαυτώματος, αλλά αυτά που συνέβησαν στην Ήπειρο ήταν ιδιαιτέρως ειδεχθή. Στο βιβλίο εξιστορούνται αναλυτικά με την αντικειμενική παράθεση των γεγονότων που βασίζονται και σε γερμανικές πηγές. Έχει σημασία να ξέρουμε τι ακριβώς συνέβη, γιατί υπάρχει πλέον η τάση στις μέρες μας κάποιοι επίδοξοι αναθεωρητές της ιστορίας να βαφτίζουν τις σφαγές αμάχων σε «στρατιωτικά αντίποινα».

Ερ.: Τι θα θέλατε να μείνει στο αναγνωστικό κοινό με την ολοκλήρωση του βιβλίου; Και γιατί συμπεριλάβατε τα Ιωάννινα στους σταθμούς παρουσίασής του;

-Μια αίσθηση δυσάρεστης έκπληξης, ίσως και θυμού, για τους νεότερους και μια αφύπνιση μνήμης για τους παλαιότερους. Η ανταπόκριση του απλού κόσμου από την πρώτη επίσημη παρουσίαση του βιβλίου στο Πολεμικό Μουσείο, με παρόντα τον Κώστα Καραμανλή, που μου έκανε την τιμή να γράψει τον πρόλογο, και κεντρικό ομιλητή τον Προκόπη Παυλόπουλο που εξαπέλυσε έναν Φιλιππικό κατά της σύγχρονης γερμανικής υποκρισίας, με γέμισε ελπίδα. Ακολούθησαν εκδηλώσεις σε όλη την Ελλάδα που απέδειξαν ότι υπάρχει κόσμος που διψά να ενημερωθεί για την ιστορική αλήθεια, αλλά και να μάθει γιατί το κεφάλαιο των αποζημιώσεων παραμένει ανοιχτό.

Φυσικά από αυτούς τους σταθμούς των ομιλιών δεν θα μπορούσε να λείψει και η ιστορική πόλη των Ιωαννίνων. Πρώτον γιατί το αποτύπωμα της πρωτεύουσας της Ηπείρου είναι βαρύ και ένδοξο στη νεότερη ιστορία μας, αλλά επιπρόσθετα επειδή η ίδια η Ήπειρος υπήρξε τόπος της εγκληματικής δράσης των Γερμανών στην περίοδο της Κατοχής. Μαρτύρησε κυριολεκτικά από την διαβόητη μεραρχία Εντελβάις και πλήρωσε τεράστιο φόρο αίματος αμάχων και ανυποψίαστων, ακόμη και μικρών παιδιών που γνώρισαν την εκδικητική μανία των Γερμανών.

Τα Ιωάννινα λοιπόν έχουν μια ιδιαίτερη συμβολική σημασία και είμαι ιδιαίτερα ευτυχής που έχω την ευκαιρία να τα επισκεφθώ γιατί αποτελούν μία από τις πλέον φιλόξενες και ζωντανές μητροπόλεις της σημερινής Ελλάδας, αλλά ταυτόχρονα κρύβουν τεράστιους ιστορικούς και πολιτιστικούς θησαυρούς.

Ερ.: Ως τελευταία ερώτηση μπορείτε να μας πείτε επιγραμματικά τι σας εντυπωσίασε περισσότερο από τα ευρήματα της έρευνάς σας.

-Ο τρόπος και η ευκολία με την οποία συγχωρέθηκαν οι Ναζί στη μεταπολεμική Γερμανία και οι δωσίλογοι στη μεταπολεμική Ελλάδα…