Το 2026 που σε λιγότερο από δύο μήνες ετοιμάζεται να μας αποχαιρετήσει, είναι μια σημαντική χρονιά για το ποδόσφαιρο της Βορειοδυτικής Ελλάδας και κυρίως της Αιτωλοακαρνανίας, καθώς ο Παναιτωλικός και ο Αμφίλοχος Αμφιλοχίας γιόρτασαν τα 100 χρόνια Ιστορίας τους. Εμείς θα μείνουμε στην Αμφιλοχία, έναν γνώριμο τόπο και για τους Γιαννιώτες που ταξίδευαν για Αθήνα από τον παλιό δρόμο, πριν γίνει η Ιόνια Οδός και εκεί πολλές φορές σταματούσαν.
Είναι μια πραγματικά όμορφη πόλη, που είναι χτισμένη στους πρόποδες των βουνών Πεταλάς και Πλατός και η οποία καθρεφτίζεται στα νερά του Αμβρακικού Κόλπου. Η παλιά ονομασία ήταν «Καρβασαρά», γιατί από εκεί περνούσαν όλα τα καραβάνια και διανυκτέρευαν στα χάνια της περιοχής.
Τα σημαντικότερα γεγονότα, από τον έναν αιώνα ποδοσφαίρου στην Αμφιλοχία, καταγράφηκαν από τον Παναγιώτη Τριανταφύλλη, σε ένα αξιόλογο βιβλίο με τίτλο «Αμφιλοχίας Αμφίλοχος, μια πόλη, ένας θρύλος» που κυκλοφόρησε το 2018. Το 1926, ιδρύθηκε η πρώτη ομάδα ποδοσφαίρου στην περιοχή, ο Ολυμπιακός Αμφιλοχίας, με ερυθρόλευκες φανέλες, δηλαδή έναν χρόνο μετά την ίδρυση του «δαφνοστεφανωμένου έφηβου» του Πειραιά. Εκείνα τα χρόνια, κυρίως στην επαρχία, ελάχιστες ομάδες είχαν αναγνώριση από το δικαστήριο. Αυτό έγινε μεταγενέστερα, το 1951, όταν το καταστατικό του Ολυμπιακού Αμφιλοχίας αναγνωρίστηκε από το Πρωτοδικείο Αγρινίου και εγγράφηκε στη δύναμη της ΕΠΟ.
Σύμφωνα με την ιστορική έρευνα του Παναγιώτη Τριανταφύλλη, ο Ολυμπιακός Πειραιώς, ταξίδεψε το 1931 με καράβι από τον Πειραιά στην Αμφιλοχία και έδωσε φιλικό παιχνίδι με τον συνώνυμό του. Τότε είχε δημιουργηθεί υποτυπωδώς και το γήπεδο Αμφιλοχίας στο ίδιο μέρος που είναι σήμερα. Εκείνα τα χρόνια υπήρχε ατμοπλοϊκή συγκοινωνία Πειραιάς – Αμβρακικός με τα πλοία «Πύλαρος» και «Τάσος». Για να γίνει το παιχνίδι αυτό μεσολάβησε ο Ευστάθιος Φλώρος, που είχε καταγωγή από την Αμφιλοχία και ήταν διευθυντής του τμήματος προμηθειών. Κέρδισαν με σκορ 6-1 οι ερυθρόλευκοι του Πειραιά και η αναμέτρηση αυτή ήταν η μεγαλύτερη που έγινε για πρώτη φορά όχι μόνο στην Αμφιλοχία αλλά και στην ευρύτερη περιοχή του νομού Αιτωλοακαρνανίας. Στον Ολυμπιακό μεσουρανούσαν τότε οι αδελφοί Γραμματικόπουλοι, ο Βάζος, ο Λεκκός, ο Κόκκινος, ο Τερεζάκης και άλλοι.
«Βρήκα στην Αμφιλοχία τον Σταμούλη τον Λοχία»
Στον Ολυμπιακό Αμφιλοχίας αγωνίστηκε στις αρχές της δεκαετίας του ’50 ως τερματοφύλακας βασικά, αλλά και σε άλλες θέσεις, ο Σταμούλης Γερομήτσος, που αναφέρεται στο γνωστό τραγούδι του Γιάννη Καλατζή ως «Σταμούλης ο λοχίας». Δεν ήταν φανταστικό, αλλά υπαρκτό πρόσωπο. Έκανε διάφορα επαγγέλματα, ενώ η οικογένειά του διατηρούσε και καφενείο δίπλα από το δημαρχείο. Στο ίδιο μέρος, σήμερα, υπάρχει καφετέρια με το όνομα «Το στέκι του Σταμούλη». Όπως μας εξήγησε ο συγγραφέας, ο Σταμούλης Γερομήτσος ήταν φίλος του λαμπρού στιχουργού Πυθαγόρα (Παπασταματίου) που είχε καταγωγή από το Αγρίνιο. Δεν πολέμησαν στην Αλβανία, όπως λέει το τραγούδι. Απλά ήταν φίλοι και ο διακεκριμένος στιχουργός τον έκανε πρωταγωνιστή των στίχων. «Βρήκα στην Αμφιλοχία, τον Σταμούλη τον λοχία, παλιό μου συμπολεμιστή, με το κεφάλι του σταχτί…».
Ήταν η πρώτη στροφή από το γνωστό τραγούδι με το οποίο έγινε περισσότερο γνωστή η Αμφιλοχία σε όλη την Ελλάδα, συνεχίζοντας: «Κάποτε στο Τεπελένι, εικοσάχρονα παιδιά, με μια ματωμένη χλαίνη, τρέχαμε για λευτεριά…». Κυκλοφόρησε το 1971 σε δίσκους 45 στροφών και έκανε τεράστια επιτυχία, πουλώντας πάνω από 80.000 δίσκους. Στιχουργός ο Πυθαγόρας, συνθέτης ο Γιώργος Κατσαρός και ερμηνευτής ο Γιάννης Καλατζής. Πολλές φορές κάτοικοι της Αμφιλοχίας έχουν πει ότι η πόλη τους ταυτίστηκε με τον Σταμούλη τον λοχία και πολλοί επισκέπτες που περνούν από εκεί ρωτούν για αυτόν.
Το 1955 μετονομάστηκε η ομάδα σε Αμφίλοχος
Το 1955 ο Ολυμπιακός μετονομάστηκε σε Γυμναστικός Φιλεκπαιδευτικός Σύλλογος «Ο Αμφίλοχος». Σύμφωνα με τη μυθολογία, ο Αμφίλοχος ήταν ήρωας από το Άργος που μετά τον Τρωϊκό Πόλεμο πήγε στην περιοχή του Αμβρακικού κόλπου και ίδρυσε το Αμφιλοχικό Άργος που υπάρχει και σήμερα.
Κατά τα τέλη της δεκαετίας του ’50, ο Αμφίλοχος άρχισε να αγωνίζεται σε διοργανώσεις της ΕΠΣ Αχαΐας και από το 1968 σε διοργανώσεις της ΕΠΣ Νομού Αιτωλοακαρνανίας. Άρχισαν να αναδεικνύονται σημαντικοί ποδοσφαιριστές, οι οποίοι μεταγράφηκαν στον Παναιτωλικό, με συμμετοχές ακόμα και στην Α’ Εθνική, όπως οι Βασίλης Γκανιάτσας, Σωτήρης Ζαπαντιώτης, Βαγγέλης Γαλάνης, Βασίλης Μπεκατώρος. Όλοι αυτοί στη δύση της καριέρας τους επέστρεψαν στην Αμφιλοχία και βοήθησαν πολύ την ανάπτυξη του ποδοσφαίρου, ιδίως ο Γκανιάτσας που ήταν και καθηγητής σωματικής αγωγής σε σχολεία της πόλης. Στα νεότερα χρόνια, το καλοκαίρι του 1986 μεταγράφηκε από τον Αμφίλοχο στην Παναχαϊκή ο Βασίλης Χαρδαλιάς, ο οποίος το 1986 μεταγράφηκε στον Ολυμπιακό Πειραιώς. Επίσης ο Γιώργος Νταλάκος και ο Γρηγόρης Κατσούδας αγωνίστηκαν στην Αναγέννηση Άρτας, ο Νώντας Θώμος και ο Χρήστος Βαμβακάς στον Παναιτωλικό. Από την Αμφιλοχία είναι ο παλαίμαχος άσσος της ΑΕΚ Λάκης Νικολάου και ο γνωστός παράγοντας της ΑΕΚ Νίκος Στράτος.
Η πρώτη μεγάλη διάκριση ήταν η άνοδος στην Εθνική Ερασιτεχνική κατηγορία, όπως είναι η σημερινή Γ’ Εθνική. Δεν ανέβηκε ποτέ σε επαγγελματική κατηγορία, αλλά είχε 7 συμμετοχές σε Εθνική Ερασιτεχνική, Δ’ Εθνική, Γ’ Εθνική. Τα υπόλοιπα χρόνια συμμετείχε στα τοπικά πρωταθλήματα. Σήμερα αγωνίζεται στο πρωτάθλημα Β’ Ερασιτεχνικής Κατηγορίας της ΕΠΣ Αιτωλοακαρνανίας.