Η προστασία των ανηλίκων στο διαδίκτυο και ιδιαίτερα οι κίνδυνοι που συνδέονται με τα εθιστικά χαρακτηριστικά των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, βρέθηκαν στο επίκεντρο μιας ιδιαίτερα ενδιαφέρουσας συζήτησης στη φετινή Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης, την οποία παρακολούθησε ο «Πρωινός Λόγος». 

Πρόκειται για ένα ζήτημα που αποκτά ολοένα μεγαλύτερες διαστάσεις και απασχολεί έντονα γονείς, εκπαιδευτικούς και ειδικούς, αλλά και τις κυβερνήσεις σε ολόκληρη την Ευρώπη, καθώς η καθημερινή επαφή παιδιών και εφήβων με τις ψηφιακές πλατφόρμες δημιουργεί νέες προκλήσεις ως προς την ασφάλεια και την προστασία τους.

Τη συζήτηση συντόνισε η δημοσιογράφος του Status FM 107 Βιργινία Δημαρέση, ενώ στο πάνελ συμμετείχαν ο Υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης Δημήτρης Παπαστεργίου, ο Ειδικός Γραμματέας Τεχνητής Νοημοσύνης και Διακυβέρνησης Δεδομένων Βασίλης Καρκατζούνης, η Ιωάννα Χουδαλάκη, Προϊσταμένη Διεύθυνσης Ψηφιακών Υπηρεσιών της Εθνικής Επιτροπής Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων και ο Ιωάννης Πήτας, Πρόεδρος της Διεθνούς Ακαδημίας Διδακτορικών Σπουδών στην Τεχνητή Νοημοσύνη και καθηγητής - ερευνητής στο πεδίο της Πληροφορικής.

Από 15 ετών και άνω η χρήση social media

Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκε η ελληνική πρωτοβουλία για τη θέσπιση ελάχιστου ορίου ηλικίας 15 ετών για την πρόσβαση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, καθώς και η προσπάθεια δημιουργίας αξιόπιστου μηχανισμού επαλήθευσης ηλικίας μέσω εφαρμογών όπως το Kids Wallet. 

Η Ελλάδα, όπως επισημάνθηκε, έχει από το 2024 αναλάβει ενεργό ρόλο σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ζητώντας κοινή πολιτική για την ψηφιακή ενηλικίωση και ασφαλέστερο σχεδιασμό των ψηφιακών υπηρεσιών.

Ο Δημήτρης Παπαστεργίου στάθηκε ιδιαίτερα στους μηχανισμούς που χρησιμοποιούν οι πλατφόρμες για να κρατούν τα παιδιά συνεχώς μπροστά στην οθόνη. 

Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, το συνεχές «σκρολάρισμα» και η επαναλαμβανόμενη προβολή περιεχομένου που ο αλγόριθμος γνωρίζει ότι αρέσει στον χρήστη συνιστούν ουσιαστικά μηχανισμό εθισμού. 

Τόνισε μάλιστα ότι, εφόσον οι πλατφόρμες δεν προχωρούν από μόνες τους σε ουσιαστικές αλλαγές, η Πολιτεία οφείλει να παρέμβει με γνώμονα πρωτίστως την ψυχική υγεία των παιδιών.

Εργαλείο το Kids Wallet

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στο Kids Wallet, το οποίο, σύμφωνα με τον Υπουργό Ψηφιακής Διακυβέρνησης, μπορεί να πιστοποιεί εάν ένας χρήστης βρίσκεται πάνω ή κάτω από ένα συγκεκριμένο ηλικιακό όριο, χωρίς να αποκαλύπτει στην πλατφόρμα την πραγματική ηλικία ή άλλα προσωπικά δεδομένα.

Όχι τεχνοφοβία αλλά προστασία…

Από την πλευρά του, ο Βασίλης Καρκατζούνης υπογράμμισε ότι η Ελλάδα δεν συμμετέχει απλώς στην ευρωπαϊκή συζήτηση, αλλά επιχειρεί να τη διαμορφώσει. Επισήμανε παράλληλα ότι απέναντι σε παγκόσμιους τεχνολογικούς κολοσσούς απαιτείται κοινή ευρωπαϊκή στάση και ουσιαστική εφαρμογή των κανόνων.

Η Ιωάννα Χουδαλάκη ανέλυσε τις προβλέψεις της Digital Services Act, τονίζοντας ότι το βάρος της προστασίας δεν μπορεί να πέφτει αποκλειστικά στο παιδί ή στον γονέα, αλλά πρωτίστως στις ίδιες τις πλατφόρμες, οι οποίες πρέπει να σχεδιάζουν ασφαλέστερες υπηρεσίες, να περιορίζουν ακατάλληλο περιεχόμενο και να διαθέτουν ουσιαστικούς μηχανισμούς προστασίας.

Ο Ιωάννης Πήτας εστίασε στους μηχανισμούς «ανταμοιβής», στις συστάσεις των αλγορίθμων και στη διαρκή επιδίωξη μεγαλύτερου engagement, επισημαίνοντας ότι το επιχειρηματικό μοντέλο των πλατφορμών χρειάζεται πλέον επανεξέταση.

Κλείνοντας, ο Δημήτρης Παπαστεργίου έστειλε ίσως και το πιο ηχηρό μήνυμα της συζήτησης, υπογραμμίζοντας ότι «είναι γενιές οι οποίες χάνονται», ξεκαθαρίζοντας παράλληλα ότι η συζήτηση δεν αφορά την τεχνοφοβία, αλλά την ανάγκη προστασίας ηλικιών που δεν μπορούν ακόμη να θέσουν μόνες τους τα αναγκαία όρια.