Μια νέα επιλογή για τη διάσωση της πρώτης κατοικίας αποκτούν οι οφειλέτες μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού, καθώς ενεργοποιήθηκε από χθες η δυνατότητα ρύθμισης των χρεών με διατήρηση της κατοικίας τους και ρευστοποίηση της υπόλοιπης ακίνητης περιουσίας.

Πρόκειται για ένα νέο, ενισχυμένο πλαίσιο για την προστασία της κύριας κατοικίας και είναι αναμφίβολα μια θετική εξέλιξη μέσα σε ένα περιβάλλον οικονομικής ασφυξίας για πολλά νοικοκυριά.

Όπως τονίζει το Υπουργείο Οικονομικών, δίνεται έτσι μια σταθερή, δεύτερη ευκαιρία σε εκατοντάδες χιλιάδες δανειολήπτες να ρυθμίσουν βιώσιμα τα χρέη τους, χωρίς τον φόβο να χάσουν το σπίτι τους.

Η ρύθμιση των οφειλών

Πιο συγκεκριμένα, οι δανειολήπτες έχουν πλέον τη δυνατότητα, κατά την υποβολή της αίτησής τους στην ηλεκτρονική πλατφόρμα του εξωδικαστικού μηχανισμού, να αιτούνται ρύθμιση των οφειλών τους με προστασία της κύριας κατοικίας τους διαχωρίζοντας αυτήν από την υπόλοιπη ακίνητη περιουσία τους.

Με τον τρόπο αυτό, οι οφειλέτες εξασφαλίζουν μεγαλύτερη διαγραφή οφειλών και χαμηλότερες μηνιαίες δόσεις, καθώς για τον υπολογισμό της ρύθμισης λαμβάνεται υπόψη μόνο η αξία της κύριας κατοικίας. 

Ως αντιστάθμισμα, συναινούν στην εκούσια ρευστοποίηση των λοιπών περιουσιακών του στοιχείων (μέσω μιας απλοποιημένης διαδικασίας πλειστηριασμού).

Τι ισχύει για τους ευάλωτους

Για τους ευάλωτους και επιλέξιμους οφειλέτες, οι πιστωτές υποχρεούνται να καταθέτουν και την εναλλακτική πρόταση που προβλέπει τη διάσωση της κύριας κατοικίας με παράλληλη ρευστοποίηση της υπόλοιπης περιουσίας.

Ο οφειλέτης δεν είναι υποχρεωμένος να δεχθεί την πρόταση. Μπορεί να την απορρίψει και να λάβει τη συμβατική πρόταση του Εξωδικαστικού, χωρίς εκποίηση των λοιπών ακινήτων.

Το επίσημο πλαίσιο προβλέπει ότι, όταν έχει εκδοθεί Βεβαίωση Ευάλωτου Οφειλέτη, η αποδοχή της πρότασης αναδιάρθρωσης είναι αυτόματη και υποχρεωτική για τράπεζες και Δημόσιο. Ο δανειολήπτης, αντιθέτως, διατηρεί το δικαίωμα να την απορρίψει.

Με την οριστική υπογραφή της σύμβασης αναδιάρθρωσης αναστέλλονται οι πράξεις αναγκαστικής εκτέλεσης από τους πιστωτές που συμμετέχουν στη ρύθμιση, όπως οι κατασχέσεις και οι πλειστηριασμοί.

Η προστασία, πάντως, δεν είναι άνευ όρων. Διατηρείται για όσο διάστημα ο οφειλέτης καταβάλλει κανονικά τις δόσεις και τηρεί όσα προβλέπει η συμφωνία.

Παράδειγμα ρύθμισης

Στο ενδεικτικό παράδειγμα που παρουσιάζεται από το Υπουργείο, ένας πολίτης έχει: συνολικές οφειλές: 300.000 ευρώ, κύρια κατοικία: 150.000 ευρώ, υπόλοιπα ακίνητα: 50.000 ευρώ.

Ο οφειλέτης δηλώνει στην πλατφόρμα ότι επιθυμεί να προστατεύσει το σπίτι του και συναινεί στη ρευστοποίηση της υπόλοιπης ακίνητης περιουσίας του. Η πλατφόρμα διαχωρίζει την κύρια κατοικία από τα άλλα ακίνητα και υπολογίζει τη νέα πρόταση με βάση την αξία του προστατευόμενου σπιτιού.

Σύμφωνα με το συγκεκριμένο παράδειγμα, από τη ρευστοποίηση των άλλων ακινήτων οι πιστωτές λαμβάνουν 50.000 ευρώ, από τον υπολογισμό του μηχανισμού προκύπτει διαγραφή 150.000 ευρώ, ενώ το ποσό που απομένει προς ρύθμιση ανέρχεται σε 150.000 ευρώ.

Η αποπληρωμή μπορεί να φτάσει έως τα 35 χρόνια, ανάλογα με τα εισοδήματα και τα υπόλοιπα οικονομικά δεδομένα. 

Με αυτό το σενάριο, το χρέος που ρυθμίζεται περιορίζεται στο μισό της αρχικής οφειλής, ενώ η κύρια κατοικία παραμένει στην ιδιοκτησία του δανειολήπτη, υπό την προϋπόθεση ότι εξυπηρετεί κανονικά τη συμφωνία.

Παρέμβαση Αρναούτογλου

Στο μεταξύ, το σοβαρό κενό προστασίας των δανειοληπτών απέναντι στις εταιρίες διαχείρισης πιστώσεων έφερε στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή ο ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ Σάκης Αρναούτογλου.

Στο επίκεντρο της παρέμβασής του βρίσκονται οι διαδικασίες υποβολής και εξέτασης καταγγελιών από δανειολήπτες στην Ελλάδα, καθώς και η κατανομή των αρμοδιοτήτων μεταξύ των αρμόδιων αρχών.

Σύμφωνα με όσα αναφέρει, η ενημέρωση της Ευρωπαϊκής Αρχής Τραπεζών παραπέμπει για την Ελλάδα στην Τράπεζα της Ελλάδος, ενώ η ίδια η Τράπεζα διευκρινίζει ότι ζητήματα όπως ο υπολογισμός τόκων και οφειλών, ορισμένες χρεώσεις, η άρνηση παροχής πληροφοριών και οι οχλήσεις δεν υπάγονται στο σύνολό τους στις αρμοδιότητές της.

«Η Κυβέρνηση άφησε τους servicers να γνωρίζουν πολύ καλά τι μπορούν να απαιτήσουν από τον πολίτη, αλλά δεν φρόντισε να γνωρίζει ο πολίτης πού μπορεί να τους καταγγείλει», ανέφερε μεταξύ άλλων.