Κάθε κυβέρνηση υπόσχεται μια νέα αρχή. Κάθε αντιπολίτευση εμφανίζεται ως η μοναδική λύση. Οι εκλογικές αναμετρήσεις εξελίσσονται σε διαγωνισμό εξαγγελιών, όπου νικητής δεν είναι εκείνος που παρουσιάζει το πιο ρεαλιστικό σχέδιο αλλά εκείνος που καταφέρνει να καλλιεργήσει τις μεγαλύτερες προσδοκίες. Η αλήθεια, όμως, δεν κρίνεται στις προεκλογικές συγκεντρώσεις και στα τσιτάτα πολιτικά σλόγκαν. Κρίνεται στο σούπερ μάρκετ, στον λογαριασμό του ρεύματος, στο νοσοκομείο, στο σχολείο, στη μικρή επιχείρηση που παλεύει να επιβιώσει.

Οι πολίτες δεν μετρούν την επιτυχία μιας κυβέρνησης με τους δείκτες που παρουσιάζονται στις συνεντεύξεις τύπου. Τη μετρούν με το πορτοφόλι τους, με τον χρόνο που χάνουν στη γραφειοκρατία, με την ασφάλεια που νιώθουν ή δεν νιώθουν, με τις ευκαιρίες που έχουν τα παιδιά τους. Όταν η καθημερινότητα δεν συμβαδίζει με τα μεγάλα λόγια, τότε η απογοήτευση γίνεται αναπόφευκτη.

Το πιο επικίνδυνο δεν είναι η αποτυχία μιας πολιτικής που ασκήθηκε. Είναι η συνειδητή κατασκευή ψεύτικων προσδοκιών. Γιατί τότε η διάψευση δεν πλήττει μόνο εκείνον που κυβερνά. Πλήττει την ίδια την εμπιστοσύνη των πολιτών προς τους θεσμούς. Κάθε ανεκπλήρωτη υπόσχεση αφήνει πίσω της λίγο περισσότερο κυνισμό. Και ο κυνισμός είναι το πιο γόνιμο έδαφος για την απαξίωση της δημοκρατίας που στο τέλος φέρνει και μεγάλη δόση θυμού.

Ξέρουμε όλοι πως δεν υπάρχουν μαγικές λύσεις. Καμία κυβέρνηση δεν μπορεί να εξαφανίσει μέσα σε λίγους μήνες τα προβλήματα που δημιουργήθηκαν επί δεκαετίες. Αυτό που μπορεί, όμως, να κάνει είναι να μιλά με ειλικρίνεια στους ψηφοφόρους. Να μην παρουσιάζει κάθε μικρό βήμα ως ιστορική τομή και κάθε εξαγγελία ως επανάσταση. Οι πολίτες έχουν αποδείξει ότι αντέχουν τις δύσκολες αλήθειες. Εκείνο που δεν συγχωρούν είναι τις εύκολες αυταπάτες.

Το ίδιο ισχύει και για την αντιπολίτευση. Η άρνηση για την άρνηση, οι ανέξοδες υποσχέσεις και η διαρκής καταγγελία χωρίς πειστική εναλλακτική δεν αποτελούν σχέδιο διακυβέρνησης. Αντίθετα, διαιωνίζουν μια πολιτική κουλτούρα που επενδύει στις προσδοκίες αντί στις λύσεις. Και όταν έρθει η ώρα της διακυβέρνησης, οι ίδιοι που χθες υπόσχονταν τα πάντα ανακαλύπτουν τα όρια της πραγματικότητας.

Ίσως, τελικά, η μεγαλύτερη μεταρρύθμιση που χρειάζεται η χώρα μας να μην αφορά την οικονομία ή τη δημόσια διοίκηση. Ίσως να αφορά τον τρόπο που μιλούν οι πολιτικοί στους πολίτες. Λιγότερος εντυπωσιασμός, περισσότερη ειλικρίνεια. Λιγότερες εξαγγελίες, περισσότερα αποτελέσματα. Λιγότερη επικοινωνία, περισσότερη ουσία.

Γιατί οι πολίτες δεν ζητούν το αδύνατο. Ζητούν να μην αισθάνονται ότι κάθε τέσσερα χρόνια αγοράζουν ξανά το ίδιο όνειρο με διαφορετική συσκευασία κάθε φορά.

Η εμπιστοσύνη ανακτάται με μεγάλη δυσκολία και γενναίες πράξεις. Κερδίζεται δύσκολα, χάνεται εύκολα και επιστρέφει μόνο όταν τα λόγια συμβαδίζουν με κάποια έργα. Μέχρι τότε, η πολιτική θα συνεχίσει να παράγει προσδοκίες και η κοινωνία θα συνεχίσει να εισπράττει απογοητεύσεις. Και αυτός είναι ίσως ο πιο επικίνδυνος κύκλος για μια δημοκρατία που θέλει να κοιτάζει το δύσκολο μέλλον με λίγη περισσότερη αισιοδοξία.