Εξυπακούεται ότι παράλληλα ιδρύθηκαν και λειτούργησαν και άλλα κλαδικά Ταμεία ασφάλισης (ΟΤΕ, Τραπεζών κλπ), κύριων και επικουρικών.

Θυμάμαι τα χαμόγελα και την ανακούφιση των τότε ηλικιωμένων, όταν εισέπρατταν την πρώτη σύνταξη των 180 δραχμών το μήνα (540 δραχμές το τρίμηνο). Χαράς ευαγγέλια γι’ αυτούς αλλά και όλες τις πολυμελείς τότε πατριαρχικές οικογένειες. Υπόψιν ότι τότε το χρήμα ήταν δυσεύρετο και οι οικογένειες των αγροτών βιοπορίζονταν βασικά με την αυτάρκεια της παραγωγής τους (γεωργία, κτηνοτροφία, οικοτεχνία) και την ανταλλαγή προϊόντων (αντιπραγματισμός).

Οι πρώτες συντάξεις του ΟΓΑ ήταν καθαρά προνοιακές, γιατί οι πρώτοι αλλά και αρκετές σειρές επόμενων συνταξιούχων δεν είχαν καταβάλει ασφαλιστικές εισφορές και γι’ αυτό όλες οι συντάξεις ήταν ίδιες για όλους. Οι πηγές εσόδων του ΟΓΑ ήταν τότε η επιβάρυνση στο χαρτόσημο, στις δικαιοπραξίες, στα τιμολόγια των δημοσίων δαπανών και της διακίνησης αγροτικών προϊόντων και πιθανόν και κάποιες άλλες που δεν έχω υπόψη μου.

Οι ωφέλειες των αγροτών από την ίδρυση του ΟΓΑ μέχρι σήμερα ήταν και είναι ανεκτίμητες. Αναφέρω ενδεικτικά μερικές από αυτές: Συντάξεις γήρατος. Αναπηρικές συντάξεις. Πρόωρες συνταξιοδοτήσεις υπό προϋποθέσεις. Αποζημιώσεις από θεομηνίες και καταστροφές. Επιδοτήσεις και ενισχύσεις από εθνικούς και ευρωπαϊκούς πόρους. Προγράμματα ένταξης νέων αγροτών με σημαντική ενίσχυση για την έναρξη του επαγγέλματος (4 εκατομμύρια δραχμές). Επενδυτικά προγράμματα για ίδρυση, βελτίωση ή μετεγκατάσταση γεωργοκτηνοτροφικών εκμεταλλεύσεων (Μ.Ο.Π., πακέτο Ντελόρ κλπ) με πολύ μικρή ίδια συμμετοχή. Πολλές άλλες ευκαιρίες και διευκολύνσεις εθνικών και ευρωπαϊκών προγραμμάτων.

Τα όσα ενδεικτικά παρέθεσα είναι βέβαιο ότι έχουν βελτιώσει θεαματικά το βιοτικό επίπεδο των αγροτών και οι καλλιέργειες και εκτροφές έχουν θεαματικά εκσυγχρονιστεί (εξοπλισμός, τεχνογνωσία κλπ). 

Θα πρέπει όμως να παραδεχθούμε ότι αν όλες αυτές οι ευκαιρίες είχαν αξιοποιηθεί δεόντως, ο πρωτογενής τομέας στη χώρα μας θα έπρεπε και θα μπορούσε να βρίσκεται όχι απλά σε καλύτερη αλλά σε ζηλευτή μοίρα, δεδομένων των συγκριτικών πλεονεκτημάτων της χώρας μας (ήπιο κλίμα, ήλιος, θάλασσα, πεδιάδες, βοσκότοποι, λίμνες, ποτάμια κλπ). 

Το χειρότερο όμως είναι ότι όχι μόνο δεν αξιοποιήσαμε τις ευκαιρίες για να πρωτοπορήσουμε, αλλά αντίθετα βρέθηκαν επιτήδειοι διαχρονικά και διακομματικά που καταδολιεύθηκαν και λεηλάτησαν κυριολεκτικά τον θεσμό του ΟΓΑ και όλες τις συνεπακόλουθες εθνικές και ευρωπαϊκές δράσεις και ευκαιρίες που τους δόθηκαν.

Θα αναφέρω με βάση την εμπειρία μου από τη μακρόχρονη υπηρεσιακή, αυτοδιοικητική και κοινωνική διαδρομή μου τις κυριότερες περιπτώσεις καταδολίευσης του θεσμού:

α) Αναπηρικές συντάξεις

Οι αναπηρικές συντάξεις του ΟΓΑ από ιδρύσεώς του μέχρι θεσμοθέτησης των ΚΕΠΑ χορηγούνταν με τη γνωμάτευση επιτροπών από γιατρούς του ΙΚΑ κάθε νομού, που ασκούσαν και ελεύθερο επάγγελμα. Έτσι βρήκαν έδαφος κυκλώματα αγροτικών και ιδιωτών γιατρών, ανταποκριτών ΟΓΑ και διαφόρων επιτηδείων να δελεάζουν τις επιτροπές, με αντίτιμο τα αναδρομικά των συντάξεων, να γνωματεύουν θετικά για παθήσεις κατασκευασμένες και εικονικές ή πραγματικές αλλά διογκωμένες. Έτσι είδαμε σκανδαλώδεις περιπτώσεις περιοχών της χώρας που η πλειονότητα των αγροτών έπαιρνε αναπηρικές συντάξεις. Ανάπηρους που οδηγούσαν ταξί ή διατηρούσαν καφενεία και έπαιρναν όχι μόνο αναπηρική σύνταξη ΟΓΑ αλλά επί πλέον και επίδομα τυφλού.

β) Πρόωρες συνταξιοδοτήσεις

Κάποια εποχή (δεκαετία ’90 αν δεν απατώμαι) δόθηκε νομίμως η δυνατότητα σε αγρότες ηλικίας από 55 ετών να λαμβάνουν τη σύνταξη του ΟΓΑ πρόωρα, με την προϋπόθεση παραχώρησης της γεωργοκτηνοτροφικής εκμετάλλευσης σε νέο αγρότη. Και εδώ η «λαμογιά» έγινε (εικονικές παραχωρήσεις, πρόωρη συνταξιοδότηση με διατήρηση της εκμετάλλευσης).

γ) Αποζημιώσεις- επιδοτήσεις

Είναι γνωστά σε όλους τα «πανωγραψίματα». Σε περιπτώσεις ζημιών από διάφορες αιτίες οι παραγωγές διογκώνονταν με την εκτίμηση των γεωτεχνικών μας να είναι ιδιαίτερα απλόχερη, και όχι πάντα από καλοσύνη και ανιδιοτέλεια. Το ίδιο ακριβώς γινόταν και για τις επιδοτήσεις. Ένωση κοπαδιών στην καταμέτρηση του ζωικού κεφαλαίου και διπλοτριπλασιασμός στην καταμέτρηση των καλλιεργειών.

* * * 

Στο αμέσως επόμενο σχετικό άρθρο μου θα παρουσιάσω ορισμένες ακόμα παθογένειες που στιγμάτισαν την πορεία του ΟΓΑ όπως η εκμετάλλευση επενδυτικών προγραμμάτων από επιτηδείους και το γρηγορόσημο.