Επισημάνσεις

Μεσαία τάξη: Ζηλευτή ερωμένη και απατημένη σύζυγος…

Πολύς λόγος γίνεται από το πολιτικό προσωπικό της χώρας μας - ιδίως όταν πλησιάζουν οι εθνικές εκλογές- για τη περιβόητη μεσαία τάξη. Είναι τόσο το «ενδιαφέρον» από όλα τα κόμματα, ώστε η διεκδίκησή της να μοιάζει με ζηλευτή ερωμένη, που ενώ όλοι ερωτοτροπούν μαζί της, κανένας δεν θέλει και να την παντρευτεί, προκειμένου να μην επωμιστεί τα βάρη του γάμου της. Μόλις αναλαμβάνουν τα ηνία της χώρας, είτε κάνουν πως δεν την ξέρουν, είτε -ακόμη χειρότερα- ασχημονούν, για να μην πω βιαιοπραγούν, απέναντί της.

 

8 Σεπ 2026 • 11:00

Στην πολιτική προσέγγιση του όρου, η μεσαία τάξη θεωρείται η «ραχοκοκαλιά» της κοινωνίας και της οικονομίας, γιατί στηρίζει την κατανάλωση, τη φορολογία και την κοινωνική σταθερότητα. Η «πολυθρύλητη», λοιπόν, αυτή τάξη τα τελευταία χρόνια έχει υποστεί -και υφίσταται- ένα ανηλεές κυνηγητό. 

Για του λόγου το αληθές της ως άνω συμπεριφοράς, αποκαλυπτική είναι η έκθεση του ΟΟΣΑ, του γνωστού Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης. Τα στοιχεία που παραθέτει αδιάσειστα: «Στην Ελλάδα έχουν συνθλίψει την μεσαία τάξη, η οποία μοιάζει σήμερα όλο και περισσότερο με μία βάρκα σε επικίνδυνα νερά». Η εν λόγω έκθεση  δόθηκε στη δημοσιότητα τον Απρίλιο του 2019, αμέσως μετά τα περιβόητα Μνημόνια με τίτλο: «Υπό πίεση: Η συντεθλιμμένη μεσαία τάξη» και παρουσιάζει την κατάσταση στις χώρες – μέλη του Οργανισμού. Έκτοτε- παρά την πολιτική ρητορική περί του αντιθέτου- η κατάσταση στην εν λόγω τάξη γίνεται όλο και πιο επιβαρυντική, ίσως πιο πολύ από ποτέ.    

Και συνεχίζει τις διαπιστώσεις της η εν λόγω Έκθεση: «Τα μεσαία εισοδήματα αυξήθηκαν ελάχιστα, τόσο σχετικά όσο και σε απόλυτους όρους στις περισσότερες χώρες του ΟΟΣΑ. Παράλληλα, το κόστος σημαντικών στοιχείων του τρόπου ζωής της μεσαίας τάξης αυξήθηκε ταχύτερα από τον πληθωρισμό». Προσθέτει δε ότι περισσότερα από ένα στα πέντε νοικοκυριά με μεσαίο εισόδημα δαπανούν περισσότερα από όσα κερδίζουν. Και όμως, «η μεσαία τάξη συντηρεί την κατανάλωση, οδηγεί μεγάλο μέρος των επενδύσεων στην εκπαίδευση, την υγεία και τον στεγαστικό τομέα και παίζει έναν ρόλο – κλειδί στη στήριξη των συστημάτων κοινωνικής προστασίας μέσω των εισφορών της στη φορολογία. Οι κοινωνίες με ισχυρή μεσαία τάξη έχουν χαμηλότερα ποσοστά εγκληματικότητας, απολαμβάνουν υψηλότερα επίπεδα εμπιστοσύνης και ικανοποίησης από τη ζωή, καθώς και μεγαλύτερη πολιτική σταθερότητα και καλή διακυβέρνηση», σημειώνει ο εν λόγω Οργανισμός.                                                                                                           

Εξίσου εξαιρετικό ενδιαφέρον παρουσιάζουν και τα στοιχεία του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Πειραιώς που σχετικά πρόσφατα είδαν το φως της δημοσιότητας («Πώς ορίζεται η μεσαία τάξη στην Ελλάδα του 2025 και πώς συνδέεται με τη μικρομεσαία επιχειρηματικότητα»), τα οποία επιβεβαιώνουν και ενισχύουν αυτά της Έκθεσης του ΟΟΣΑ. Ιδού μερικές από τις διαπιστώσεις του: «Μικρότερη σε μέγεθος, φτωχότερη σε εισόδημα και με υψηλότερη φορολογική πίεση είναι στη χώρα μας η μεσαία τάξη και η μικρομεσαία επιχειρηματικότητα, συγκριτικά με την κράτη της Ε.Ε. και της Ευρωζώνης».

Η μεσαία τάξη δεν είναι ασφαλώς μόνο θέμα εισοδήματος, αλλά και βιοτικού επιπέδου, επαγγέλματος και μόρφωσης. Παραδοσιακά στη χώρα μας η μεσαία τάξη περιλαμβάνει τους ελεύθερους επαγγελματίες, τους μικρομεσαίους επιχειρηματίες, τους αυτοαπασχολούμενους, τους δημόσιους υπαλλήλους, τα στελέχη του ιδιωτικού τομέα και τους επιστήμονες, όπως γιατρούς, δικηγόρους και μηχανικούς. Επίσης, στη μεσαία τάξη συγκαταλέγονται τα νοικοκυριά που διαθέτουν ιδιόκτητη κατοικία, αυτοκίνητο και μπορούν να καλύψουν βασικές και καταναλωτικές τους ανάγκες. Παρότι, λοιπόν, η σύνδεση της μεσαίας τάξης με τη μικρή και μικρομεσαία επιχειρηματικότητα είναι καθοριστική και αμφίδρομη (συγκοινωνούντα δοχεία)  τροφοδοτώντας και στηρίζοντας η μία την άλλη και η οικονομική της σύνδεση δεδομένη, αφού είναι αυτή που αποτελεί το βασικό καταναλωτικό κοινό για προϊόντα και υπηρεσίες που προσφέρουν οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, η μη έμπρακτη στήριξή της –οικονομική, πολιτική- οδηγεί στον στραγγαλισμό και εντέλει στον σταθερό αφανισμό της και αυτό συνιστά εθνικό έγκλημα, τις οδυνηρές επιπτώσεις του οποίου θα βιώσουμε στο απώτερο- αν όχι στο εγγύς- μέλλον.   

Σε ό,τι αφορά την πόλη μας, μια βόλτα στην Ανεξαρτησίας, στην πάλαι ποτέ σφύζουσα από εμπορικές δραστηριότητες οδό, με την εικόνα των αλλεπάλληλων κλειστών καταστημάτων, εκτός από το ότι θα σας πιάσει μελαγχολία, θα σας πείσει με τον πλέον πειστικό τρόπο για τη ζοφερή αυτή πραγματικότητα. Κι ας τελαλίζουν από το πρωί ως το βράδυ τα μίσθαρνα Μέσα Ενημέρωσης το success story της ελληνικής οικονομίας. Κι ας, άλλη μια φορά, ο πρωθυπουργός της χώρας και οι λοιποί πολιτικοί αρχηγοί εξαγγέλουν από τη ΔΕΘ μέτρα «φορολογικής ελάφρυνσης» και «οικονομικής στήριξης» των μικρομεσαίων.     

Εντέλει, ίσως μόνο η «ποινικοποίηση» της αθέτησης των προεκλογικών υποσχέσεων καταφέρει να αποτρέψει την εκάστοτε προεκλογική ψευδολογία, αφού η μνήμη του Έλληνα αποδεικνύεται διαχρονικά πολύ κοντή, αγνοώντας τη ρήση του γνωστού Ιταλού πολυμαθή της Ύστερης Αναγέννησης Λεονάρντο ντα Βίντσι (1452-1519) ότι «τίποτα δεν ενισχύει την εξουσία περισσότερο από τη σιωπή». Στην οποία αυτή εδώ η στήλη, αντιμετωπίζοντάς σας ως σκεπτόμενους αναγνώστες και πολίτες, ουδέποτε σας προέτρεψε. 

ΥΓ: Επάνοδος μετά τη θερινή, αναγκαία, «αγρανάπαυση» ημών και υμών και οι ευχές για καλή επιφυλλιδική, με ενδιαφέρουσα θεματολογία, περίοδο, de profundis (εκ βαθέων).

Γιάννης Γιώσας

Το καθημερɩνό ενημερωτɩκό δελτίο της Ηπείρου
στο email σου.