Η ευρύτερη αριστερά του έδωσε μυθικές διαστάσεις και το κατέστησε σύμβολο της αριστερής παράταξης. Η τύχη της γηραιάς νονάς μου, 70 περίπου χρονών συνδέεται με την στρατιωτική παρουσία στο χωριό μας, Λιά, σκαρφαλωμένο στο "διχασμένο βουνό", της Μουργκάνας. Ο άνδρας της Νικόλας είχε μεταναστεύσει στην Αμερική το 1916 και τα παιδιά της το 1932. Τον Νοέμβριο του 1947 οι αντάρτες - κομμμουνιστές του λεγόμενου Δ.Σ.Ε. κατέλαβαν τα ανυπεράσπιστα χωριά της Μουργκάνας. Παρέμειναν στην περιοχή μέχρι τον Σεπτέμβριο του 1948, ότε ο κυβερνητικός Στρατός της νόμιμης ελληνικής κυβέρνησης, μετά από σκληρές μάχες, τους εξεδίωξε από την περιοχή. 

Τα "παλικάρια" όμως του Δ.Σ.Ε. μετέφεραν συλλήβδην και βιαίως τους άμαχους κατοίκους των χωριών της Μουργκάνας στην γειτονική, κομμουνιστική Αλβανία. Τελικά μετά την ολοκληρωτική ήττα των κομμουνιστών τον Αύγουστο του 1949, μας μετέφεραν από το Δυρράχιο της Αλβανίας, με το πολωνικό φορτηγό "Κοσιούσκο", το οποίο διέσχισε δυτικά τη Μεσόγειο  μέσω Γιβλαρτάρ και μας αποβίβασε στο πολωνικό λιμάνι του Γκτανσκ (Ντάντσιχ).

Η διάρκεια του "ταξιδιού" κράτησε, μέσα σε άθλιες συνθήκες στα αμπάρια του "Κοσιούσκο" 12 μερόνυχτα, και -τελικά- καταλήξαμε στην επίσης "Λαϊκή Δημοκρατία" της Ουγγαρίας. Μας εγκατέστησαν σε ένα νεόκτιστο χωριό το "Ελληνοχώρι", το οποίο η κομμουνιστική ηγεσία μετά την εκτέλεση στην Ελλάδα (30-3-1952) του "λαϊκού ήρωα" Ν. Μπελογιάννη, το μετανόμασε στο όνομά του, τελείως αυθαίρετα. Το ΚΚΕ ουδέποτε αποδέχτηκε την ήττα του και διατυμπάνιζε ότι θα επανήρχετο στην Ελλάδα, με την κόκκινη σημαία, νικητής και τροπαιούχος (ΤΟ ΒΗΜΑ, 9-7-1950). 

Σ' αυτό το απίθανο "ταξίδι" συμπεριλαμβάνονται και η νονά μου Χρυσούλα Μπόκα, η οποία ουδέποτε είχε απομακρυνθεί από το γενέθλιο χωριό της, και ο υποσημειούμενος ηλικίας 5 ετών. Την φροντίδα της νονάς μου την είχε η μητέρα μου, Ξανθούλα Βενέτη Μπαρτζώκη και εθεωρείτο μέλος της οικογενείας μας. Όταν, μετά αναρίθμητες κακουχίες, με την μεσολάβηση του Δ.Ε.Σ. επανήλθαμε στην Ελλάδα τον Φεβρουάριο του 1954, η νονά μου είχε απεβιώσει λίγους μήνες νωρίτερα, το 1953 και ενταφιάστηκε χωρίς το χριστιανικό τυπικό, σε ξένα χώματα μιας χώρας που ποτέ δεν είχε ακούσει για αυτήν, μακριά από τα λαγκάδια του χωριού της και χωρίς την παρουσία της στενής της οικογενείας. Το "ταξίδι" της ήταν χωρίς επιστροφή. 

Χρόνια αργότερα τρία εγγόνια της στην Αμερική έλαβαν μέρος εθελοντικά στον πόλεμο του Βιετνάμ. Όλοι επέζησαν. Αλλά για την ελίτ της αριστερής κουλτούρας ο γολγοθάς των αθώων χωρικών είναι άγνωστος και οι ίδιοι οι χωρικοί ανύπαρκτοι σαν τους σκλάβους του Σπάρτακου.

Αντώνης Βενέτης