Ανοίγεις το κινητό για να δεις ένα μήνυμα. Δέκα λεπτά μετά έχεις δει έναν υπουργό να «αποστομώνει» κάποιον, έναν άγνωστο να εξηγεί τι «μας κρύβουν» και ένα βίντεο από ένα επεισόδιο που μπορεί να έγινε χθες στα Γιάννενα ή πριν από τρία χρόνια σε άλλη χώρα. Κάπου εκεί κλείνεις την οθόνη με την αίσθηση ότι ενημερώθηκες. Αν σε ρωτήσει κάποιος τι ακριβώς συνέβη, θυμάσαι κυρίως ποιος φώναζε.
Η ενημέρωση μπαίνει πια ανάμεσα σε δύο μηνύματα, στην ουρά για καφέ, στο διάλειμμα της δουλειάς. Και σε αυτά τα λίγα λεπτά, μια είδηση διεκδικεί την ίδια προσοχή με ένα αστείο βίντεο ή μια φωτογραφία φίλου. Το καταλαβαίνεις κι από τους τίτλους. Όλοι «ξεσπούν», όλοι «απαντούν» και κάθε δεύτερη δήλωση «βάζει φωτιά». Έπειτα πατάς να διαβάσεις και ανακαλύπτεις ότι κάποιος έκανε απλώς μια δήλωση.
Στην πολιτική, αυτή η συνήθεια βολεύει. Σε ένα βίντεο τριάντα δευτερολέπτων χωράει άνετα μια υπόσχεση. Για το πόσο κοστίζει, ποιον αφορά και πότε θα εφαρμοστεί χρειάζονται ερωτήσεις. Και τις ερωτήσεις αυτές δύσκολα θα τις βρεις σε ένα βίντεο που γύρισε και ανέβασε ο ίδιος ο πολιτικός. Το ίδιο ισχύει κι εδώ, στα Γιάννενα. Μια ανάρτηση για ένα έργο μπορεί να μαζέψει δεκάδες σχόλια μέσα σε μία ώρα. Ο κάτοικος που περνά κάθε μέρα από το σημείο θέλει να μάθει πότε ανοίγει ο δρόμος. Αυτή η απάντηση συχνά λείπει.
Τα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης, βέβαια, έχουν δώσει βήμα και σε ανθρώπους που δύσκολα θα έβρισκαν χώρο σε ένα δελτίο ή σε μια εφημερίδα. Ένας κάτοικος δείχνει με το κινητό του πού πλημμυρίζει η γειτονιά του κάθε φορά που βρέχει και δίνει την αφετηρία για ένα ρεπορτάζ. Η δουλειά αρχίζει εκεί. Πόσο καιρό συμβαίνει; Έχει ενημερωθεί ο Δήμος; Τι απαντά; Κι αν το αρχικό βίντεο αποδειχθεί παλιό ή πειραγμένο, πόσοι από εκείνους που το έστειλαν στην ομαδική θα δουν και τη διόρθωση;
Και κάπου εδώ έχουμε ευθύνη κι εμείς οι δημοσιογράφοι. Όταν χρησιμοποιούμε ένα απόσπασμα για να φέρουμε κόσμο στο ρεπορτάζ, οφείλουμε να ξέρουμε τι ειπώθηκε πριν και τι ακολούθησε. Όταν αλλάζουν τα δεδομένα, η διόρθωση χρειάζεται την ίδια φροντίδα με την πρώτη ανάρτηση. Γιατί ο αναγνώστης μπορεί να μας πετύχει μία φορά στο… σκρολάρισμα και αυτή η μία φορά να του μείνει.
Αύριο πάλι από το κινητό θα μάθουμε τα πρώτα νέα της ημέρας. Και πάλι κάτι θα μας κάνει να θυμώσουμε τόσο ώστε να το στείλουμε αμέσως στην παρέα. Εκεί, πριν πατήσουμε «αποστολή», χωράει μια ερώτηση. Ξέρουμε τι έγινε ή ξέρουμε μόνο τι έδειχναν αυτά τα είκοσι δευτερόλεπτα;
Το ζήτημα γίνεται ακόμη πιο σοβαρό όταν μια ανεπιβεβαίωτη ανάρτηση περνά από τα social media στα ενημερωτικά sites. Μέσα σε λίγη ώρα, ο ίδιος ισχυρισμός μπορεί να εμφανίζεται σε πέντε διαφορετικές σελίδες, όλες με πηγή το ίδιο βίντεο. Ο αναγνώστης τον συναντά ξανά και ξανά και εύλογα υποθέτει ότι κάποιος τον έχει ελέγξει. Εκεί ακριβώς κρίνεται η δουλειά του δημοσιογράφου. Ένα τηλεφώνημα στον άνθρωπο που αφορά η ανάρτηση ή ένας έλεγχος της ημερομηνίας και του τόπου λήψης μπορεί να αλλάξει ολόκληρη την είδηση.