Νέες πολυκατοικίες, συγκροτήματα κατοικιών, επαγγελματικά ακίνητα αλλά και σημαντικός αριθμός ανακαινίσεων και προσθηκών εμφανίζονται πλέον σε πολλές περιοχές της πόλης και του λεκανοπεδίου. Η αυξημένη ζήτηση κατοικίας, η άνοδος των τιμών των ακινήτων και η επενδυτική κινητικότητα έχουν δώσει νέα ώθηση στην οικοδομή. Μαζί όμως με την ανάπτυξη αυξάνεται και ο όγκος των αδειών που πρέπει να διαχειριστούν οι αρμόδιες υπηρεσίες.

Αφορμή για να ανοίξει ξανά η συζήτηση αποτέλεσαν πρόσφατα δημοσιεύματα που   ανέδειξαν σε διάφορες περιοχές της χώρας τα προβλήματα που υπάρχουν στον πραγματικό έλεγχο των οικοδομικών αδειών. Η διαδικασία έκδοσης έχει πλέον περάσει σε μεγάλο βαθμό στο ηλεκτρονικό σύστημα «e-Άδειες», μέσω του οποίου οι μηχανικοί καταθέτουν μελέτες, δικαιολογητικά και σχέδια χωρίς την παλιά γραφειοκρατία των πολεοδομιών.

Στα Ιωάννινα κομβικό ρόλο έχει η Διεύθυνση Αστικού Σχεδιασμού και Δόμησης του Δήμου Ιωαννιτών, η Υπηρεσία Δόμησης που είναι περισσότερο γνωστή δηλαδή σε όλους μας ως πολεοδομία. Στις αρμοδιότητές της περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, οι άδειες δόμησης, οι αναθεωρήσεις, οι προεγκρίσεις, ο έλεγχος των κατασκευών αλλά και οι πολεοδομικές εφαρμογές.

Το νέο ψηφιακό μοντέλο έχει αναμφίβολα επιταχύνει σημαντικά τη διαδικασία. Ωστόσο, η ταχύτητα έκδοσης μιας άδειας δεν σημαίνει αυτομάτως και πλήρη έλεγχο του περιεχομένου της. Η νομοθεσία προβλέπει δειγματοληπτικούς ελέγχους στις οικοδομικές άδειες, ενώ υποχρεωτικός έλεγχος μπορεί να κινηθεί και έπειτα από σχετική καταγγελία.

Εδώ εντοπίζεται και η ουσία του προβλήματος. Οι Υπηρεσίες Δόμησης σε όλη τη χώρα έχουν εδώ και χρόνια επισημάνει ζητήματα υποστελέχωσης, αυξημένου φόρτου εργασίας και έλλειψης μηχανικών. Η πραγματικότητα αυτή αφορά αναπόφευκτα και τα Γιάννενα, όπου η αυξημένη οικοδομική δραστηριότητα δημιουργεί ακόμη μεγαλύτερες ανάγκες για συστηματική εποπτεία.

Το ζήτημα γίνεται ακόμη πιο σημαντικό καθώς και η πόλη μας αλλάζει με ταχύτατους ρυθμούς. Οικοδομικά τετράγωνα πυκνώνουν, νέες κατασκευές εμφανίζονται σε περιοχές που μέχρι πριν λίγα χρόνια είχαν διαφορετικό χαρακτήρα, ενώ η αξία της γης κάθε φορά οδηγεί σε μεγαλύτερη αξιοποίηση των οικοπέδων.

Σε αυτό το περιβάλλον, ο ρόλος της πολεοδομίας δεν μπορεί να περιορίζεται στη διεκπεραίωση φακέλων. Χρειάζεται ουσιαστικός έλεγχος, επαρκής στελέχωση και σαφές πλαίσιο εφαρμογής της νομοθεσίας.

Γιατί το ζητούμενο δεν είναι μόνο να εκδίδονται γρήγορα οι οικοδομικές άδειες. Είναι να διασφαλίζεται ότι αυτό που τελικά χτίζεται ανταποκρίνεται στους όρους που προβλέπει η άδεια, σέβεται τους κανόνες δόμησης και δεν επιβαρύνει αυθαίρετα τον πολεοδομικό ιστό μιας πόλης που ήδη αλλάζει ταχύτατα.

Και εδώ βρίσκεται ίσως η πιο ανησυχητική πλευρά του ζητήματος. Όπως επισημαίνουν άνθρωποι που εμπλέκονται σε όλες αυτές τις διαδικασίες, στην πράξη μεγάλο μέρος της ευθύνης μεταφέρεται στον ιδιώτη μηχανικό, στις γνώσεις του, στην επαγγελματική του επάρκεια και τελικά στην ακεραιότητά του.

Όμως ένα σύστημα ελέγχου δεν μπορεί να στηρίζεται μόνο στην καλή πίστη εκείνου που υποβάλλει τον φάκελο. Η Πολιτεία οφείλει να ελέγχει, να διασταυρώνει και να παρεμβαίνει όπου χρειάζεται. Διαφορετικά, η οικοδομική νομιμότητα κινδυνεύει να μετατραπεί από θεσμική υποχρέωση σε ζήτημα προσωπικής ευσυνειδησίας. Και φυσικά ακόμη και για μια πόλη όπως τα Γιάννενα, που χτίζεται ξανά με γρήγορους ρυθμούς, αυτό δεν πρέπει να είναι λεπτομέρεια αλλά ζήτημα που αφορά το ίδιο το μέλλον και την ασφάλεια του αστικού της χώρου.