Αυτή η μέθοδος συλλογής οικονομικών πόρων μέσω λαχειοφόρων αγορών από την Εκκλησία με προβλημάτισε σχετικά με το εάν εναρμονίζεται με την χριστιανική ορθοπραξία και ερευνώντας το ζήτημα αυτό και ιστορικά και νομικά και με βάση τις χριστιανικές αρχές και αξίες οδηγήθηκα τις εξής σκέψεις.     

Αναμφισβήτητα το ανωτέρω έργο της κατασκευής και λειτουργίας Γηροκομείου είναι έργο έμπρακτης χριστιανικής αγάπης προς τον κάθε αδύναμο υπερήλικα αδελφό μας.

Όμως οφείλουμε ως χριστιανοί στα συλλογικά μας έργα να τηρούμε και τον κανόνα “ ο σκοπός δεν αγιάζει τα μέσα”. Ως Χριστιανοί οφείλουμε να έχουμε και ορθοδοξία ως προς την πίστη μας και ορθοπραξία ως προς τα έργα μας.

Πρότυπο υπόδειγμα ορθοπραξίας έχουμε τον τρόπο ζωής της πρώτης Εκκλησίας στα Ιεροσόλυμα, όπου οι πρώτοι πιστοί, με την καθοδήγηση της αυθεντίας των Αποστόλων, πήρανε τον λόγο του Ευαγγελίου στα χέρια τους και τον κάνανε πράξη της ζωής τους. (Πράξ. κεφ. Β΄44-47 , Κεφ.Δ: 32–35, Κεφ. Ε΄ 32-36 , Κεφ. ΣΤ΄1- 7, Κεφ. ΙΑ΄ 28-30). Όλοι οι πιστοί ήτανε σαν μία οικογένεια και κανένας φτωχός δεν υπήρχε ανάμεσά τους. Πηγή παραγωγής των κοινωνικοποιουμένων αγαθών τους ήταν η έργασία του κάθε πιστού, που συνιστά κοινωνική του υποχρέωση,  σύμφωνα με το αξίωμα “Εἴ τις οὐ θέλει ἐργάζεσθαι, μηδὲ ἐσθιέτω.” (Προς Θεσσαλονικείς Β΄Κεφ. Γ΄ 10). Πρότυπο ο Απόστολος Παύλος που εργαζόταν ως σκηνοποιός “ αὐτοί γινώσκετε ὅτι ταῖς χρείαις μου καί τοῖς οὖσι μετ’ ἐμοῦ ὑπηρέτησαν αἱ χεῖρες αὖται” (Πραξ. Κεφ. Κ΄ 34) και οι άλλοι Απόστολοι που ήταν αλιείς.  

Για τους πρώτους χριστιανούς η “κοινή τράπεζα της αγάπης” και η, σύμφωνα με τις ανάγκες του καθενός, διανομή των κοινών αγαθών, δεν ήταν ανεξάρτητα γεγονότα. Συνδέονταν με τη Θεία Ευχαριστία. Θεωρούνταν αντανάκλαση της κοινωνίας στο Σώμα και το Αίμα του Χριστού.

Όταν άρχισαν οι διωγμοί εναντίον της πρώτης Εκκλησίας της Ιερουσαλήμ, τότε υλοποιήθηκε ενδοεκκλησιαστική αλληλεγγύη με συνεισφορές "λογίες" μεγάλης κλίμακας, που διοργάνωσε ο Απόστολος Παύλος από τις Ελλαδικές κυρίως Εκκλησίες. Συνιστούσε σε κάθε πιστό, κάθε πρώτη ημέρα  της Εβδομάδος, ο καθένας τους να βάζει κάτι στην άκρη, ανάλογα με το εισόδημά του, που θα αποστέλλονταν στους διωκόμενους Χριστιανούς (Προς Κορινθίους Α΄επιστολή κεφ. ΙΣΤ΄ 1-4)

Σε αυτό το πνεύμα  λειτούργησαν και όταν  είχε καθιερωθεί ο θεσμός των Επισκοπών τους τρείς πρώτους αιώνες οι πρώτοι Χριστιανοί (ΛΗ΄ Αποστολικός Κανόνας).   

Αυτό βεβαιώνεται και: 1) Από τον Άγιο και φιλόσοφο Ιουστίνο που έγινε μάρτυρας της χριστιανικής του πίστης. Αποκεφαλίστηκε το 155 μ.Χ. Στην Πρώτη Απολογία του,  αναφέρει ότι: Πριν την βάπτισή των οι χριστιανοί ως παγανιστές “... αγαπούσαμε περισσότερο από κάθε άλλο, τα μέσα αποκτήσεως χρημάτων και κτημάτων” μετά την βάπτισή των όμως  “όσα έχουμε φέρνουμε σε κοινό ταμείο και τα διαμοιραζόμαστε με καθένα έχοντα ανάγκη”. Και 2) Από τον Τερτυλλιανό χριστιανό πρεσβύτερο, που έζησε την περίοδο 155 - 240 μ.X. Στην Απολογία του (Κεφάλαιο 39), περιγράφοντας την οργάνωση των χριστιανικών συνάξεων στην εποχή του, αναφέρει ότι υπάρχει εθελοντική οικονομική συνεισφορά των πιστών, λειτουργία  κοινού ταμείου, δράση συλλογική για φιλανθρωπικούς σκοπούς.

Αυτή ήταν η κοινωνική συμπεριφορά και δράση των Χριστιανικών Εκκλησιών τους τρείς πρώτους αιώνες, όταν οι Χριστιανικές Εκκλησίες συνιστούσαν ως κοινωνική πραγματικότητα μια ειρηνική συλλογική επανάσταση,  αφού με την συλλογική ορθοπραξία τους αγνοούσαν την τότε  ατομοκεντρική έννομη τάξη της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Οι τότε Χριστιανοί “τοις ιδίοις βίοις νικώσι τους νόμους ” (επιστολή Πρὸς Διόγνητον (Ανωνύμου) Κεφ. 5ο).

Δεν είναι η πρώτη φορά που η Ιερά Μητρόπολή μας οργανώνει λαχειοφόρο αγορά για συλλογή χρημάτων με σκοπό την υλοποίηση κοινοφελούς έργου και προτρέπει τους πιστούς να αγοράσουν τους σχετικούς λαχνούς. Όποιος όμως είχε την αρμοδιότητα και το αποφάσισε αυτό, έπρεπε να αναλογισθεί εάν η πράξη  αυτή, διενέργειας συλλογής χρημάτων μέσω πώλησης λαχειοφόρου αγοράς λαχνών, είναι συμβατή με την χριστιανική ορθοπραξία. Έπρεπε να αναλογισθεί ότι με την χρήση ως μέσου του λαχνού απενοχοποιεί τον τζόγο.

Η ψυχή του ανθρώπου είναι μονοθέσια, έχει μία μόνο θέση. Για να καθίσει σε αυτήν ο Χριστός, πρέπει να φύγει ο διάβολος. Αν καθίσει ο διάβολος, θα φύγει ο Χριστός. Και οι δύο μαζί δεν γίνεται να συνυπάρχουν στις ψυχές των ανθρώπων. Το κέρδος, που η τύχη δίδει με τον τυχερό λαχνό, δεν διαφοφοποιείται από το οποιονδήποτε άλλο κέδρος τζόγου από ηθική άποψη.

Ο τζόγος καλλιεργεί στον ντοπαρισμένο με το παραισθησιογόνο της τύχης  άνθρωπο, την απληστία, με αποτέλεσμα την απάνθρωπη μετάλλαξή του στον homo oeconomicus, που αποδέχεται το δόγμα “επ΄ άρτω μόνο ζήσεται άνθρωπος”. Ένα πλάσμα, που να προσπαθεί να εξισορροπήσει το εσωτερικό του κενό με μια συνεχή κι αυξανόμενη αύξηση της κατοχής χρήματος και κατανάλωσης υλικών αγαθών και υπηρεσιών. Ένα πλάσμα, εξομοιωμένο πλήρως με τα άλογα ζώα, αφού  στην ψυχή του φωλιάζουν δύο μόνο συναισθήματα ο φόβος και η απληστία, όπως στα ζώα.  

 Δυστυχώς για την χώρα μας τα σχετικά στατιστικά στοιχεία είναι θλιβερά. Το 2023 που το ΑΕΠ των Ελλήνων ανήρχετο σε 210 δισεκατομμύρια ευρώ οι Έλληνες τζόγαραν 36 διεκατομμύρια ευρώ!!! Ένας στους τετρακόσιους ενήλικες Έλληνες περίπου έχουν εθισμό στον τζόγο!

Η σημερινή κοινωνία έχει ανάγκη από συνειδητούς χριστιανούς που πιστεύουν ότι  “με τον ιδρώτα του προσώπου σου πρέπει να τρως το ψωμί σου” και που ταυτόχρονα είναι δημιουργοί ανθρωπίνων σχέσεων αλληλεγγύης! Επομένως δεν πρέπει με καμιά ενέργεια να ενθαρρύνεται ή να καλλιεργείται έστω και ακροθιγώς και πρόσκαιρα ως επιδιώξιμος στόχος του ανθρώπου ο τυχερός λαχνός από τους ποιμένοντες την Εκκλησία.

 Μετά τις ανωτέρω σκέψεις προκύπτει ένα βασικό ερώτημα: Πως θα μπορεί η Εκκλησία να έχει τους χρηματικούς πόρους για να εκτελεί το κοινοφελές έργο της;  

Την γνώμη ως απάντηση θα την καταθέσω σε επόμενο κείμενο που θα δημοσιευθεί στην έγκυρη και φιλόξενη εφημερίδα “Πρωινός Λόγος” που δημοσιεύει και το παρόν.

*Ο Νικήτας Αποστόλου είναι πρ. Τμηματάρχης Υπουργείου Γεωργίας.