Η απογοήτευση από τις πολιτικές αποφάσεις, τα σκάνδαλα, οι καθυστερήσεις στην απονομή της δικαιοσύνης και η αίσθηση ότι ορισμένα μέσα ενημέρωσης δεν παρουσιάζουν πάντα όλες τις πλευρές μιας υπόθεσης έχουν ενισχύσει αυτή την εικόνα.

Η πολιτική στο επίκεντρο

Ένας από τους βασικούς λόγους για την κρίση εμπιστοσύνης είναι η σχέση των πολιτών με την πολιτική. Πολλοί αισθάνονται ότι οι πολιτικοί ενδιαφέρονται περισσότερο για τις εκλογές και την εικόνα τους, παρά για τα καθημερινά προβλήματα της κοινωνίας.

Το κόστος ζωής, η εργασία, η στέγαση και η ποιότητα των δημόσιων υπηρεσιών είναι ζητήματα που επηρεάζουν άμεσα την καθημερινότητα. Όταν οι πολίτες ακούν υποσχέσεις αλλά δεν βλέπουν αλλαγές, είναι φυσικό να απογοητεύονται και να απομακρύνονται από την πολιτική.

Δικαιοσύνη και αίσθηση ισότητας

Η εμπιστοσύνη στη δικαιοσύνη είναι εξίσου σημαντική. Σε μια δημοκρατία, ο πολίτης πρέπει να αισθάνεται ότι η δικαιοσύνη είναι ανεξάρτητη και ότι όλοι αντιμετωπίζονται με τον ίδιο τρόπο.

Όταν μια υπόθεση καθυστερεί για χρόνια ή όταν δημιουργείται η εντύπωση ότι κάποιοι έχουν περισσότερες δυνατότητες από άλλους, η εμπιστοσύνη κλονίζεται. Ακόμη και η αίσθηση ότι υπάρχει διαφορετική μεταχείριση, μπορεί να είναι αρκετή για να κάνει έναν πολίτη να αμφισβητήσει το σύστημα.

Και τα μέσα ενημέρωσης;

Σημαντικό ρόλο παίζουν και τα μέσα ενημέρωσης. Ο πολίτης χρειάζεται αξιόπιστη ενημέρωση για να μπορεί να σχηματίζει τη δική του άποψη. Όταν όμως συναντά υπερβολικούς τίτλους, μονόπλευρη παρουσίαση ή πληροφορίες που αργότερα αποδεικνύονται λανθασμένες, η εμπιστοσύνη μειώνεται.

Το πρόβλημα γίνεται ακόμη μεγαλύτερο στην εποχή των κοινωνικών δικτύων. Η πληροφορία μεταδίδεται μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα, αλλά μαζί της μπορεί να διαδοθεί και μια ψευδής είδηση. Έτσι, ο πολίτης συχνά δυσκολεύεται να καταλάβει τι είναι πραγματική είδηση και τι όχι.

Γιατί μας αφορά όλους 

Η κρίση εμπιστοσύνης δεν είναι απλώς ένα πολιτικό πρόβλημα. Αφορά ολόκληρη την κοινωνία. Όταν οι πολίτες σταματούν να εμπιστεύονται τους θεσμούς, μπορεί να απομακρύνονται από τις εκλογές, να αδιαφορούν για τα κοινά και να θεωρούν ότι η συμμετοχή τους δεν μπορεί να αλλάξει τίποτα.

Η λύση, επομένως, δεν είναι να ζητήσουμε από τους πολίτες να εμπιστεύονται τυφλά. Η εμπιστοσύνη κερδίζεται. Χρειάζεται διαφάνεια, συνέπεια, σωστή ενημέρωση και, κυρίως, πράξεις που να επιβεβαιώνουν τα λόγια.

Οι θεσμοί δεν είναι κάτι μακρινό από την καθημερινή μας ζωή. Επηρεάζουν τις αποφάσεις που παίρνονται, τους νόμους που εφαρμόζονται και τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί η κοινωνία. Γι' αυτό και η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης δεν είναι υπόθεση μόνο των πολιτικών ή των θεσμών. Είναι υπόθεση ολόκληρης της κοινωνίας.

Γιατί χωρίς εμπιστοσύνη, μια δημοκρατία μπορεί να συνεχίζει να λειτουργεί τυπικά, αλλά δυσκολεύεται να λειτουργήσει ουσιαστικά.