Οι αναμετρήσεις του ΠΑΣ με την Άρτα στις δεκαετίες του ’60 και ’70, όταν υπήρχε μεγάλη αντιπαλότητα και φανατισμός για το ποια ομάδα θα έχει τα πρωτεία στην Ήπειρο, θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν εν μέρει ως ντέρμπι. Ιστορικά ο όρος ντέρμπι, που ξεκίνησε από την Αγγλία, αφορά κυρίως αγώνες ομάδων της ίδιας πόλης (ΠΑΟΚ – Άρης) ή ομάδων που κάθε χρόνο παλεύουν για τον τίτλο (Ολυμπιακός – Παναθηναϊκός κ.λπ.).Είχε και η Αναγέννηση τότε καλή ομάδα. Μέχρι να έρθουν οι έξι παίκτες από την Αργεντινή, στεκόταν ανταγωνιστικά απέναντι στον ΠΑΣ. Μετά το 1972, όταν ο ΠΑΣ έγινε ο «Άγιαξ της Ηπείρου» και απέκτησε λατινοαμερικάνικο τέμπο, άλλαξαν ριζικά τα δεδομένα. Και αφότου ο ΠΑΣ ανέβηκε το 1974 στην Α’ Εθνική, έγινε και παραμένει ως σήμερα η κυρίαρχη δύναμη της Ηπείρου, χωρίς καμία άλλη ομάδα να μπορεί να σταθεί δίπλα του. Γι’ αυτό και το αυριανό παιχνίδι είναι όπως τα υπόλοιπα και όχι ντέρμπι. Απλώς έχει αυξημένο ενδιαφέρον επειδή παίζουν ομάδες γειτονικών πόλεων, προερχόμενες όμως από διαφορετικούς αστερισμούς.

Το πρώτο ματς στα Γιάννινα

Η Αναγέννηση είναι πιο παλιά ομάδα από τον ΠΑΣ Γιάννινα, καθώς ιδρύθηκε το 1960 από τη συγχώνευση του Παναμβρακικού, του Αετού και του Ολυμπιακού Άρτας. Έξι χρόνια αργότερα, το 1966, ιδρύθηκε ο ΠΑΣ Γιάννινα από τις διαδοχικές συγχωνεύσεις των Αβέρωφ, Ατρόμητου και Ολυμπιακού Ιωαννίνων.

Η προϊστορία των επίσημων αγώνων ξεκινά από τη σεζόν 1969-70, όταν συναντήθηκαν οι δρόμοι τους στο πρωτάθλημα της Β’ Εθνικής. Και η αναφορά για τα παλιά ντέρμπι, όπου υπήρχε φανατισμός και κάποιες φορές επεισόδια, αφορά την περίοδο από το 1969 μέχρι το 1974. Μετά οι δρόμοι τους χώρισαν, με την άνοδο του ΠΑΣ στην Α’ Εθνική και τον υποβιβασμό της Αναγέννησης από τη Β’ Εθνική (1979). Ξανασυναντήθηκαν μετέπειτα στη Γ’ Εθνική, μία φορά τη σεζόν 1997-98 και άλλες δύο φορές τη διετία 2004-06. Το πρώτο παιχνίδι έγινε στις 29 Μαρτίου 1970 (2-0) και το τελευταίο στην αλυσίδα αυτών των συναντήσεων πραγματοποιήθηκε στις 20 Νοεμβρίου 2005. Αύριο θα παίξουν μετά από 21 χρόνια!

Οι νίκες και οι σκόρερ

Υπάρχει μια εντυπωσιακή προϊστορία υπέρ του ΠΑΣ όσον αφορά τα παιχνίδια των πρωταθλημάτων Β’ και Γ’ Εθνικής που έγιναν στα Γιάννινα. Σε 8 συνολικά αναμετρήσεις καταγράφονται 7 νίκες του ΠΑΣ και 1 ισοπαλία, με τον δείκτη του σκορ να είναι στο 22-2! Μόλις δύο γκολ σε 8 παιχνίδια πέτυχε στο στάδιο «Ζωσιμάδες» η Αναγέννηση, με εκτελεστή τον Τάκη Κουτσογεώργο.

Από πλευράς ΠΑΣ, από 4 γκολ σημείωσαν ο Εδουάρδο Κοντογιωργάκης και ο Βαγγέλης Καούνος, από 2 γκολ ο Όσκαρ Αλβαρέζ και ο Τίτο Παστερνάκης, ενώ από 1 γκολ πέτυχαν οι Βασίλης Τσούρης (ο οποίος σημείωσε και το πρώτο γκολ), Θωμάς Τσουρλίδας, Κυριάκος Χουρίδης, Κώστας Οικονομίδης, Αλφρέδο Γκλασμάνης, Κώστας Νικολαΐδης, Κώστας Καραμεταξάς, Μίλαν Τζούρτζεβιτς και Δημήτρης Θώδης.

Το ρεκόρ εισιτηρίων

Σύμφωνα με δημοσιεύματα εκείνης της εποχής, στο παιχνίδι που έγινε στις 5 Μαρτίου 1972 με νικητή 2-1 τον ΠΑΣ, κόπηκαν 13.400 εισιτήρια, κάτι που αποτελεί ρεκόρ όλων των εποχών. Τότε, οι εξέδρες στην πλευρά της οδού Τζαβέλλα ήταν μισής χωρητικότητας απ’ ό,τι είναι τώρα, καθώς επεκτάθηκαν το 1978. Βέβαια, δεν υπήρχε τότε ηλεκτρονική καταγραφή για την είσοδο των φιλάθλων που θα έδινε ακριβή στοιχεία, γι’ αυτό και η αξιοπιστία αυτού του γεγονότος επιβεβαιώνεται μόνον από δημοσιογραφικές πληροφορίες.Σήμερα η χωρητικότητα του σταδίου είναι 7.400 θέσεις. Αντιλαμβάνεστε, λοιπόν, πώς χώρεσαν 13 με 14 χιλιάδες άνθρωποι και μάλιστα σε μικρότερες εξέδρες; «Ήταν ο ένας πάνω στον άλλον, σαν παστωμένοι, έφτανε ο κόσμος μέχρι τα κάγκελα. Κάποια στιγμή φοβηθήκαμε για ατύχημα», μας είχε πει σε παλαιότερη συνέντευξη ο τότε πρόεδρος, Σάκης Τσουκανέλης.

Το τραγούδι του Κιτσάκη

Είναι αλήθεια ότι σε εκείνες τις παλιές εποχές, τα παιχνίδια αυτά, είτε γίνονταν στην Άρτα είτε στα Γιάννινα, αποτελούσαν μαγνήτη για τους φιλάθλους όλης της Ηπείρου. Οι δε αθηναϊκές εφημερίδες έστελναν δικούς τους συντάκτες για την εκτενή κάλυψη των αγώνων, πέραν των όσων μετέδιδαν οι τοπικοί ανταποκριτές. Την αγωνιστική σεζόν 1972-73, επειδή στο παιχνίδι του α’ γύρου στην Άρτα είχαν σημειωθεί μεγάλης έκτασης επεισόδια, υπήρχε έντονη ανησυχία από τους τότε κρατούντες για το παιχνίδι του β’ γύρου.Ο Υφυπουργός Εσωτερικών - Περιφερειακός Διοικητής Ηπείρου της Χούντας, Πέτρος Κωτσέλης, και ο Διοικητής Χωροφυλακής κάλεσαν επανειλημμένα σε σύσκεψη τις διοικήσεις και τους αρχηγούς των ομάδων, ενώ υποχρέωσαν τον σπουδαίο Ηπειρώτη τραγουδιστή Αλέκο Κιτσάκη να γράψει ένα σχετικό τραγούδι για τη συμφιλίωση των ομάδων. Ένας στίχος έλεγε: «Αγαπηθείτε Αρτινοί μαζί με τους Γιαννιώτες και δείξτε ότι είσαστε λεβέντες Ηπειρώτες…». Το τραγούδι αυτό γράφτηκε σε κασέτα, δεν κυκλοφόρησε ποτέ σε δίσκο, παιζόταν για ένα διάστημα από τον κρατικό ραδιοφωνικό σταθμό Ιωαννίνων και στη συνέχεια χάθηκε.

Να είναι πάντα φίλοι

Η προϊστορία είναι μια απλή ιστορική καταγραφή παλιών αγώνων και τίποτα περισσότερο, χωρίς να επηρεάζει τις σημερινές εξελίξεις. Οι αντιθέσεις και οι φανατισμοί που κυριαρχούσαν στις αρχές της δεκαετίας του ’70 έσβησαν στο πέρασμα των χρόνων. Έκτοτε, οι δύο ιστορικές ομάδες έχουν δώσει δεκάδες φιλικά παιχνίδια, έχουν ανταλλάξει ποδοσφαιριστές και διατηρούν άριστες σχέσεις.

Αυτός ο ποδοσφαιρικός πολιτισμός οφείλει να διατηρηθεί και στο αυριανό παιχνίδι και να υπάρχει για πάντα. Ο ΠΑΣ και η Αναγέννηση έχουν την πιο βαριά φανέλα στην Ήπειρο και πρέπει να αποτελούν το φωτεινό παράδειγμα.