Σε εξέλιξη είναι τα πρωταθλήματα Α’, Β’ και Γ’ Κατηγορίας της ΕΠΣΗΠ, όπως και το Κύπελλο Ερασιτεχνών. Συμμετέχουν 49 ομάδες του νομού Ιωαννίνων, εκ των οποίων οι περισσότερες αγωνίζονται εντός του λεκανοπεδίου Ιωαννίνων και πολύ λίγες σε γήπεδα περιφερειακών δήμων.
Τα τελευταία πέντε χρόνια παρατηρείται σταθερότητα στον αριθμό των ομάδων στην ΕΠΣ Ηπείρου, σε αντίθεση με Ενώσεις άλλων νομών, στις οποίες τα σωματεία συνεχώς φθίνουν. Βέβαια, και στην ΕΠΣΗΠ καταγράφεται δραματική μείωση των σωματείων τα τελευταία 20 χρόνια, αλλά την τελευταία πενταετία οι αποκλίσεις στον αριθμό των ομάδων δεν είναι μεγάλες. Φέτος είναι 49, πέρυσι ήταν 49, το 2024 ήταν 53, το 2023 ήταν 50 και το 2022 ήταν 48.
Όμως, την τελευταία 20ετία (2006-2026) έχουμε 31 ομάδες λιγότερες. Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι την αγωνιστική σεζόν 2006-07 συμμετείχαν στα πρωταθλήματα της ΕΠΣΗΠ 80 σωματεία και φέτος 49, χωρίς να συνυπολογίζουμε τα 4 σωματεία που αγωνίζονταν τότε στη Δ’ Εθνική (Δόξα Κρανούλας, Σταυραετός Συρράκου, ΑΟ Ανατολής, Θύελλα Κατσικά) και την ΑΕ Γιάννενα που αγωνιζόταν στη Γ’ Εθνική.
Πολλά σωματεία στα Γιάννινα, στην Ήπειρο και σε όλη την Ελλάδα έβαλαν «λουκέτο». Οι λόγοι είναι πολλοί και σχετίζονται με το δημογραφικό πρόβλημα, καθώς ερήμωσαν πολλά χωριά της υπαίθρου, λιγόστεψαν οι παράγοντες που κρατούσαν σε λειτουργία τις ομάδες, ενώ αυξήθηκε το κόστος συντήρησης των γηπέδων και κάλυψης των τρεχόντων εξόδων. Τα τελευταία χρόνια, δυσκόλεψαν πολύ τις διοικήσεις και οι υποχρεωτικές εγγραφές στο ψηφιακό μητρώο της Γενικής Γραμματείας Αθλητισμού, καθώς και οι συχνές τροποποιήσεις των καταστατικών στα Πρωτοδικεία.
Η υπερσυγκέντρωση του πληθυσμού στον οικιστικό ιστό του δήμου Ιωαννιτών σε σχέση με την ύπαιθρο του νομού αποτυπώνεται και στον ποδοσφαιρικό χάρτη. Από τις 49 ομάδες που υπάρχουν συνολικά, οι 33 αγωνίζονται σε γήπεδα των διοικητικών ορίων του δήμου Ιωαννιτών, δηλαδή ποσοστό 67%. Οι 27 ομάδες εδρεύουν στον δήμο Ιωαννιτών, ενώ ο Σταυραετός Συρράκου, ο Αετός Περιστερίου, ο Πύρρος Βοτονοσίου, ο Πανζαγορισιακός 1966, ο ΠΑΣ Ζαγορίου και η Αναγέννηση Κεφαλοβρύσου εδρεύουν μεν σε περιφερειακούς δήμους, αλλά αγωνίζονται σε γήπεδα των Ιωαννίνων. Το ποσοστό αυτό (67%) βρίσκεται σε απόλυτη αντιστοιχία με την κατανομή του πληθυσμού, καθώς από την απογραφή του 2021 προκύπτει ότι από τους 160.773 κατοίκους του νομού, στον διευρυμένο δήμο Ιωαννιτών κατοικούν 113.978 άτομα, ποσοστό γύρω στο 70%.
Οι περισσότερες ομάδες είναι στα Γιάννινα
Οι ομάδες που αγωνίζονται στο λεκανοπέδιο Ιωαννίνων και εντός των διοικητικών ορίων του δήμου Ιωαννιτών είναι (με τυχαία σειρά) οι εξής: ΑΕ Γιάννενα, Άτλας, Τιτάν Λογγάδων, ΑΟ Αμπελόκηποι, AO Ανατολής, Αγροτικός Καστρίτσας, Προοδευτική Περάματος, ΠΑΣ Κάστρου/ΑΟ Νεοχωρόπουλου, ΑΕ Κρανούλας, ΑΣ Νεοκαισάρειας, ΠΑΟ Κουτσελιού, ΑΟ Σταυρακίου, ΑΕ Δαφνούλας, ΑΕ Πλατανιάς, ΠΑΣ Περιβλέπτου, ΑΟ Βελισσαρίου, Ηπειρωτικός Μαρμάρων, Απείθαρχος, ΠΑΣ Αγίας Μαρίνας, ΠΑΣ Αμπελόκηποι, Αστήρ Αμφιθέας, Αστέρας Ιωαννίνων, ΑΟ Κοσμηράς, Άτλας Β’, Αετός Χαροκοπίου, ΠΑΟ Ηλιόκαλης και ΠΑΟ Ασβεστοχωρίου. Στον κατάλογο αυτό προστίθενται και τα 6 σωματεία των περιφερειακών δήμων που αναφέρθηκαν παραπάνω.
Στην περιφέρεια του νομού, αντίθετα, ο πληθυσμός λιγοστεύει και μαζί του μειώνονται και οι ομάδες. Ο δήμος Βορείων Τζουμέρκων με πληθυσμό 5.058 κατοίκους εκπροσωπείται από τον Σταυραετό Συρράκου (ο οποίος αγωνίζεται στα Γιάννινα), την ΑΕ Πραμάντων, τον Αετό Αετορράχης και την Αναγέννηση Ελληνικού.
Ο δήμος Δωδώνης με πληθυσμό 7.199 κατοίκους διαθέτει πλέον τρεις ομάδες: τον Ήφαιστο Αβγού, τον ΑΟ Κρυφοβού και τον Κένταυρο Μουσιωτίτσας.
Ο δήμος Ζίτσας, με πληθυσμό 13.588 κατοίκους και πολλά μεγάλα χωριά που ουσιαστικά είναι ενταγμένα στο πολεοδομικό συγκρότημα Ιωαννίνων, εκπροσωπείται από έξι ομάδες: τη Θύελλα Ελεούσας, την ΑΕ Κληματιάς, την ΑΕ Καρυών, την Πασσαρώνα Ροδοτοπίου, τη Φλόγα Πετσαλίου και τον Αλμυρό Βουνοπλαγιάς.
Μόνο μία ομάδα στον Δήμο Κόνιτσας
Μεγάλη σε έκταση περιοχή είναι και ο δήμος Κόνιτσας (με έδρα την Κόνιτσα), όπου όμως πολλά χωριά έχουν ερημώσει και ζωντανεύουν μόνο κατά τους καλοκαιρινούς μήνες. Είναι ενδεικτικό ότι από τους 5.296 κατοίκους, οι 3.982 διαμένουν στην πόλη της Κόνιτσας, ποσοστό που αγγίζει το 75%. Η ιστορική Πίνδος Κόνιτσας είναι η μοναδική ομάδα που εκπροσωπεί την περιοχή.
Στον δήμο Μετσόβου (5.432 κάτοικοι) υπάρχουν ουσιαστικά δύο ομάδες, ο ΠΑΣ Μετσόβου και η Ρόνα Ανηλίου, καθώς ο Αετός Περιστερίου και ο Πύρρος Βοτονοσίου αγωνίζονται σε γήπεδα των Ιωαννίνων. Αντίστοιχα, δύο ομάδες έχει και ο δήμος Ζαγορίου (με έδρα το Τσεπέλοβο) και πληθυσμό 3.374 κατοίκους: τον Πανζαγορισιακό 1966, ο οποίος αγωνίζεται στη Β’ Κατηγορία (με έδρα το γήπεδο Λογγάδων), και τον ΠΑΣ Ζαγορίου στη Γ’ Κατηγορία, ο οποίος θα αγωνίζεται επίσης στα Γιάννινα. Άδεια από κόσμο είναι τα περισσότερα χωριά και στον ακριτικό δήμο Πωγωνίου με έδρα το ιστορικό Καλπάκι. Ο πληθυσμός από 9.258 κατοίκους το 2011 μειώθηκε στους 6.848 το 2021 (πτώση 26%). Πλέον έχει απομείνει μόνο μία ομάδα που αγωνίζεται στη φυσική της έδρα, ο Πωγωνάτος Δελβινακίου, καθώς η Αναγέννηση Κεφαλοβρύσου χρησιμοποιεί ως έδρα το Ενωσιακό γήπεδο «Στάθης Τσανακτσής».
Τα στοιχεία αυτά, με σημείο αναφοράς τον νομό Ιωαννίνων, αποτυπώνουν ανάγλυφα πώς το ερασιτεχνικό ποδόσφαιρο επηρεάζεται άμεσα από το δημογραφικό πρόβλημα και την αστυφιλία, σε συνάρτηση με την οικονομική κρίση και την έλλειψη πόρων.