Των Ημερών

Η παρακαταθήκη του Πολυτεχνείου…

Γιορτάστηκε και φέτος η επέτειος της φοιτητικής εξέγερσης του Πολυτεχνείου, η οποία δεν οδήγησε άμεσα στην αποκατάσταση της δημοκρατίας. Η δικτατορία κατέρρευσε τον Ιούλιο του 1974, μετά την κυπριακή τραγωδία. 

 

20 Νοέ 2026 • 11:30
Η παρακαταθήκη του Πολυτεχνείου…

Ωστόσο, η εξέγερση αποτέλεσε καθοριστικό γεγονός στην ιστορία του αντιδικτατορικού αγώνα, κλονίζοντας την εικόνα ισχύος του δικτατορικού καθεστώτος και αποδεικνύοντας ότι ακόμη και στις δυσκολότερες συνθήκες η κοινωνική αντίσταση μπορεί να αποκτήσει δυναμική.

Πενήντα τρία χρόνια αργότερα, το ερώτημα δεν είναι μόνο πώς τιμούμε όσους αγωνίστηκαν, αλλά κυρίως πώς αντιλαμβανόμαστε την παρακαταθήκη τους. Ο ουσιαστικός σεβασμός στην ιστορική μνήμη προϋποθέτει γνώση των γεγονότων, κριτική σκέψη και συνειδητοποίηση της αξίας των δημοκρατικών κατακτήσεων.

Σε μια εποχή που οι κοινωνίες αντιμετωπίζουν νέες προκλήσεις, από την παραπληροφόρηση και την κοινωνική ανισότητα μέχρι την αμφισβήτηση θεμελιωδών δικαιωμάτων, το μήνυμα του Πολυτεχνείου αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Η δημοκρατία δεν εξαντλείται στην εκλογική διαδικασία. Προϋποθέτει ελευθερία του λόγου, ανεξαρτησία των θεσμών, προστασία των ατομικών δικαιωμάτων, κοινωνική συμμετοχή και σεβασμό στη διαφορετική άποψη. Κυρίως, απαιτεί πολίτες που δεν παραμένουν αδιάφοροι απέναντι στην αδικία και στην αυθαιρεσία.

Ιδιαίτερη ευθύνη έχει η εκπαίδευση. Οι νεότερες γενιές, που δεν έχουν βιώσει τη δικτατορία, χρειάζεται να γνωρίσουν την ιστορία μέσα από τεκμηριωμένες πηγές, μαρτυρίες και ουσιαστικό διάλογο. Η ιστορική γνώση δεν πρέπει να μετατρέπεται σε μηχανική απομνημόνευση επετείων, αλλά σε εργαλείο κατανόησης του παρελθόντος και διαμόρφωσης υπεύθυνης δημοκρατικής συνείδησης. Η μνήμη αποκτά πραγματικό περιεχόμενο όταν συνδέεται με την καθημερινή στάση του πολίτη. Παράλληλα, η επέτειος υπενθυμίζει τη δύναμη της συλλογικής δράσης.

Οι άνθρωποι που βρέθηκαν στο Πολυτεχνείο δεν αποτελούσαν ένα ομοιογενές σύνολο. Είχαν διαφορετικές αντιλήψεις, εμπειρίες και προσδοκίες. Τους ένωνε, όμως, η πεποίθηση ότι η ελευθερία άξιζε τον κίνδυνο και ότι η σιωπή απέναντι στον αυταρχισμό δεν μπορούσε να αποτελεί μόνιμη επιλογή. Αυτή η συνάντηση διαφορετικών ανθρώπων γύρω από έναν κοινό δημοκρατικό σκοπό παραμένει ένα από τα σημαντικότερα διδάγματα της εξέγερσης.

Η 17η Νοεμβρίου, επομένως, δεν είναι μόνο ημέρα ιστορικής αναδρομής. Είναι ημέρα μνήμης, προβληματισμού και ευθύνης. Μας καλεί να προστατεύουμε όσα κατακτήθηκαν, να αναγνωρίζουμε τις θυσίες του παρελθόντος και να αντιστεκόμαστε σε κάθε μορφή αυταρχισμού.

Χάρης Παπαστεργίου

Το καθημερɩνό ενημερωτɩκό δελτίο της Ηπείρου
στο email σου.