Ο ιδιώτης καλείται να βάλει βαθιά το χέρι στην τσέπη για να αποκτήσει ένα σύγχρονο ή ηλεκτρικό αυτοκίνητο. Φορολογείται ανάλογα με τους ρύπους, επιβαρύνεται για την παλαιότητα και ακούει συνεχώς ότι οφείλει να προσαρμοστεί στις απαιτήσεις της πράσινης μετάβασης. Δίπλα του, όμως, ένα πετρελαιοκίνητο επαγγελματικό όχημα προηγούμενων δεκαετιών μπορεί να κινείται ανενόχλητο, αφήνοντας πίσω του ένα σύννεφο καυσαερίων που αρκεί για να ακυρώσει κάθε κυβερνητικό σύνθημα περί οικολογικής συνείδησης.

Δεν πρόκειται μόνο για την ηλικία των οχημάτων, αλλά και για την πραγματική κατάστασή τους. Κινητήρες με εκατοντάδες χιλιάδες χιλιόμετρα, ανεπαρκής συντήρηση, αφαιρεμένα φίλτρα μικροσωματιδίων, ανύπαρκτοι ή κατεστραμμένοι καταλύτες και βλάβες που αντιμετωπίζονται πρόχειρα, επειδή το κόστος επισκευής είναι απαγορευτικό. Ορισμένα από αυτά τα οχήματα δεν είναι απλώς παλιά, είναι κινητές εστίες ρύπανσης.

Το ίδιο σοβαρό είναι και το ζήτημα της οδικής ασφάλειας. Ένα φορτηγό τριάντα ετών δεν διαθέτει τις προδιαγραφές, τα συστήματα πέδησης, τα ηλεκτρονικά βοηθήματα και τις δικλίδες ασφαλείας ενός σύγχρονου οχήματος. Φρένα, αναρτήσεις και πλαίσια έχουν υποστεί πολυετή καταπόνηση, ενώ αρκετά από αυτά τα οχήματα κινούνται φορτωμένα μέσα σε στενούς δρόμους, δίπλα σε σχολεία, πεζούς και κατοικίες.

Κι όμως, η πολιτεία επιμένει να κλείνει τα μάτια σε αυτές τις εικόνες. Οι τεχνικοί έλεγχοι αποδεικνύονται συχνά ανεπαρκείς και η εποπτεία των εκπομπών ρύπων περιορίζεται περισσότερο στη θεωρία παρά στην καθημερινή εφαρμογή. Το κράτος γνωρίζει το πρόβλημα, αλλά προτιμά να το προσπερνά, όπως ακριβώς προσπερνά κανείς ένα όχημα που καπνίζει για να μην αναπνεύσει τα καυσαέριά του.

Βεβαίως, η λύση δεν είναι να εξοντωθούν οικονομικά οι μικρομεσαίοι επαγγελματίες. Πολλοί διατηρούν τα παλιά οχήματα όχι από επιλογή, αλλά επειδή αδυνατούν να αγοράσουν καινούργια. Η ευθύνη, λοιπόν, δεν μπορεί να μετακυλίεται αποκλειστικά σε εκείνους. Απαιτείται ένα σοβαρό πρόγραμμα απόσυρσης και αντικατάστασης επαγγελματικών οχημάτων, με ουσιαστικές επιδοτήσεις, χαμηλότοκη χρηματοδότηση, φορολογικά κίνητρα και αυστηρούς, πραγματικούς τεχνικούς ελέγχους.

Η πράσινη μετάβαση δεν μπορεί να γίνεται μόνο σε διαφημιστικές καμπάνιες και σε κυβερνητικές παρουσιάσεις. Δεν μπορεί να επιδοτείται το ηλεκτρικό Ι.Χ., ενώ ο πιο γερασμένος και ρυπογόνος στόλος της χώρας να παραμένει στο απυρόβλητο.

Χωρίς ουσιαστικά κίνητρα, αυστηρούς ελέγχους και σαφές χρονοδιάγραμμα απόσυρσης, το πρόβλημα θα διαιωνίζεται. Και το κόστος θα συνεχίσουν να το πληρώνουν η δημόσια υγεία, το περιβάλλον και η οδική ασφάλεια.