Ο προβληματισμός ο οποίος τα τελευταία χρόνια αναπτύσσεται από έγκριτους δημοσιολογούντες (ανθρώπους του πνεύματος, πανεπιστημιακούς, δημοσιογράφους) τόσο στον Γραπτό όσο και στον Ηλεκτρονικό Τύπο με αφορμή τις βάσεις εισαγωγής στις Πανεπιστημιακές Σχολές Ανθρωπιστικών Σπουδών, δεν σχετίζεται μόνο με την προϊούσα απαξίωση των εν λόγω Σπουδών από ένα μεγάλο τμήμα των υποψηφίων, αλλά και με την προοδευτική πνευματική ατροφία του σύγχρονου ανθρώπου.
Ορισμένες από τις ενστάσεις που τίθενται είναι το ότι έχουν μπει κάποια παιδιά στη Φιλοσοφική Σχολή με βάση μόλις 8000 μονάδες και στα Παιδαγωγικά Τμήματα με κάποιες μονάδες παραπάνω και το ότι με αυτή τη βαθμολογία τα συγκεκριμένα παιδιά είτε δεν θα πρέπει να σπουδάσουν και καλύτερα να πάνε να κάνουν κάτι άλλο, είτε ακόμη κι αν καταφέρουν να σπουδάσουν, θα πρέπει να θεωρούνται μέτριοι επαγγελματίες (φιλόλογοι, δάσκαλοι), είτε ότι με αυτές τις βαθμολογίες και με την απαξίωση, λόγω της ανασφαλούς επαγγελματικής αποκατάστασης, στα μάτια των υποψηφίων αυτών των σχολών, αυτές δεν έχουν πια λόγο ύπαρξης και πρέπει να καταργηθούν.
Το όνειρο του φτωχού χωριατόπαιδου στο παρελθόν να γίνει δάσκαλος ή καθηγητής, με τη σιγουριά της άμεσης επαγγελματικής αποκατάστασης, έπαψε σήμερα να υφίσταται. Ο επαγγελματικός πληθωρισμός στα εν λόγω επαγγέλματα από τη μια και η δραματική μείωση των παιδιών λόγω της υπογεννητικότητας από την άλλη, μαζί με τις γλίσχρες οικονομικές απολαβές (μισθοί πείνας), καθιστούν τις σχολές αυτές μη προτιμητέες.
Το εν λόγω πρόβλημα, όμως, δεν είναι άσχετο και με την χρεοκοπία την ηθικοπνευματικών αξιών στις μέρες μας. Ο άνθρωπος εδώ και δεκαετίες, με την κυριαρχία του οικονομικού φιλελευθερισμού και την επιβολή του καταναλωτισμού ως παγιωμένης καταναλωτικής συμπεριφοράς, “homo consumens” κατά τον διάσημο Γερμανό Ψυχαναλυτή και φιλόσοφο του 20ου αι. Erich Fromm, θέτει ως κυρίαρχο στόχο στη ζωή του το κέρδος και την υλική του ευημερία. Οτιδήποτε δεν εμπεριέχει τις δύο αυτές επιδιώξεις κρίνεται περιφρονητέο.
Για να περιγράψει τον σύγχρονο άνθρωπο στις καταναλωτικές κοινωνίες ο ως άνω επιστήμονας και διανοητής αποδίδει στον σύγχρονο καταναλωτικό άνθρωπο ορισμένα βασικά χαρακτηριστικά, τα οποία νομίζω καθρεφτίζουν τον καθένα μας προσωπικά.
• Στόχος η αδιάκοπη κατανάλωση: Ο κύριος σκοπός του δεν είναι πλέον απλώς να κατέχει πράγματα, αλλά να καταναλώνει συνεχώς και όλο και περισσότερα εμπορεύματα, εμπειρίες και σχέσεις. Με απλά λόγια: δεν καταναλώνει για να ζει, αλλά ζει για να καταναλώνει.
• Κάλυψη εσωτερικού κενού: Η άπληστη κατανάλωση λειτουργεί ως μηχανισμός άμυνας απέναντι στην εσωτερική κενότητα, τη μοναξιά, το άγχος και την πλήξη.
• Ψευδαίσθηση ελευθερίας: Πιστεύει ότι είναι ελεύθερος επειδή μπορεί να επιλέξει ανάμεσα σε αμέτρητα εμπορικά brands (μάρκες/επωνυμίες) και προϊόντα, ενώ στην πραγματικότητα είναι παθητικός και χειραγωγούμενος.
• Η στάση του «αιώνιου βρέφους»: Αντιμετωπίζει τον κόσμο σαν ένα ατελείωτο στήθος από το οποίο ζητά να «θηλάσει» διαρκώς ικανοποίηση.
Όλα αυτά, μαζί με την προϊούσα αποηθικοποίηση, είναι φανερό ότι καθιστούν τον άνθρωπο της εποχής μας χωρίς ηθικές αξίες, επομένως και χωρίς ηθικές αντιστάσεις, αλλά και χωρίς πνευματικότητα, με αποτέλεσμα την απανθρωποποίηση – αποκτήνωσή του. Οι καθημερινές εκδηλώσεις βίας, κοινωνικής και πολιτικής, η έξαρση της νεανικής παραβατικότητας, καθώς και τα αλλεπάλληλα φαινόμενα διαφθοράς, είναι η πειστικότερη απόδειξη για την ως άνω διαπίστωση.