Οι λαϊκές ονομασίες του Αυγούστου αναφέρονται συνήθως στην αφθονία των καρπών του: Συκολόγος – λόγω  της συγκομιδής των σύκων- και Πεντεφάς ή Πενταφάς, Τραπεζοφόρος και Διπλοχέστης- λόγω της αφθονίας  των καρπών απ’ όπου και οι  παροιμίες: «Αύγουστε καλέ μου μήνα να’ σουν δυο φορές το χρόνο» και «Αύγουστε τραπεζοφόρε να’ σουν  τρείς βολές το χρόνο».

Λέγεται και Δριμάρης από τη δεισιδαιμονική αντίληψη ότι οι δώδεκα ή οι έξι πρώτες μέρες του οι «δρίμες», είναι επικίνδυνες, κι όποιος λούζεται σ’ αυτές ή πλένει ρούχα κινδυνεύει να πάθει κακό ο ίδιος, στην πρώτη περίπτωση, ή να καταστραφούν τα ρούχα στη δεύτερη. Οι δρίμες  του Αυγούστου θεωρούνται το θερινό ανάλογο  του χειμερινού  δωδεκαημέρου, όταν οι καλικάντζαροι προκαλούν αταξία και χάος. Κι όπως οι καλικάντζαροι  εκδιώκονται με αγίασμα  των Θεοφανίων, έτσι ξορκίζουν και τις δρίμες του Αυγούστου με αγίασμα  από την ακολουθία της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος.

Οι δώδεκα πρώτες ημέρες του Αυγούστου ονομάζονται και μερομήνια (μέρα +μήνας), επειδή πιστεύεται ότι προαναγγέλλουν τον καιρό  για όλους τους  μήνες του έτους – ο καιρός κάθε ημέρας προλέγει τον καιρό ενός ολόκληρου μήνα: «Η Πέμπτη του Αυγούστου  άνεφος και ο Μάης άβροχος».

Σε μερικές περιοχές οι «δρίμες» θεωρούνται ότι αρχίζουν στις  24 Ιουλίου και λήγουν στις 6 Αυγούστου. Αυτό σημαίνει ότι συμπίπτουν με την «εώα επιτολή» του Σείριου, την ανατολή, δηλαδή  του λαμπρότερου άστρου του  νυχτερινού ουρανού λίγο πριν  την ανατολή του Ήλιου.

Ο Αύγουστος είναι ο μήνας της Παναγιάς, που η εορτή της θεωρείται το Πάσχα του καλοκαιριού και η νηστεία της τηρείται ευλαβικά. Με την πρωταυγουστιά, οι χωρικοί  κάνουν το σταυρό τους και λένε: «Η Παναγιά μπαίνει, η νηστεία  αρχίζει» – νηστεία που τηρούσαν αυστηρά, «για να μη βρει κακό τα κονάκια  και τα ζωντανά τους».

Στα Ζαγοροχώρια «πρωί –πρωί, τρώγανε κόκκινα κράνα  για να είναι γεροί όλο το χρόνο». Είναι  γνωστό ότι η κρανάδα δρα ως αντιπυρετικό και προφανώς σχετίζεται με τις «θερμασιές του Αυγούστου» και η συγκεκριμένη κατάρα  για τον αχόρταγο: «να μη χορτάσεις ούτε τον Αύγουστο θερμασιά». Γιατί αυτός ο πλούσιος μήνας- μήνας της συγκομιδής Τραπεζοφόρος για τον οποίο  εύχονται «να’ ταν  δυο φορές το χρόνο»  κρύβει  κινδύνους για την υγεία, με την ανάπτυξη των εντόμων «Αύγουστος πούνε παχιές οι μύγες» η κατάχρηση  οπωρικών  και λαχανικών ευνοούν γαστρικές διαταραχές «Περί της υγείας  σου τον Αύγουστο ερώτα».

Με το γάλα, που δεν  καταναλώνεται λόγω της νηστείας φτιάχνουν τραχανάδες, χυλοπίτες κ.λ.π για την υπόλοιπη  χρονιά. Ο Αύγουστος δεν αρχίζει μόνο, αλλά και τελειώνει με νηστεία: στις 29, ημέρα της εορτής του αγίου Ιωάννου του Αποκεφαλιστή (Αποκεφαλιστής) ή Ριγολόγου, προστάτη  από την ελονοσία, νηστεύουν.

Ο Αύγουστος, ο μήνας  με το πιο λαμπρό, ολόγιομο φεγγάρι, απ’ όπου και η έκφραση «Καλός ο ήλιος του Μαγιού, τ’ Αυγούστου το φεγγάρι», ο Συκολόγος και Κλειδοχρονιάς θεωρείται ο πιο πλουσιοπάροχος μήνας.

Στις 6 Αυγούστου η Εκκλησία γιορτάζει τη Μεταμόρφωση του Σωτήρα. Πολυσήμαντη γιορτή, κυρίως για εκείνα που δεν φαίνονται με την πρώτη ματιά. Εκείνο που ενδιαφέρει είναι πάντα η συνάντηση του Χριστού με τον άνθρωπο. Παρόντες τρεις  μαθητές, κοινωνοί του γεγονότος.  Συλλειτουργοί  σε αυτό το εόρτιο γεγονός, ο Μωυσής  και ο Ηλίας. Μια φωταυγής  καταδήλωση με αποδέκτη κάθε ανθρώπινο ον.

Η Κοίμηση της Θεοτόκου στις 15 Αυγούστου, η κορυφαία εορτή της πιο οικείας και αγαπητής μορφής στον χριστιανικό λατρευτικό κύκλο. Περισσότερο από κάθε άλλο ιερό πρόσωπο ο λαός τιμά και σέβεται την Παναγία, την οποία και επικαλείται σε κάθε δύσκολη στιγμή  της ζωής. Σύμφωνα με τις δημώδεις δοξασίες, η Παναγία συνεχώς παρακαλεί τον Χριστό για το καλό των ανθρώπων. Γι’ αυτό οι θεομητορικές εορτές έχουν ξεχωριστή θέση στο λαϊκό καλαντάρι, με τη νηστεία  και τις παρακλήσεις που προηγούνται όλο τον Δεκαπενταύγουστο.  Σκέπη, παρηγορία και ανάταση. Κυρίαρχη θέση κατέχουν και  τα πανηγύρια της Παναγιάς την ημέρα αυτή. Η Ευαγγελίστρια των Ελλήνων.

Ύστερα θάρθει ένα μεγάλο φεγγάρι δεκαπενταυγουστιάτικο για να φωτίσει τη νύχτα και θα περπατήσει…. η κυριαρχία της Αγάπης, σκορπίζοντας γεγονότα λυτρωτικά ευλογίες και θαύματα. Θα διαβεί από όλα τα ρομαντικά στέκια  που το αναμένουν  με λαχτάρα ερωτευμένα ζευγαράκια, παιχνιδίζοντας κι αυτό στις φυλλωσιές των δέντρων, στα γάργαρα νερά, τα ποτάμια και να σταθεί στην Ακρόπολη, στον Παρθενώνα, στην Πλάκα  ν’ ακούσει από το Ηρώδειο τραγούδια και μελωδίες που  το υμνούνε.

Στις  24 Αυγούστου εορτή του Αγίου Κοσμά του Αιτωλού, έναν μικρόσωμο, μελαχρινό, ασκητικό ιερομόναχο με το ραβδί στο  χέρι  και το σακούλι στον ώμο, σπιθισμένα μαύρα μάτια, γεμάτα φλόγα, να  επισκέπτεται όλη την σκλαβωμένη πατρίδα διδάσκοντας και προφητεύοντας.

Στις 27 Αυγούστου του Αγίου Φανουρίου, προστάτη των ποιμνίων  «Άγιε Φανούριε φανέρωσέ μου», παριστάνεται πάντοτε κρατώντας ένα κερί αναμμένο. Ως τάμα έχει επικρατήσει σχεδόν αποκλειστικά το ψήσιμο της πίτας της πασίγνωστης «φανουρόπιτας».

Στις 29 Αυγούστου η εορτή του Προδρόμου, του Αποκεφαλιστή (παραφθορά του  «αποκεφαλισθείς») ή του Αη Γιάννη του Ριγολόγου.

ΚΑΛΟ ΜΗΝΑ ΚΑΛΟ ΔΕΚΑΠΕΝΤΑΥΓΟΥΣΤΟ!