Για να ξαναβρεί η ιδέα της προόδου το δρόμο της πρέπει να αντιληφθούμε τη σχέση του παρόντος και του μέλλοντος. Άλλωστε, η μεγάλη πλειοψηφία των ανθρώπων θέλει όχι απλώς να επιβιώσει, αλλά και να βελτιώσει τις υλικές και πνευματικές της συνθήκες, αντιμετωπίζοντας τις δυσκολίες που θα εμφανιστούν στην πορεία της.

Ο πλανήτης ολόκληρος βιώνει μια πραγματικότητα που είναι γεμάτη υποσχέσεις και απειλές. Οι υποσχέσεις αποτελούν τη νομιμοποιητική ιδεολογία της «νέας αντικειμενικότητας», που συνίσταται στον πολλαπλασιασμό των ευκαιριών για το μεγαλύτερο αριθμό ατόμων, στο πλαίσιο του ελεύθερου ανταγωνισμού της αγοράς. Αλλά, ο μύθος της μέγιστης ελευθερίας της αγοράς, συγκαλύπτει ένα μηχανισμό που εντείνει τις ανισότητες ισχύος και εισοδήματος. Μάλιστα εκθειάζει την αρπακτική ικανότητα απόκτησης αγαθών, ενισχύει την ιδιωτικοποίηση, θεωρεί κυρίαρχη αξία το κέρδος και τέλος έχει καταστήσει τον κίνδυνο της περιβαλλοντικής καταστροφής, ως τον μεγαλύτερο κίνδυνο που απείλησε ποτέ τη ζωή του ανθρώπου!

Οι απειλές αυτές σχετίζονται με: α) τον τρόπο της χρήσης των επιτευγμάτων της επιστήμης και της τεχνολογίας, β) την με κάθε τρόπο επιδίωξη του κέρδους, γ) τη μορφή διακυβέρνησης, δ) την ιδιωτικοποίηση, ε) τη διάρρηξη του κοινωνικού ιστού, στ) την υποβάθμιση του περιβάλλοντος και ζ) τη διαμόρφωση της κοινής γνώμης…

Ζούμε σ’ ένα περιβάλλον που οι απειλές έρχονται κυρίως έξω από την κρατική οντότητα στην οποία ζουν οι άνθρωποι. Βέβαια, η μορφή διακυβέρνησης ενός κράτους μετριάζει ή ενισχύει τις απειλές. Κάποιες χώρες αντιστέκονται, ενώ οι πιο πολλές και μαζί και η δική μας, δημιουργούν περιβάλλον που ενισχύει την παρακμή και την απομάκρυνση από την ιδέα της προόδου.

Το ερώτημα που εγείρεται είναι: μπορούμε να ζήσουμε χωρίς την ιδέα της προόδου; 

Αν και τίποτε δεν είναι εγγυημένο, ούτε από το Θεό, ούτε από την Ιστορία, η χώρα μας ελπίζει ότι οι πολλές δοκιμασίες, την έχουν οπλίσει με την εμπειρία να συνδιαλέγεται με την αβεβαιότητα.

Η προοπτική της εφικτής προόδου, απαιτεί να ξανασκεφτούμε όλοι μας τις ευθύνες  για ένα ελπιδοφόρο μέλλον…

E-mail: cmasalas@uoi.gr